Spoorspatting

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorspatting op de spoorbrug over de Delaware nadat de brug in brand was geraakt. (1935)
Spoorspatting bij Landgraaf, juli 2006

Een spoorspatting is het horizontaal verbuigen (juister: knikken) van spoorrails. Dit kan ontstaan door de drukkracht die in lengterichting wordt uitgeoefend, in het bijzonder bij het uitzetten van de spoorstaven ten gevolge van temperatuurstijging. Ook de belasting door het rollend materieel is van belang.

De eenvoudige verklaring luidt als volgt. Spoorspatting is vooral een probleem van hete zomers. Bij erg warm weer kan de temperatuur van de spoorstaven oplopen tot meer dan 100 graden Celsius. Doordat de spoorstaven uitzetten, ontstaat er een drukkracht/spanning in de lengterichting van de rails. Als deze te hoog wordt, knikt de rail en zoekt het materiaal een uitweg naar opzij zodat een uitstulping, een kronkel in het spoor ontstaat. Door de dwarsliggers blijft het verband tussen de spoorstaven bestaan, zodat de twee spoorstaven op dezelfde plaats kromtrekken.

Zo'n kronkel in het spoor is een gevaarlijke situatie. Als een railvoertuig te hard rijdt, ontspoort het doordat het de scherpe bogen niet kan volgen. Om dit verschijnsel tegen te gaan, werden in het verleden tussen de spoorstaven (korte) ruimtes overgelaten. Hierdoor werd het bekende 'kedeng-kedeng'-geluid veroorzaakt, maar ook slijtage aan de wielen. Ook nadat de overgangen niet meer loodrecht, maar diagonaal op de rijrichting werden aangebracht, bleven deze nadelen bestaan, zij het in mindere mate.

Tegenwoordig worden daarom langgelaste spoorstaven toegepast. Bij hoge temperaturen ontstaan er grote spanningen in deze spoorstaven. Om te voorkomen dat er spoorspattingen ontstaan, kan het materiaal gekoeld worden of zodanig stevig bevestigd worden dat de staven geen kant uit kunnen. In België worden uitzettingstoestellen gebruikt in combinatie met langgelaste sporen. Deze toestellen garanderen dat het staal altijd in de optimale toestand is.

Kattenrug[bewerken]

Een kattenrug is een verticale spoorspatting. De term verwijst naar een boze kat die zijn rug optrekt.