Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
DB 2236
Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck
Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck op de kaart
Totale lengte 102,7 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij
Geopend
Zutphen - Winterswijk: 24 juni 1878
Winterswijk - G.-Bismarck: 21 juni 1880
Opheffing treindienst
Winterswijk - Burlo: 4 maart 1940
Burlo - Borken (Westf): 29 september 1961
Gesloten
Winterswijk - Burlo: 29 september 1979
Burlo - Borken (Westf): 30 september 1994
Huidige status
Zutphen - Winterswijk: in gebruik
Winterswijk - Kienveenweg: opgebroken
Kienveenweg - Borken (Westf): buiten gebruik
Borken (Westf) - G.-Bismarck: in gebruik
Geëlektrificeerd nee
Aantal sporen
Zutphen - Winterswijk: 1
Kienveenweg - Hervest-Dorsten: 1
Hervest-Dorsten - Gladbeck-Zweckel: 2
Gladbeck-Zweckel - G.-Bismarck: 1
Baanvaksnelheid
Zutphen - Winterswijk: 130
Borken - Gelsenkirchen-Bismarck: 100
Beveiliging
Zutphen - Winterswijk: ATB NG
Borken (Westf) - G.-Bismarck: PZB
Omgrenzingsprofiel
Zutphen - Winterswijk: OPS-NL / G2 [1]
Beladingsklasse
Zutphen - Winterswijk: C2 [1]
Borken - Gelsenkirchen-Bismarck: D4 [2]
Treindienst door
Zutphen - Winterswijk: Arriva
Borken - G.-Bismarck: NordWestBahn
Traject
STR lijn van Arnhem
ABZrg lijn van Amsterdam Centraal
WBRÜCKE IJssel
uexABZq+lremKRZouexdSTR+rd tramlijn van Emmerich
tramlijn van Hengelo opg.
uexSTRSPLauexvSTR-
uexKHSTevBHF-DSTuexvSTR- 0,0 Zutphen
BSicon .svgvSTR-eABZgluexmdKRZexdENDEeq stamlijn Zutphen opgebroken
dvSTRuexdSTRl tramlijn naar Deventer opgebroken
BSicon .svgvSTR-ABZg+lKBSTr werkplaats Strukton Rail/Arriva
BSicon .svgSPLeBSicon .svg
eHST 1,6 Nieuwstad
ABZlf lijn naar Leeuwarden
lijn naar Glanerbeek
WBRÜCKE1 Berkel
eHST 7,0 Warken
uexSTRlgSTRBSicon .svg tramlijn van Zutphen opgebroken
uexABZgr+rSTRBSicon .svg tramlijn naar Hengelo (G) opgebroken
uexKHSTeBHFBSicon .svg 11,8 Vorden
eHST 17,5 Brandenborch
eABZlg lijn van Doetinchem opgebroken
BHF 21,3 Ruurlo
eABZlf lijn naar Hengelo GOLS opgebroken
eHST 28,8 Beltrum-Zieuwent
uexdSTR+rSTRd tramlijn van Zeddam opgebroken
uexdHSTBHFd 33,9 Lichtenvoorde-Groenlo
