Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck
| Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck DB 2236 |
|
|---|---|
 |
|
| Totale lengte | 102,7 km |
| Spoorwijdte | normaalspoor 1435 mm |
| Aangelegd door | Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij |
| Geopend Zutphen - Winterswijk: 24 juni 1878
Winterswijk - G.-Bismarck: 21 juni 1880 |
|
| Opheffing treindienst Winterswijk - Burlo: 4 maart 1940
Burlo - Borken (Westf): 29 september 1961 |
|
| Gesloten Winterswijk - Burlo: 29 september 1979
Burlo - Borken (Westf): 30 september 1994 |
|
| Huidige status Zutphen - Winterswijk: in gebruik
Winterswijk - Kienveenweg: opgebroken Kienveenweg - Borken (Westf): buiten gebruik Borken (Westf) - G.-Bismarck: in gebruik |
|
| Geëlektrificeerd | nee |
| Aantal sporen Zutphen - Winterswijk: 1
Kienveenweg - Hervest-Dorsten: 1 Hervest-Dorsten - Gladbeck-Zweckel: 2 Gladbeck-Zweckel - G.-Bismarck: 1 |
|
| Baanvaksnelheid Zutphen - Winterswijk: 130
Borken - Gelsenkirchen-Bismarck: 100 |
|
| Beveiliging |
|
| Treindienst door |
|
De Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck is de tussen 1877 en 1880 door de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij aangelegde spoorlijn die Zutphen via Winterswijk en Borken met Gelsenkirchen verbond. De lijn heeft aan Duitse kant het DB-lijnnummer 2236 onder beheer van DB Netze. Het baanvak Winterswijk - Borken is bekend onder de naam Borkense Baan.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Eind 19e eeuw kwam de textielindustrie op in de Achterhoek, en dan met name in Winterswijk. De roep om dit gebied aan te sluiten op het spoornet werd steeds groter. In 1872 werd de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij (NWS) opgericht en nog dat jaar, op 27 maart, kreeg het de concessie om de spoorlijn Zutphen - Winterswijk aan te leggen. Er werden projecties gemaakt voor de ligging van de spoorlijn, welke van Zutphen, naar Vorden en Ruurlo naar Winterswijk liepen. Een twistpunt was nog een treinstation tussen Ruurlo en Winterswijk. De kortste ligging kende geen grote kern, maar vlakbij waren Groenlo en Lichtenvoorde gelegen. Beide plaatsen probeerden de spoorlijn langs hun plaats te laten leggen. Zo koopt Lichtenvoorde voor 50.000 gulden aan aandelen in de NWS en spreekt de wens uit de spoorlijn en station aan de zuidzijde van het dorp te laten leggen. Groenlo zoekt juist steun bij de aangrenzende gemeenten Eibergen, Neede en Borculo en komt met een gezamenlijk alternatief plan waarbij de spoorlijn ook die plaatsen aan doet. Uiteindelijk besluit de NWS om het spoor de kortste route te laten nemen en wordt het station tussen Groenlo en Lichtenvoorde in gepland bij het dorp Lievelde. Beide plaatsen werden nog middels een tramverbinding aangesloten op het station Lichtenvoorde-Groenlo. Groenlo in 1833 met de tramlijn Groenlo - Lievelde en Lichtenvoorde in 1908 met de tramlijn Lievelde - Zeddam. De plaatsen Eibergen en Neede werden later alsnog aan het spoornet verbonden door de Spoorlijn Winterswijk - Neede.
In 1873 had ondertussen de Bergisch-Märkische Eisenbahn Gesellschaft de concessie gekregen voor de spoorlijn Winterswijk - Gelsenkirchen, die aansluit op de Nederlandse lijn. In 1877 werd begonnen met de aanleg van het Nederlandse gedeelte. Uiteindelijk kwam een paar jaar later het spoor gereed. De lijn werd winstgevend door het vervoer van steenkolen uit het Ruhrgebied naar Nederland. Station Winterswijk werd een belangrijk doorvoerstation van kolen. In 1926 ging de exploitatie van de spoorlijn over naar de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij.
[bewerken] Stations en gebouwen
- Station Zutphen: 1952, NS, uniek ontwerp van Schelling
- Station Vorden: 1877, NWS, type NWS-Vorden
- Station Ruurlo: geen (gesloopt in 1985)
- Station Lichtenvoorde-Groenlo: geen (gesloopt in 1989)
- Station Winterswijk West: geen
- Station Winterswijk: 1879, NWS, uniek ontwerp
[bewerken] Treindienst
De treindienst tussen Zutphen en Winterswijk wordt verzorgd door Syntus, dat daarvoor gebruik maakt van LINTs. Van maandag tot en met vrijdag tot 19.30 uur en op zaterdagmiddag rijden er twee treinen per uur; 's avonds, zaterdagochtend en zondag rijdt er één trein per uur.
De treindienst tussen Borken en Gladbeck-Zweckel en verder naar Essen (Regionalbahn 14 "Der Borkener") wordt verzorgd door NordWestBahn. Er rijdt één trein per uur, zaterdagavond en zondagochtend één trein per twee uur.
De treindienst tussen Coesfeld en Dorsten (Regionalbahn 45 "Der Coesfelder") wordt eveneens verzorgd door NordWestBahn. Maandag tot en met vrijdag rijdt er één trein per uur, zaterdag en zondag één trein per twee uur. Na 20.00/21.00 uur rijden geen treinen.
De treindienst Dorsten - Gelsenkirchen - Wanne-Eickel - Dortmund (Regionalbahn 43 "Emschertal-Bahn") wordt ook verzorgd door NordWestBahn. Er rijdt maandag tot en met vrijdag en zaterdag overdag één trein per uur, zaterdagavond en zondag één trein per twee uur.
[bewerken] Trivia
Op 24 januari 1970 werd de stoptrein tussen Winterswijk en Zutphen, toen nog verzorgd door de NS, 'overvallen' door indianen te paard. De ludieke actie vormde een protest tegen toenmalige plannen van het Kabinet-De Jong tot sluiting van een aantal onrendabele regiolijnen.
[bewerken] Borkense baan
De Borkense baan (zie aldaar) is de bijnaam van het voormalige baanvak tussen Winterswijk en Borken. Dit werd in 1880 geopend, maar al in 1940 werd het personenvervoer gestaakt en in 1979 werd het volledig gesloten.
-
Borkense Baan aan de Haverkampstegge in Kotten
-
Borkense Baan van Nederland naar Duitsland
-
Borkense Baan van Duitsland naar Nederland
[bewerken] Zie ook
- Lijst van spoorlijnen in Nederland
- Lijst van opgeheven spoorlijnen in Nederland
- Lijst van Duitse spoorwegondernemingen
Bronnen, noten en/of referenties:
- Stichting Pas op de Buren (1999): Pas op de Buren! Over de rivaliteit tussen Lichtenvoorde en Groenlo. ISBN 90-9012245-1
- http://home.arcor.de/nrwbahnarchiv/strecken/2236.htm
- http://www.sporenplan.nl/html_nl/sporenplan/ns/ns_normaal/ah.html
- http://www.sporenplan.nl/figuren/tekeningen/db_normaal/db_nrw/muenster-minden.pdf
- http://www.sporenplan.nl/figuren/tekeningen/db_normaal/db_nrw/gelsenkirchen-recklinghausen.pdf
