Spreekwoord
Een spreekwoord is een korte, krachtige uitspraak die een waarheid of wijsheid bevat. In tegenstelling tot een gezegde, dat naar het onderwerp wordt vervoegd, wordt in een spreekwoord steeds dezelfde tekst gebruikt. Vaak bestaat een spreekwoord uit twee delen, waarbij het eerste deel een oorzaak of voorwaarde beschrijft en het tweede deel een gevolg of conclusie. Spreekwoorden behoren tot de volkstaal. Om die reden zijn veel Nederlandse spreekwoorden ontleend aan de scheepvaart. Volkstaal is dynamisch, om die reden kunnen oude spreekwoorden gemakkelijk verdwijnen en nieuwe ontstaan.
Bedenk bij het aanhoren van een spreekwoord altijd: "Al is een spreekwoord nog zo raar, als het rijmt dan is het waar."
Er bestaan verschillende spreekwoordenboeken, waarin ze verzameld zijn en verklaard worden. Al in 1480 werd er in Nederland een bundel spreekwoorden uitgegeven met de titel Proverbia communia (algemene spreekwoorden). Bij elk spreekwoord was de Latijnse versie gevoegd ten behoeve van het leren van Latijn. De eerste druk van Erasmus' Adagia, waarin hij Latijnse en Griekse spreekwoorden van uitleg voorzag, dateert van 1500.
Voorbeelden:
- Een spreekwoord is een waar woord.
- Spreken is zilver, zwijgen is goud.
- Spreek wat waar is, drink wat klaar is, eet wat gaar is.
- Het moet een spreker zijn, die de zwijger overtreft.
Een bijzonder vorm zijn de apologische spreekwoorden.
Een vreemde taal echt kennen, is haar spreekwoorden kennen. Omdat spreekwoorden meestal niet letterlijk kunnen vertaald worden, vormen zij de toetssteen van een goede vertaling. Het al te letterlijk vertalen van spreekwoorden kan leiden tot lachwekkende situaties.
[bewerken] Zie ook
- Collocatie
- Fraseologie
- Gezegde
- Idioom
- Lijst van Nederlandse spreekwoorden
- Lijst van uitdrukkingen en gezegden ontleend aan de Bijbel
- Staande uitdrukking
[bewerken] Externe links
- Nederlandse spreekwoorden, spreekwijzen, uitdrukkingen en gezegden (1901)
- Oude spreekwoorden aan de hand van een schilderij van Pieter Brueghel
- Spreekwoorden opzoeken in de database van vonscheven.net
- Spreekwoorden opzoeken in de database van spreekwoord.nl
- Spreekwoorden.nl is een database met bijna 7000 spreekwoorden en gezegden
- Overzicht van nautische spreekwoorden en gezegden
|
|
 |
Wikiquote heeft een collectie citaten gerelateerd aan spreekwoorden. |
