Station Rathaus Steglitz

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rathaus Steglitz
S-Bahn-Logo.svg U-Bahn.svg
Perron met binnenkomende trein richting Oranienburg
Perron met binnenkomende trein richting Oranienburg
Locatie
Plaats Berlijn
Stadsdeel Steglitz
Gegevens
DS100-code BRST
Stationscode 5129
Type Hp
Categorie 4
S-Bahnlijnen
Vorig station
(richting)
Lijn Volgend station
(richting)
Feuerbachstraße
Oranienburg (stad)
S1 Botanischer Garten
Wannsee
Deutsche Bahn - S-Bahn - Stations in Duitsland

Rathaus Steglitz is een station van de S-Bahn en de metro van Berlijn, gelegen in het centrum van het Steglitz, nabij het voormalige raadhuis van dit stadsdeel. Het S-Bahnstation ligt aan de Wannseebahn, parallel aan de stadsnelweg 103, en bestaat in zijn huidige vorm sinds 1891. Het metrostation Rathaus Steglitz bevindt zich onder de Steglitzer Kreisel, een gebouwencomplex aan de Schloßstraße, en werd geopend op 30 september 1974. Het is het zuidelijke eindpunt van metrolijn U9. Beide stations zijn met elkaar verbonden door middel van een voetgangerstunnel.

S-Bahnstation[bewerken]

In 1838 kwam de Stammbahn, de eerste spoorlijn van Pruisen, gereed tussen Potsdam en het Berlijnse Potsdamer Bahnhof. Op 30 juni 1839 opende langs deze lijn het station Steglitz. Aan het eind van de jaren 1880 werden de voorheen op maaiveldniveau gelegen sporen van Stammbahn omhooggebracht; tegelijkertijd legde men parallel aan de dubbelsporige hoofdlijn een extra paar voor voorstadstreinen gereserveerde sporen aan. Deze Wannseebahn, genoemd naar zijn bestemming, de villawijk Wannsee, was de eerste aparte voorstadslijn van Duitsland en werd ingewijd op 1 oktober 1891. In Steglitz was een nieuw, hooggelegen station met een eilandperron aan de Wannseebahn gebouwd. Het uit rode baksteen opgetrokken stationsgebouw was blijven staan.

Tussen 1900 en 1902 vond op de Wannseebahn het eerste proefbedrijf in Berlijn met elektrische aandrijving (750 V gelijkstroom) plaats. De voorstadsdienst zou echter nog drie decennia door stoomtreinen gedomineerd worden. Op 15 mei 1933 werd de definitieve elektrificatie van de Wannseebahn voltooid en stopten de eerste S-Bahntreinen in station Steglitz.

Jarenlang veranderde er weinig in station Steglitz, dat de Tweede Wereldoorlog ongeschonden doorstond. Aan het einde van de jaren 1960 begon men echter met de aanleg van de Westtangente, een autosnelweg ten westen van het centrum van Berlijn, die in Steglitz en Friedenau parallel aan de Wannseebahn zou lopen. Het negentiende-eeuwse stationsgebouw van Steglitz moest wijken voor de snelweg en werd gesloopt.

Twintig jaar later zou het station opnieuw een slag te verwerken krijgen, ditmaal als gevolg van de gespannen politieke verhouding in het gedeelde Berlijn. Na de oorlog waren alle spoorwegen in de stad, ook in de westelijke sectoren, onder het beheer van de Oost-Duitse spoorwegen (Deutsche Reichsbahn) gekomen. Dit gold ook voor de S-Bahn. In West-Berlijn werd de S-Bahn hierom steeds meer geboycot, vooral na de bouw van de Berlijnse Muur in 1961, en kwam het spoorwegpersoneel een aantal maal in opstand. Na een staking van West-Berlijnse S-Bahnmedewerkers in september 1980 sneed de DR flink in de toch al schamele dienstregeling in het westen van de stad. Een van de lijnen waarvoor het doek geheel viel was de Wannseebahn; station Steglitz sloot zijn deuren. Nadat het stadsvervoerbedrijf BVG in 1984 het westelijke deel van de Berlijnse S-Bahn had overgenomen werd een aantal jarenlang verwaarloosde lijnen opgeknapt en geleidelijk weer in bedrijf genomen. Op 1 februari 1985 kwam de Wannseebahn, die het lijnnumer S1 had gekregen, weer in dienst en stopten er voor het eerst in vier en een half jaar weer treinen in station Steglitz.

Op 31 mei 1992 kreeg station Rathaus Steglitz zijn huidige naam, om de overstapmogelijkheid op het gelijknamige metrostation te benadrukken. Het S-Bahnstation geniet de monumentenstatus.[1]

Metrostation[bewerken]

Logo U-Bahn Rathaus Steglitz
Perron van metrostation Rathaus Steglitz
Perron van metrostation Rathaus Steglitz
Lijnen U9
Opening 30 september 1974
Stadsdeel Steglitz
Coördinaten 52° 27′ NB, 13° 19′ OL
Station Rathaus Steglitz
Station Rathaus Steglitz

Locatie van station Rathaus Steglitz

Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

De U9, vroeger lijn G, is de enige Berlijnse metrolijn die volledig na de Tweede Wereldoorlog gebouwd werd. De lijn kwam in gebruik vanaf 1961 en verliep geheel over West-Berlijns grondgebied. De deling van de stad was dan ook een van de voornaamste redenen voor de aanleg van de lijn, die buitenwijken in het noorden en het zuiden met het nieuwe West-Berlijnse centrum rond Bahnhof Zoo en de Kurfürstendamm ging verbinden. In 1971 bereikte lijn 9 de Walther-Schreiber-Platz in Friedenau; reeds twee jaar eerder was men begonnen aan de verlenging van de lijn tot in het centrum van Steglitz. Dit meest zuidelijke deel van de lijn volgt de Schloßstraße en werd aangelegd op twee niveaus met elk twee sporen. Later zou de geplande lijn 10 namelijk parallel aan lijn 9 verlopen tussen de Walther-Schreiber-Platz en Rathaus Steglitz.

De boven elkaar gelegen tunnels onder de smalle Schloßstraße werden niet naar lijn, maar naar rijrichting ingedeeld: treinen van beide lijnen in noordelijke richting boven, in de zuidelijke richting beneden. In station Schloßstraße zou men cross-platform tussen beide lijnen kunnen overstappen. Vlak voor het eindpunt Rathaus Steglitz zouden beide lijnen weer splitsen, om vervolgens ieder een eigen station te krijgen. Deze stations vormen ten opzichte van elkaar een omgekeerde V en bevinden zich eveneens op twee niveaus. Het westelijke, dieper gelegen station heeft een eilandperron en zou aangedaan worden door lijn 10, terwijl het oostelijke niveau, uitgerust met twee zijperrons, bestemd was voor lijn 9, die in een later stadium verlengd zou worden richting Lankwitz. Vanwege de dubbel aangelegde tunnels vielen de kosten van de verlenging van lijn 9 met 78.125.000 mark bijzonder hoog uit.[2] De U10 zou er echter nooit komen en het geprojecteerde tracé van de wel nog geplande lijn is inmiddels gewijzigd, zodat hij Steglitz niet zal aandoen.[3]

Het onvoltooide en ongebruikte niveau dat eigenlijk voor de U9 bestemd was

Op 30 september 1974 werd het 1,2 kilometer lange nieuwe traject Walther-Schreiber-Platz - Rathaus Steglitz geopend. In station Schloßstraße werden beide niveaus daadwerkelijk in gebruik genomen, zij het elk met slechts één spoor. In het eindpunt Rathaus Steglitz werden de sporen naar het eigenlijk voor de U10 bedoelde niveau -2 geleid. Het in ruwbouw voltooide oostelijke station op niveau -1, dat eigenlijk voor de U9 bestemd was, bleef ongebruikt. Met het oog op een verlenging van de lijn naar Lankwitz ligt deze oplossing niet voor de hand, aangezien de tunnel hiervoor naar het oosten moet afbuigen. Men koos dan ook niet vanwege exploitatiegemak, maar om politieke redenen voor deze spoorindeling. Als men de U9 aan de oostelijke perrons van station Rathaus Steglitz had laten eindigen, zouden de keersporen achter het station namelijk het tracé van de door de Oost-Duitse spoorwegen bedreven S-Bahnlijn hebben moeten kruisen. De Deutsche Reichsbahn gaf echter geen toestemming voor de aanleg van een tunnel onder haar emplacement. Een tweede nadeel van het gebruik van de westelijke perronhal is de grotere afstand tot het S-Bahnstation, dat overstappers alleen via een lange voetgangerstunnel onder de Steglitzer Kreisel kunnen bereiken. In de zeventiger jaren werd de S-Bahn in West-Berlijn echter op grote schaal geboycot, waardoor overstapmogelijkheden tussen metro en S-Bahn geen prioriteit hadden (in sommige andere stations werd zelfs helemaal geen verbinding gecreëerd).

Sculptuur op de tussenverdieping

Station Rathaus Steglitz werd zoals de meeste andere naoorlogse Berlijnse metrostations ontworpen door Rainer Rümmler en weerspiegelt de typische jaren-70-stijl. Net als in het (eveens door Rümmler ontworpen) station Nauener Platz zijn de wanden afgewerkt met verticaal geplaatste witte panelen, afgewisseld met grote donkere vlakken waarin de stationsnaam geschreven is, en hebben de zuilen op het perron een bekleding van aluminium, destijds een populair materiaal bij de inrichting van de Berlijnse metrostations. De aan het dak opgehangen verlichtingsconstructie is gedecoreerd met ronde gele schijven.

Via roltrappen, vaste trappen of een lift bereikt men een tussenverdieping, die vanwege de ooit geplande functie van Rathaus Steglitz als overstapstation zeer groot is uitgevoerd. Van hieruit leiden uitgangen naar de kruising Grunewaldstrase/Schloßstraße, een in de Steglitzer Kreisel geïntegreerd busstation en het station van de S-Bahn. Net als op het perron is het plafond van de tussenverdieping afgewerkt met ronde gele elementen, die hier echter hol zijn en deels lampen bevatten. Het belangrijkste decoratieve element in de stationshal is de sculptuur Höllenhund van Waldemar Grzimek, die de hellehond Cerberus uitbeeldt.[4]

Bronnen[bewerken]

  1. Vermelding van het S-Bahnstation op de monumentenlijst
  2. Berliner-Untergrundbahn.de: Die Steglitzer U-Bahn
  3. Berliner-Untergrundbahn.de: U-Bahnplanungen - overzicht van gerealiseerde en niet-gerealiseerde uitbreidingsplannen sinds 1955
  4. Bildhauerei in Berlin: Höllenhund

Externe links[bewerken]