Spreekwoord

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nederlandse spreekwoorden door Pieter Brueghel de Oude
Tenminste 119 spreekwoorden waarvan er op bovenstaande afbeelding 80 genummerd zijn

Een spreekwoord is een korte, krachtige uitspraak die een (volks)wijsheid, een collectieve ervaring of morele opvatting weergeeft. Sommige spreekwoorden zijn met elkaar in tegenspraak. Zo zijn er spreekwoorden die aanzetten tot moedig gedrag, en andere juist tot voorzichtigheid.

In tegenstelling tot een gezegde, dat naar het onderwerp wordt vervoegd, wordt in een spreekwoord steeds dezelfde tekst gebruikt. Vaak bestaat een spreekwoord uit twee delen, waarbij het eerste deel een oorzaak of voorwaarde beschrijft en het tweede deel een gevolg of conclusie.

Er bestaan verschillende spreekwoordenboeken, waarin ze verzameld zijn en verklaard worden. Al in 1480 werd er in Nederland een bundel spreekwoorden uitgegeven met de titel Proverbia communia (algemene spreekwoorden). Bij elk spreekwoord was de Latijnse versie gevoegd ten behoeve van het leren van Latijn. De eerste druk van Erasmus' Adagia, waarin hij Latijnse en Griekse spreekwoorden van uitleg voorzag, dateert van 1500.

Voorbeelden:

  • Een spreekwoord is een waar woord.
  • Spreken is zilver, zwijgen is goud.
  • Spreek wat waar is, drink wat klaar is, eet wat gaar is.
  • Het moet een spreker zijn, die de zwijger overtreft.

Een bijzondere vorm zijn de apologische spreekwoorden.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Spreekwoorden

A-E   F-J   K-O   P-U   V-Z

Uitdrukkingen en gezegden

A-E   F-J   K-O   P-U   V-Z

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan spreekwoorden.
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan gezegden.