Station 's-Hertogenbosch

's-Hertogenbosch    Afkorting Ht Opening 1 november 1868 Perronsporen  5 (en 3 laadsporen voor autoslaaptrein) Perrons 3 Lijn(en) Staatslijn H, Brabantse Lijn Vervoerder(s)  NS  Reizigers 40.142 (2006) per dag Externe link  NS-stationsinformatie Portaal    Openbaar vervoer

Het tweede station 's-Hertogenbosch omstreeks 1900

Station 's-Hertogenbosch 1983 met De Draak op de voorgrond

Bewaard gebleven perronkap van het tweede station (2006)

Zicht vanaf het perron op station 's-Hertogenbosch (2007)

Station 's-Hertogenbosch is het belangrijkste spoorwegstation van 's-Hertogenbosch en een knooppunt van spoorlijnen in vier richtingen. Per dag stappen ongeveer 40.000 reizigers in -of uit (exclusief overstappers), daarmee is station 's-Hertogenbosch het op zeven na drukste station van Nederland. In de loop der jaren is het station meermaals drastisch van uiterlijk veranderd.

Het eerste station

Het eerste station in 's-Hertogenbosch werd geopend op 1 november 1868 aan de spoorlijn Utrecht – Boxtel (Staatslijn H). Omdat 's-Hertogenbosch toen nog de vestingstatus had, moest men vrij zicht kunnen hebben op de polder ten westen van de stad en mochten er buiten de vestingwerken geen blijvende, stenen bouwwerken staan. Het station was daarom opgetrokken in houten vakwerkbouw, zodat men het snel af kon breken, wanneer er gevaar dreigde.

Het station lag in de wijk 't Zand, tegenover de oude Sint Leonarduskerk. Dit houten station stond aan het Meijerijplein. De ingang van dat station was ter hoogte van de huidige Boschveldweg en Kempenlandstraat. In het huidige 's-Hertogenbosch is dit ongeveer ter hoogte waar tot 2006 het CWI zat. Zo tegenover van het oude kantoor van het Brabants Dagblad aan het Koningin Emmaplein. In 1896 kreeg dit houten station de functie van tramstation.

Het tweede station

In 1896 werd het houten gebouw vervangen door een monumentaal bakstenen station naar een ontwerp van Eduard Cuypers. Dit station is een paar honderd meter zuidelijker gebouwd, en de sporen werden wat westelijker gelegd. Het station werd verplaatst om vanuit de stad en de wijk een mooier aanzicht te krijgen. Men kon dan vanuit de stad rechtuit het station inlopen. Het gebouw was 140 meter lang en was gebouwd in de neorenaissance stijl. Boven in het station waren woningen voor machinisten, restauratiehouders en de stations-chef.

Dit tweede station werd op 16 september 1944 in brand geschoten door jachtbommenwerpers. Ook werd op het NS terrein een opzichtershuisje beschoten. Daar vielen geen slachtoffers, hoewel de bewoners thuis waren. De gevechten voor de bevrijding van de stad 's-Hertogenbosch duurden uiteindelijk tot oktober 1944.

Het derde station

Nadat het tweede station in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd was geraakt, werd het niet meer opgebouwd, maar in 1951 vervangen door een bescheidener, modern gebouw. Het was een ontwerp van architect Sybold van Ravesteyn. De oorspronkelijke perronoverkapping bleef tot op heden behouden. Een paar oude karakteristieke kunstwerken van het tweede station werden ook bewaard, maar lang niet alles.

Het vierde station

In 1998 is het derde station vervangen door een modern passage-station, en werd de overkapping uitgebreid naar het tweede eilandperron. Met deze aanpassingen verdween de bijzondere hellingbaan naar het perron. Dit vierde station is een ontwerp van architect Rob Steenhuis. Het vernieuwde station werd op 14 mei 1998 officieel geopend.

Het station bestaat voornamelijk uit de passage -Passerelle- boven de perrons, die de feitelijke stationshal en de toegang tot de perrons vormt. Dit is ook een belangrijke looproute tussen het centrum en het Paleiskwartier. Vanwege de windgevoeligheid van het station werd er in het begin veel geklaagd, omdat de wind er altijd vrij spel heeft. De NS heeft de kritiek in de wind geslagen. 'Je bent immers op het station om naar de trein te gaan, niet om er rond te hangen'.

Bij de afbraak van het oude station zijn twee karakteristieke torentjes behouden gebleven en aan De Efteling gedoneerd, die daar geen goede bestemming voor had. In 2002 zijn ze doorgegeven aan Het Land van Ooit.

Toekomstige ontwikkelingen

De huidige gelijkvloerse aansluiting ten noorden van Den Bosch.

Om een verhoogde Intercity-frequentie tussen Utrecht, 's-Hertogenbosch, en Eindhoven mogelijk te maken, wordt een deel van het station en emplacement vanaf 2011 verbouwd. Het derde (meest westelijke) perron zal worden verlengd in noordelijke richting. Aan beide zijden van dit perron komen kruiswissels, waardoor twee treinen tegelijkertijd achter elkaar kunnen halteren, zoals reeds mogelijk is bij de overige twee perrons. Het nieuwe perrondeel wordt bereikbaar via roltrappen vanaf de huidige passerelle.

Ten noorden van het station wordt het aantal sporen verdubbeld van twee naar vier. Tevens wordt een fly-over aangelegd, waardoor treinen uit Nijmegen over de sporen van/naar Utrecht worden geleid. Hierdoor kunnen treinen in de toekomst gelijktijdig en sneller arriveren en vertrekken. Het aantal wissels en kruisingen wordt sterk gereduceerd . Dit gaat echter ten koste van uitwijkflexibiliteit naar andere perronsporen bij verstoringen.

Overige faciliteiten

Er zijn uitgebreide voorzieningen voor voor- en natransport aanwezig:

• Er is een bewaakte fietsenstalling
• Er zijn meerdere onbewaakte fietsenstallingen
• Er is een busstation met zowel stad- als streeklijnen
• Er is een taxistandplaats
• Er is een treintaxistandplaats
• Er zijn twee betaalde parkeerterreinen voor auto's

Zie voor treinverbindingen en buslijnen het hoofdartikel Openbaar vervoer in 's-Hertogenbosch

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• Station shertogenbosch op Stationsweb

---

Spoorwegstations in Noord-Brabant

Bergen op Zoom · Best · Boxmeer · Boxtel · Breda · -Prinsenbeek · Cuijk · Deurne · Eindhoven · -Beukenlaan · -Stadion · Etten-Leur · Geldrop · Gilze-Rijen · Heeze · Helmond · -Brouwhuis · -Brandevoort · -'t Hout · 's-Hertogenbosch · -Oost · Lage Zwaluwe · Maarheeze · Oisterwijk · Oss · -West · Oudenbosch · Ravenstein · Roosendaal · Rosmalen · Tilburg · -Reeshof · -Universiteit · Vierlingsbeek · Vught · Zevenbergen Voormalige stations: zie de lijst van voormalige spoorwegstations in Noord-Brabant

51° 41' 25" N 5° 17' 36" O