Stelling van Amsterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Stelling van Amsterdam
Werelderfgoed cultuur
Land Nederland Nederland
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria II, IV, V
Inschrijvingshistorie
UNESCO-volgnr. 759
Inschrijving 1996 (Onbekende )
UNESCO-werelderfgoedlijst
De Stelling van Amsterdam (in Hoofddorp)

De Stelling van Amsterdam was een verdedigingslinie, gelegen op 10 tot 15 kilometer rond het centrum van het Nederlandse Amsterdam. De stelling is 135 kilometer lang, bevat 42 forten en is aangelegd van 1880 tot 1920. Onderdeel van de stelling is het pantserfort Fort Pampus in de voormalige Zuiderzee.

In 1996 werd de Stelling van Amsterdam door UNESCO op de Werelderfgoedlijst geplaatst.

Inhoud

[bewerken] Functie

Primair was de Stelling van Amsterdam een waterlinie. In geval van vijandelijkheden zouden grote delen van het gebied rond Amsterdam onder water worden gezet. De vijand zou dan niet kunnen oprukken. Amsterdam zou fungeren als nationaal redoute, als het laatste bastion van Nederland. De forten werden gesitueerd op plaatsen waar de waterlinie wordt doorkruist door dijken, wegen, of spoorlijnen. Ook plaatsen waar het water diep genoeg was voor varen met boten waren kwetsbaar. Op die plaatsen zou de oprukkende vijand niet door het water worden tegengehouden, zodat hij op deze plekken onder vuur genomen moest kunnen worden. In het militaire jargon stonden deze wegen etc. bekend als accessen. De aanleg van de Stelling van Amsterdam werd geregeld in de Vestingwet van 1874.

[bewerken] Bouw en voorbereiding

Tijdens de voorbereiding van de aanleg van de fortificaties bleek dat de plannen al door de technische ontwikkeling ingehaald waren. De zandlichamen die als fundering dienden, moesten eerst meerdere jaren inklinken alvorens de forten zelf gebouwd konden worden. De komst van de brisantgranaat (die bij het treffen van het doel explodeerde) maakte het noodzakelijk om de forten in plaats van metselwerk van beton te vervaardigen, waarmee echter op dat moment nog niet op die schaal ervaring was opgedaan in Nederland. Er werden eerst uitgebreide proeven gedaan waarbij betonconstructies werden beschoten met het zwaarste geschut dat op dat moment te verkrijgen was. Eerst in 1897 kon met de aanleg van de eigenlijke forten worden begonnen (van enkele werken was de aanleg -van baksteen- stilgelegd).

[bewerken] Staat van "dienst"

Nevenbatterij in de Geniedijk Haarlemmermeer, in Hoofddorp

De Stelling van Amsterdam heeft nooit dienst gedaan, al waren de aanwezigheid van de Stelling en van de Nieuwe Hollandse Waterlinie een factor voor de Duitsers om Nederland niet in te vallen in 1914. Door de opkomst van het vliegtuig verloor de stelling na de Eerste Wereldoorlog snel aan militaire betekenis. Zij bleef echter grotendeels behouden, en de militaire status werd pas in 1963 opgeheven.

In 1996 is de Stelling van Amsterdam in haar geheel op de UNESCO werelderfgoedlijst geplaatst.

[bewerken] De 42 Forten van de Stelling

Noordfront

Noordwestfront

Westfront

Zuidwestfront

Zuidfront

Zuidoostfront

Zuiderzeefront


[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links

[bewerken] Galerij

Fort bij Krommeniedijk

Batterij in de liniedijk bij Den Ham

Fort aan Den Ham

Fort bij de Liebrug


Werelderfgoed in het Koninkrijk der Nederlanden

Beemster · Ir. D.F. Woudagemaal · Stelling van Amsterdam · Molens bij Kinderdijk-Elshout · Rietveld Schröderhuis · Schokland en omgeving · Waddenzee · Historische binnenstad van Willemstad op Curaçao
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken