Stad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

(Doorverwezen vanaf Steden)
Ga naar: navigatie, zoeken
:wikt:stad
Zie Stad (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Stad.
Portaal:Portalenoverzicht Portaal Steden
De stad Salt Lake City, Utah, VS vanuit de lucht

Een stad is een plaats waar mensen wonen. Traditioneel waren steden plaatsen met stadsrechten, zoals het hebben van een stadsmuur en het hebben van een eigen rechtspraak en belastingen. Tegenwoordig wordt het onderscheid tussen steden en dorpen meestal gemaakt op grond van de grootte (het aantal inwoners) of het voorzieningenniveau. Waar dorpen zich kenmerken door een landelijk karakter, weinig voorzieningen en een hechte gemeenschap, zijn steden dichter bevolkt, bezitten meer voorzieningen (scholen, ziekenhuizen, een schouwburg, grotere stations, etc.), en kennen geen hechte gemeenschap ("opgaan in de massa"). Inwoneraantallen zijn als maatstaf sterk afhankelijk van de algehele bevolkingsdichtheid van een gebied: zo zal een plaats met zo'n 1000 inwoners in Tsjaad al een stad zijn, terwijl daar in Japan ten minste 50.000 inwoners voor nodig zijn.

Inhoud

[bewerken] Begrip stad

Het onderscheid tussen stad en gemeente is vooral organisatorisch en juridisch; soms vormt een stad met de omliggende dorpen een gemeente.

[bewerken] Definitie stad in België

In België wordt de titel stad officieel toegekend aan gemeenten via een Koninklijk Besluit. De gemeente krijgt dan de stadstitel er bovenop, deze heeft weinig met de grootte van de gemeente te maken. Het eerste Koninklijk Besluit kwam er op 30 mei 1825. Hierin werden alle gemeenten opgesomd die in het verleden stadsrechten hadden ontvangen en die deze niet verloren waren tijdens de Franse tijd. Gedurende meer dan 150 jaar veranderde er niets meer aan de lijst van 1825. Na de gemeentelijke herinrichting van 1977 werd de stadstitel uitgebreid tot het volledige grondgebied van de fusiegemeente en kregen de gemeenten de kans om de stadstitel te verkrijgen via een Koninklijk Besluit. Dit kon gebeuren omwille van historische redenen (steden die de stadstitel verloren waren tijdens de Franse tijd of gemeenten die in de Middeleeuwen een belangrijke rol speelden) of omwille van de huidige centrumfunctie van de gemeente. Heel wat gemeenten maakten hiervan gebruik en verkregen tussen 1982 en 2000 de stadstitel.

Ook het Verenigd Koninkrijk kent zo'n systeem.

[bewerken] Definitie stad in Denemarken

In Denemarken volgt het nationale bureau voor statistiek de definitie dat een plaats minimaal 200 inwoners moet hebben (met een afstand tussen gebouwen van niet meer dan 200 meter) om als by (stad) te worden aangemerkt. Veel plaatsen die men in Nederland als dorp zou bestempelen worden aldaar dan ook als 'stad (by) gekenmerkt.

[bewerken] Definitie stad in Nederland

In de Nederlandse wetgeving komt de term 'stad' niet voor; de Nederlandse wet kent slechts gemeenten. Vóór de negentiende eeuw was een stad een plaats die stadsrechten toegekend had gekregen. In de praktijk wordt bij plaatsen zonder historische stadsrechten vanaf een inwoneraantal van ongeveer 25.000 door sommigen gesproken van een stad, zonder dat dit een algemeen aanvaard gebruik is. De enige keer dat de Nederlandse Grondwet het woord gebruikt is in relatie tot "de hoofdstad Amsterdam".[1]

[bewerken] Definitie stad in Rusland

In Rusland kunnen plaatsen met ten minste 12.000 inwoners en met minimaal 85% van de bevolking werkzaam in sectoren buiten de landbouw de wettelijke status van stad aanvragen. Er zijn echter vele voorbeelden van historische plaatsen met de status van stad, die soms slechts enkele duizenden inwoners hebben (de kleinste is Verchojansk met 1.500 inwoners in 2002) en plaatsen met meer dan 20.000 inwoners die dan weer niet de status van stad hebben (de grootste is de stanitsa (kozakkenplaats) Ordzjonikidzevskaja in Ingoesjetië met meer dan 65.000 inwoners in 2002). Steden worden onderverdeeld in verschillende klassen naar inwoneraantal, zie nederzettingstypen in Rusland.

[bewerken] Stedentypen

[bewerken] Voorstad

Rond grote steden bevinden zich vaak een aantal andere plaatsen die ook 'verstedelijkt' zijn, dat wil zeggen dat ze groter zijn geworden en gedeeltelijk hun dorpse karakter hebben verloren. Deze zogenaamde voorsteden zijn meestal sterk op de stad gericht voor voorzieningen en werkgelegenheid. Stad en voorsteden samen heten een agglomeratie. Steden met miljoenen inwoners noemt men een miljoenenstad (metropolis). Grotere sterk verstedelijkte gebieden, zoals de "Boswash" (het gebied Boston-New York-Newark-Philadelphia-Washington D.C., 35 miljoen inwoners), de Noordzeekust (het verstedelijkte gebied dat Midden- en Zuid-Nederland, België en het noorden van Frankrijk omvat, met ca. 30 miljoen inwoners), Peking-Tianjin en Zuid-Japan worden wel aangeduid als "megalopolis".

[bewerken] Wereldstad

Zie Wereldstad voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Een wereldstad is een prominent internationaal centrum op het gebied van handel, bankwezen, financiën, innovatie, cultuur en markten. De term wereldstad werd geïntroduceerd door sociologe Saskia Sassen in 1991 en wordt sindsdien, dankzij de toenemende globalisering, in toenemende mate gebruikt. De term dient niet te worden verward met miljoenenstad. Waar een miljoenenstad een groot inwoneraantal heeft, heeft een wereldstad internationaal veel invloed en macht. Wereldsteden hebben volgens Sassen meer met elkaar gemeen dan met steden in hun eigen land. In toenemende mate hebben wereldsteden geen landelijke politiek meer nodig, maar ze onderhouden directe banden met elkaar. Ook in Nederland wordt dit steeds duidelijker, wat te zien is aan de toenemende vraag naar meer autonomie voor de Randstad, bijvoorbeeld door een Randstadprovincie.

[bewerken] Grootste steden

[bewerken] Grootste steden ter wereld

Hieronder staat een lijst van de twintig grootste steden ter wereld (gemeten naar aantal inwoners in de gemeente, volgens schattingen voor 2009 van World Gazetteer[2]). Inwoneraantallen van steden tussen landen onderling zijn vaak moeilijk te vergelijken, omdat het per land kan verschillen wat er wel en wat er niet tot een bepaalde gemeente wordt gerekend. Onderstaande getallen zijn uiteraard lager dan het inwoneraantal van het respectievelijke stedelijke gebied.

# Naam Originele naam (indien afwijkend) Land Aantal inwoners
1 Sjanghai Shànghǎi/上海 China 15.968.867
2 Bombay Mumbaī/मुंबई India 13.922.125
3 Karachi Karāchi/کراچي Pakistan 12.827.927
4 Delhi Dillī/दिल्ली India 12.259.230
5 Buenos Aires Argentinië 12.197.347
6 Istanboel İstanbul Turkije 11.755.536
7 Manilla Manila Filipijnen 11.165.131
8 Moskou Moskva/Москва Rusland 10.494.522
9 Dhaka Dhākā/ঢাকা Bangladesh 10.468.510
10 São Paulo Brazilië 10.328.094
11 Lagos Nigeria 9.733.876
12 Seoel Seoul/서울 Zuid-Korea 9.660.532
13 Kinshasa Congo-Kinshasa 9.518.988
14 Tokio Tōkyō/東京 Japan 8.704.569
15 Mexico-stad México Mexico 8.587.132
16 Jakarta Indonesië 8.579.263
17 Teheran Tehrān/تهران Iran 8.250.882
18 New York Verenigde Staten 8.219.262
19 Caïro al-Qāhirah/القاهرة Egypte 8.026.454
20 Lima Peru 7.902.851

[bewerken] Grootste steden van Nederland

Zie Lijst van grote Nederlandse steden voor een overzicht

[bewerken] Grootste steden in België

Zie Lijst van Belgische steden (naar inwoneraantal) voor een overzicht

In België zijn steden gemeenten die een stadstitel dragen. Sommige grote gemeenten zullen daarom niet in het overzicht van de grootste steden voorkomen.

[bewerken] Kleinste steden

De kleinste plaats met stadsrechten in Nederland en de Benelux, is de buurtschap Staverden in de gemeente Ermelo op de Veluwe. Het heeft zelfs geen echte kern en in de verspreide huizen die tot Staverden gerekend worden, wonen in totaal slechts ongeveer 40 mensen (2006). Staverden kreeg stadsrechten in 1298, maar ontwikkelde zich nooit tot stad.

De kleinste plaats met stadsrechten die wel als stad heeft bestaan, is het eveneens piepkleine Sint Anna ter Muiden, in de gemeente Sluis in Zeeuws-Vlaanderen op de Belgische grens, met ongeveer 50 inwoners (2006). Het Achterhoekse stadje Bronkhorst (gemeente Bronckhorst), met 130 inwoners (2006), profileert zich weliswaar toeristisch als kleinste stad van Nederland maar komt op de derde plaats.

De kleinste stadskern van België is het Waalse Durbuy met zowat 400 inwoners inclusief buitengebied. Tot de gemeentelijke herinrichting van 1977 was het ook de kleinste stad van het land. Daar het begrip "stad" in België slaat op de hele gemeente (de stad Durbuy telt zodoende (1 januari 2008) 10.780 inwoners) is sindsdien de West-Vlaamse stad Mesen met 977 inwoners inclusief buitengebied (1 januari 2008) de kleinste stad van België. Deze taalgrensgemeente werd niet samengevoegd met andere gemeenten.

De officieel kleinste stad met stadsrechten ter wereld is het Kroatische dorp Hum, met minder dan 30 inwoners en amper 12 huizen.

[bewerken] Trivia

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Gerelateerde onderwerpen

Agglomeratie · Binnenstad · Burgemeester · City (stad) · Deelgemeente (België) · Deelgemeente (Nederland) · Gemeentearchivaris · Gemeente (bestuur) · Gemeentehuis · Gemeenteraad · Hoofdstad · Metropool · Satellietstad · Schepen · Stadsprovincie · Stadsprovincie (China) · Stadhuis · Stadsbestuur · Stadsdeel · Stadsdeelraad · Stadsrechten · Stadstaat · Town · Verstedelijking · Wereldstad · Wethouder · Wijk -- Zustergemeente

[bewerken] Verwante duidingen

[bewerken] Overig


[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ Nederlandse Grondwet Hoofdstuk 2 Artikel 32
  2. ↑ World Gazetteer, 2009. Merk op dat schattingen van World Gazetteer met voorzichtigheid dienen te worden bekeken, daar deze afhangen van wanneer de laatste volkstelling/officiële schatting is geweest en daarbij geen rekening houden met eventuele plotselinge verschuivingen door bepaalde oorzaken als oorlogen, epidemieën of migratiegolven.
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken