Stavelot-Malmedy
| Principauté abbatiale de Stavelot-Malmedy Vorstelijke abdijen Stavelot en Malmedy Fürstabtei Stablo-Malmedy |
|||||
| Vorstelijke rijksabdij van het Heilige Roomse Rijk | |||||
|
|||||
| Kaart | |||||
.svg) |
|||||
| Stavelot-Malmedy omstreeks 1350. | |||||
| Algemene gegevens | |||||
| Hoofdstad | Stavelot | ||||
| Oppervlakte | ± 600 km² | ||||
| Religie(s) | Rooms-katholicisme | ||||
| Regering | |||||
| Regeringsvorm | Abdijvorstendom | ||||
| Staatshoofd | Vorst-abt | ||||
.svg){kind=small}
Stavelot-Malmedy (Duits: Stablo-Malmünd) was van de 12e eeuw tot 1795 een klein zelfstandig abdijvorstendom in het huidige België. Het gebied werd geregeerd door de abt van de rijksabdij Stavelot-Malmedy, die als rijksvorst zitting had in de Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk. Daarbinnen behoorde het gebied tot de Nederrijns-Westfaalse Kreits. In Stavelot-Malmedy waren de geestelijke en wereldlijke macht in één hand verenigd, net zoals dat het geval was bij de rijksabdij Thorn en het prinsbisdom Luik.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Rond het jaar 648 stichtte de hofmeier Grimoald de abdij van Malmedy en in 651 de abdij van Stavelot. De monniken waren leden van de Benedictijnerorde. De kloosters kregen grondbezit in de Ardennen van de Frankische koning Sigibert III. Door uitbreidingen van het grondgebied werd Stavelot het geografische centrum en de hoofdstad van het gebied.
De abdij van Stavelot behoorde tot het bisdom Luik en de abdij van Malmedy tot het aartsbisdom Keulen. Aartsbisschop Anno II van Keulen (ca.1010-1075) maakte enige tijd ook aanspraak op de abdij van Malmedy, maar kon dit niet waarmaken. De rivaliteit tussen de twee abdijen werd in 980 door keizer Otto III in het voordeel van Stavelot beslist.
De eerste abt was Remaclus en een belangrijke opvolger was bisschop Agilulf van Keulen. Later werd de zetel vaak door leken bezet, met name door de hertogen van Lotharingen. Abt Odilo (937-954) maakte hier een eind aan.
De bloeitijd van Stavelot was de periode van de 10e tot de 12e eeuw. Abt Poppo (1020-1048) was een hervormer in de traditie van Cluny. Hij kreeg de leiding over 17 andere abdijen, waaronder Echternach en Sankt Gallen. Abt Wibald (1130-1158) was diplomaat in dienst van de keizers en opdrachtgever van talrijke kunstwerken. Hij werd ook abt van Corvey. Zijn brieven behoren tot de belangrijkste bronnen voor de geschiedenis van de tweede kruistocht.
Na de dood van abt Wibald (1130-1138) werd Stavelot-Malmedy een rijksvorstendom. Het gebied omvatte de kloosters en steden Stavelot en Malmedy en het graafschap Logne. De abt van de rijksabdij had zetel en stem in de rijksvorstenraad van de Rijksdag van het Heilige Roomse Rijk.
Na een periode van neergang kwamen er vanaf 1438 nieuwe hervormingen. Door de onafhankelijkheidsstrijd in de Nederlanden en de Reformatie werd ook de rijksabdij Stavelot-Malmedy bedreigd. Om de eigen positie te versterken werden sinds de 16e eeuw regelmatig belangrijke vorsten tot abt gekozen, die dan in personele unie over het abdijvorstendom regeerden. Zo werden onder andere in 1580 Ernst van Beieren en in 1612 Ferdinand van Beieren gekozen, die tegelijk keurvorst van Keulen waren.
De monniken en de laatste abt van Stavelot-Malmedy vluchtten in 1792 voor de Franse troepen. Het gebied werd bezet en per 1 oktober 1795 door Frankrijk geannexeerd en opgenomen in het departement van de Ourthe. Een jaar later werden de abdijen opgeheven, de kerk van de abdij van Stavelot werd gesloopt, er resteert alleen nog een toren.
Na de val van Napoleon werd het gebied op het Congres van Wenen van 1815 verdeeld, zodanig dat Malmedy bij Pruisen kwam en Stavelot aan het Koninkrijk der Nederlanden. Bij het Verdrag van Versailles van 1919 kwam Malmedy bij België, waar het dan alsnog toegevoegd werd aan de provincie Luik.
Bezittingen [bewerken]
Het gebied van Stavelot-Malmedy was ca. 600 km² groot en was verdeeld in de volgende drie administratieve districten:
- De postellerie Malmedy, bestaande uit de stad Malmedy en de banne Waimes en de banne Francorchamps.
- De postellerie Stavelot, bestaande uit 14 dorpen
- Het graafschap Logne, verdeeld in vier kwartieren: Hamoir met 7 dorpen, Ocquier met 6 dorpen, Comblain met 5 dorpen en Louveigné met twee dorpen. Daarnaast waren er 6 dorpen als exclaves, alsmede de heerlijkheden van Anthisnes en Vien. Deze twee heerlijkheden werden in 1768 met Luik geruild tegen Chooz, Sclessin en Ougrée.
Elk van deze drie districten had zijn eigen "provinciale" staten en zijn eigen rechtbank. Beroep was mogelijk op de raad van de vorst-abt. Als hoogste beroepsinstantie fungeerde het Rijkskamergerecht.
Abten [bewerken]
- Remaclus ca. 637-652
- Papolin I 652-ca. 660
- Sigolin ca. 660-ca. 666
- Godwin ca. 666-ca. 675
- Papolin II ca. 675-?
- Rabangar I ca. 710
- Abolin
- Crodmar
- Amalger
- Aminger (of Floribert)
- Anglin 727-746
- Agilulf 746-750
- Alberik 750-779
- Sighard 779-791
- Witand 791-815
- Absalom 815-816
- Ando 816-836
- Ratold 836-840
- Harond 840-844
- Ebbo I 844-845
- Ebbo II 845-867
- Hartgar 867-880
- Adelhard I 880-890
- Linfried 890-898
- Richar 898-905
- Raginer 905-913
- Eberhard 913-?
- Giselbert ?-939
- Koenraad I 939-952
- Odilo 952-954
- Werinfried 954-986
- Rabangar II 986-1008
- Bertram 1008-1020
- Poppo I 1020-1048
- Dirk 1048-1080
- Rudolf 1080-1097
- Volmar 1097-1105
- Poppo II de Beaumont 1105-1119
- Koenraad II 1119-1128
- Jan I de Reulant 1128-1130
- Wibald de Pré 1130-1158
- Eriebald 1158-1193
- Gerard I 1193-1209
- Adelhard II 1209-1222
- Frederik von dem Stein 1222-1244
- Nicolaas I 1244-1248
- Hendrik I van Gelre 1248-1274
- Jan II van Edingen 1274-1281
- Egidius van Falkenstein 1281-1307
- Hendrik II van Bolanden 1307-1334
- Winrich de Pomerio 1334-1343
- Hugo van Auvergne 1343-1373
- Werner de Ockiers 1373-1393
- Walram van Schleiden 1393-1410
- Hendrik III de Visé 1410-1417
- Jan III de Guezaine 1417-1438
- Hendrik IV van Merode 1438-1460
- Caspar Poncin 1460-1499
- Willem I van Manderscheid-Kayl 1499-1546
- Christoffel van Manderscheid-Kayl 1546-1576
- Personele unie met Luik 1576-1650
- Willem II van Beieren 1650-1657
- Maximiliaan Hendrik van Beieren 1657
- Frans I Egon van Fürstenberg 1657-1682
- Willem III Egon van Fürstenberg 1682-1704
- Frans II Jozef van Lotharingen 1704-1715
- Jan IV Ernst van Löwenstein-Rochefort 1715-1731
- Nicolaas II Massin 1731-1737
- Deodaat Drion 1737-1741
- Jozef de Nollet-Bourdon 1741-1753
- Alexander Delmonte 1753-1766
- Jacobus de Hubin 1766-1786
- Celestinus Thys 1786-1794
Externe links [bewerken]
 |
Zie de categorie Abbaye de Stavelot van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