uexdSTRlemKRZuexdSTRq tramlijn naar Groenlo opgebroken
AKRZu N18
eABZrg lijn van Neede opgebroken
exKRW+leKRWgrBSicon .svg
exSTRBHFBSicon .svg 42,5 Winterswijk West
exBHFSTRBSicon .svg Winterswijk GOLS
exSTRBHFBSicon .svg 43,6 Winterswijk
exKRWgleKRWg+rBSicon .svg
eABZqrxABZrfBSicon .svg lijn naar Zevenaar
exABZrf DB 2264 naar Bocholt opgebroken
exBUE 48,7 Kienveenweg vanaf hier buiten gebruik
xGRENZE
50,4
52,3
staatsgrens Nederland - Duitsland
exBHF 50,1 Burlo
exvSTRg+r DB 2265 van Empel-Rees opgebroken
exvSTR-ABZg+l DB 9205 van Burgsteinfurt opgebroken
exvÜSTx
vKBHFxa 42,3 Borken (Westf)
vÜSTrxl
vSTRgl DB 2265 naar Münster Hbf
HST 37,0 Marbeck-Heiden
BHF 29,8 Rhade
AKRZu 31
BHF 25,3 Deuten
vSTR+l-KRZo DB 2273 van Quakenbrück
exdSTRqevKRZoexdABZq+l DB 2002 van Büderich naar Haltern am See opgebroken
dvBHFexdSTR 20,5 Hervest-Dorsten
v-STRevSHI2g+l-
vWBRÜCKE Lippe
vWBRÜCKE Wesel-Datteln-Kanaal
vÜST
vBHF 18,9 Dorsten
vSTRegxr DB 2273 naar Bottrop Nord opgebroken
HST 14,1 Feldhausen
HST 11,2 Gladbeck-Zweckel
SPLa DB 2251 naar Gladbeck West
vKRZo lijn van Essen-Altenessen naar Wanne Westhafen
vSHI2+ldKRZod DB 2250 van Hamm (Westf)
vLSTRvSTR-
vBHFvSTR- Gladbeck West
dABZqrvSTRgrd DB 2250 naar Oberhausen-Osterfeld Süd
HST 9,4 Gladbeck Ost
exv-SHI3+leSHI3grBSicon .svg
exdBSTSTRd Zeche Graf Moltke I & II
exdSTRAKRZod 2E34
exdKBSTlexdABZg+rSTRBSicon .svg Zeche Graf Moltke III & IV
exv-SHI2rxSPLaexvKBSTa- Zeche Hugo II
exvLSTR-dHSTexdDSTexvSTR- 5,1 Gelsenkirchen-Buer Süd
exvLSTR-xvÜSTxexdBSTd Zeche Hugo I
dKBSTxav-STRexdSTRlexdABZgrd Zeche Mathias Stinnes III & IV
vSTR-vSTR-exdBSTd Zeche Hugo III
dABZqldLSTRqdKRZodWX+rxlexdXrd DB 2246 van Oberhausen-Osterfeld Süd
vSTR-DST Hugo
SPLe 3,1 aansluiting Hugo
BSicon .svgeABZlfexENDEeq industrieaansluiting opgebroken
WBRÜCKE1 Emscher
WBRÜCKE Rijn-Hernekanaal
vSTRg+r DB 2153 van aansl Nordstern
DB 2172 van Essen Hbf
dvSTRexdKBSTa Zeche Bismarck II
dveABZg+r-STRexdSTR DB 2235 van Gelsenkirchen-Schalke opgebroken
dvÜSTexdBST Zeche Bismarck I
v-STRxvÜSTl
v-STRvDST 0,0 Gelsenkirchen-Bismarck
v-BHFvSHI2g+l- -0,3 Gelsenkirchen Zoo
xvÜSTr aansluiting Hafen Grimberg opgebroken
vSTR- DB 2153 naar Bochum Hbf

De Spoorlijn Zutphen - Gelsenkirchen-Bismarck is de tussen 1877 en 1880 door de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij aangelegde spoorlijn die Zutphen via Winterswijk en Borken met Gelsenkirchen verbond. De lijn heeft aan Duitse kant het DB-lijnnummer 2236 onder beheer van DB Netze. Het baanvak Winterswijk - Borken is bekend onder de naam Borkense Baan.

Geschiedenis[bewerken]

Eind 19e eeuw kwam de textielindustrie op in de Achterhoek, en dan met name in Winterswijk. De roep om dit gebied aan te sluiten op het spoornet werd steeds groter. In 1872 werd de Nederlandsch-Westfaalsche Spoorweg-Maatschappij (NWS) opgericht en nog dat jaar, op 27 maart, kreeg het de concessie om de spoorlijn Zutphen - Winterswijk aan te leggen. Er werden projecties gemaakt voor de ligging van de spoorlijn, die van Zutphen, naar Vorden en Ruurlo naar Winterswijk liepen. Een twistpunt was nog een treinstation tussen Ruurlo en Winterswijk. De kortste ligging kende geen grote kern, maar vlakbij waren Groenlo en Lichtenvoorde gelegen. Beide plaatsen probeerden de spoorlijn langs hun plaats te laten leggen. Zo kocht Lichtenvoorde voor 50.000 gulden aan aandelen in de NWS en sprak de wens uit de spoorlijn en station aan de zuidzijde van het dorp te laten leggen. Groenlo zocht juist steun bij de aangrenzende gemeenten Eibergen, Neede en Borculo en kwam met een gezamenlijk alternatief plan waarbij de spoorlijn ook die plaatsen aan zou doen. Uiteindelijk besloot de NWS om het spoor de kortste route te laten nemen en werd het station tussen Groenlo en Lichtenvoorde ingepland, in het dorp Lievelde. Beide plaatsen werden nog middels een tramverbinding aangesloten op het station Lichtenvoorde-Groenlo. Groenlo in 1883 met de tramlijn Groenlo - Lievelde en Lichtenvoorde in 1908 met de tramlijn Lievelde - Zeddam. Eibergen en Neede werden later alsnog aan het spoornet verbonden door de Spoorlijn Winterswijk - Neede.

In 1873 had ondertussen de Bergisch-Märkische Eisenbahn Gesellschaft de concessie gekregen voor de spoorlijn Winterswijk - Gelsenkirchen, die aansluit op de Nederlandse lijn. In 1877 werd begonnen met de aanleg van het Nederlandse gedeelte. Uiteindelijk kwam een paar jaar later het spoor gereed. De lijn werd winstgevend door het vervoer van steenkolen uit het Ruhrgebied naar Nederland. Station Winterswijk werd een belangrijk doorvoerstation van kolen. In 1926 ging de exploitatie van de spoorlijn over naar de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij.

Stations en gebouwen[bewerken]

Treindienst[bewerken]

De treindienst tussen Zutphen en Winterswijk wordt verzorgd door Arriva, dat daarvoor gebruik maakt van Spurts. Van maandag tot en met vrijdag tot 19.30 uur en op zaterdagmiddag rijden er twee treinen per uur; 's avonds, zaterdagochtend en zondag rijdt er één trein per uur.

De treindienst tussen Borken en Gladbeck-Zweckel en verder naar Essen (Regionalbahn 14 "Der Borkener") wordt verzorgd door NordWestBahn. Er rijdt één trein per uur, zaterdagavond en zondagochtend één trein per twee uur.

De treindienst tussen Coesfeld en Dorsten (Regionalbahn 45 "Der Coesfelder") wordt eveneens verzorgd door NordWestBahn. Maandag tot en met vrijdag rijdt er één trein per uur, zaterdag en zondag één trein per twee uur. Na 20.00/21.00 uur rijden geen treinen.

De treindienst Dorsten - Gelsenkirchen - Wanne-Eickel - Dortmund (Regionalbahn 43 "Emschertal-Bahn") wordt ook verzorgd door NordWestBahn. Er rijdt maandag tot en met vrijdag en zaterdag overdag één trein per uur, zaterdagavond en zondag één trein per twee uur.

Trivia[bewerken]

Op 24 januari 1970 werd de stoptrein tussen Winterswijk en Zutphen, toen nog verzorgd door de NS, 'overvallen' door indianen te paard. De ludieke actie vormde een protest tegen toenmalige plannen van het Kabinet-De Jong tot sluiting van een aantal onrendabele regiolijnen.

Borkense baan[bewerken]

De Borkense baan (zie aldaar) is de bijnaam van het voormalige baanvak tussen Winterswijk en Borken. Dit werd in 1880 geopend, maar al in 1940 werd het personenvervoer gestaakt en in 1979 werd het volledig gesloten.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties