Staartmees

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Staartmees
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2012)
Aegithalos caudatus Apley 1.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Passeriformes (Zangvogels)
Familie: Aegithalidae (Staartmezen)
Geslacht: Aegithalos
Soort
Aegithalos caudatus
(Linnaeus, 1758)
Verspreiding met ondersoorten
Verspreiding met ondersoorten
Afbeeldingen Staartmees op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Staartmees op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels

De staartmees (Aegithalos caudatus) is een zangvogel uit de familie staartmezen (Aegithalidae). Hij behoort niet tot de familie van echte mezen (Paridae); staartmezen vormen een eigen familie.

Kenmerken[bewerken]

Ze worden ongeveer 14 cm groot (daarvan neemt zijn staart 7 cm in beslag), ongeveer even groot als de koolmees. Staartmezen hebben een klein zwart/wit/roze lichaam met een zeer lange staart. Zijn zang bestaat uit korte kreten en roepgeluiden.

Voortplanting[bewerken]

Ze leven in groepen van 20 tot 60 individuen. Ze bouwen bolvormige nesten met een ingang aan de voorzijde. De vogel moet zijn staart over zijn rug leggen als hij op de eitjes zit.

Gedrag[bewerken]

In het voorjaar bakenen de staartmezen hun territorium af en trachten ze indringers buiten te houden. Als ramen (of autospiegels) een spiegelbeeld weerkaatsen, is het mogelijk dat staartmezen wekenlang gedurende lange tijd tegen het raam komen fladderen of pikken om de vermeende indringer af te houden. Dit kost soms zoveel energie dat ze er helemaal uitgeput van kunnen worden.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

De staartmees komt voor in Europa en Azië in bosrijke omgevingen, in struikgewas, op bouwland en soms in parken en tuinen.

De soort telt 17 ondersoorten:

  • A. c. caudatus: van noordelijk en oostelijk Europa tot oostelijk Siberië, Japan en Korea.
  • A. c. rosaceus: de Britse Eilanden.
  • A. c. europaeus: van noordoostelijk Frankrijk en Duitsland tot noordelijk Italië en Turkije.
  • A. c. aremoricus: westelijk Frankrijk.
  • A. c. taiti: van zuidwestelijk en zuidelijk Frankrijk tot centraal Spanje en Portugal.
  • A. c. irbii: zuidelijk Spanje en Portugal en Corsica.
  • A. c. italiae: centraal en zuidelijk Italië en zuidwestelijk Slovenië.
  • A. c. siculus: Sicilië.
  • A. c. macedonicus: van Albanië en Griekenland tot Bulgarije en noordwestelijk Turkije.
  • A. c. tephronotus: van oostelijk Griekenland tot centraal Turkije, noordelijk Irak en Syrië.
  • A. c. tauricus: het Krimschiereiland.
  • A. c. major: noordoostelijk Turkije en de Kaukasus.
  • A. c. alpinus: zuidoostelijk Azerbeidzjan, noordelijk Iran en zuidwestelijk Turkmenistan.
  • A. c. passekii: zuidoostelijk Turkije en zuidwestelijk Iran.
  • A. c. trivirgatus: centraal Japan.
  • A. c. kiusiuensis: zuidelijk Japan.
  • A. c. magnus: centraal en zuidelijk Korea, Tsushima.
Een staartmees op een voederbak in Venray, Nederland

Staartmees is tevens een verzamelnaam van allerlei moeilijk te herkennen ondersoorten, die een behoorlijk complexe groep vormen. In Nederland komt de ondersoort europaeus voor, die een samenraapsel is van vogels met een grote variatie in verenkleed. Van witkoppig (de zogenaamde witkoppige staartmezen) tot donkerkoppig (de vogels die standaard in de boekjes zijn afgebeeld). Deze verzamelgroep komt voor in het grootste deel van Europa. Andere ondersoorten die gevonden kunnen worden in Europa zijn de rosaseus in Engeland, Ierland en Schotland, de caudatus van Scandinavië tot noordelijk Japan, irbii uit Spanje en taiti uit Frankrijk/Spanje (waarschijnlijk een overgangsvorm tussen europaeus en irbii), verder komen in Turkije en omgeving nog tephronotus en alpinus voor waarbij met name de eerste waarschijnlijk weer een overgangsvorm is net zoals de major.

De vage ondersoorten (waarschijnlijk onderdeel van de europaeus groep); aremoricus van Frankrijk, italiae uit Italië, macedonicus van de Balkan en de tauricus van De Krim vallen allemaal qua variatie prima binnen europaeus groep.

Herkenning van de soort[bewerken]

Deze groep vogels is dus zeer lastig voor mensen die van een vogel de exacte soort willen bepalen. Er is nog veel behoefte aan onderzoek naar de herkenning. Met betrekking tot het sociale aspect en nestbouw, is de staartmees een interessante groep voor vogelliefhebbers omdat deze vogels behoorlijk sociaal zijn en zeer bijzonder gedrag vertonen.

Galerij[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties