Stockholm

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Disambig-dark.svg Zie Stockholm (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Stockholm.
Stockholm
Gemeente in Zweden Flag of Sweden.svg
Flag of Stockholm.png
Stockholm in Sweden.gif
Situering
Provincie Stockholms län
Landschap Uppland en Södermanland
Algemeen
Oppervlakte 215,9 km²
- land 187,7 km²
- water 21,1 km²
Inwoners (31 december 2008) 810.120 (4160/km²)
Gemeentecode 0180
bron: Zweeds Bureau voor de Statistiek
Oude Stad
Oude Stad

Stockholm (Sound Uitspraak (info·uitleg), [stɔkːɔlm]?) is de hoofdstad en de grootste stad van Zweden. De gemeente Stockholm ligt gedeeltelijk in Uppland en gedeeltelijk in Södermanland. Ze heeft een oppervlakte van 188 km2 en behoort tot de provincie Stockholms län. Op 30 september 2009 had de stad 825 057 inwoners, en de gehele regio Groot-Stockholm had rond de 2 miljoen inwoners.

Door de vele (grote) wateren in de stad wordt Stockholm ook wel het "Venetië van het Noorden" genoemd. De stad ligt ook in het begin van een scherenkust, met 24.000 eilanden.

In Stockholm zetelt de Zweedse regering en het parlement. Het koninklijk paleis van de Zweedse koning, Karel XVI Gustaaf, is er ook te vinden.

Inhoud

[bewerken] Geografie

De stad ligt op veertien met bruggen verbonden eilanden, op de plaats waar het Mälarmeer (Zweeds Mälaren) met de Oostzee in verbinding staat. Aan deze ligging heeft de stad de bijnaam "Venetië van het Noorden" te danken. Net buiten de stad begint de scherenkust, een kustgebied met talloze rotseilanden en -eilandjes die scheren worden genoemd. Veel inwoners van Stockholm hebben dan ook een boot, of zelfs een buitenhuis op een eilandje. Tijdens de zomer zie je op veel plaatsen aan de rand van het water zonnebaders, zwemmers en vissers.

Het oudste deel van Stockholm is de Oude Stad, of Gamla Stan. Deze wijk doet bijna Zuid-Europees aan door de smalle straten en huizen die in okerkleur of rood zijn geschilderd. Op dit eiland is ook het koninklijk paleis gebouwd, met een traditionele wacht. Het wisselen van de wacht is een toeristische attractie geworden.

[bewerken] Geschiedenis

Stockholm wordt voor het eerst in geschriften genoemd in 1252. De naam komt van de samenstelling stock (blok hout) en holm (eilandje) en staat voor het tegenwoordige Gamla Stan. Er wordt wel gezegd dat de stad is gesticht door Birger Jarl, om Zweden te beschermen tegen aanvallen van buitenlandse vloten.

De strategische ligging (toegang tot het Mälarmeer) zorgde ervoor dat Stockholm de belangrijkste stad van het land werd, vooral in de onafhankelijkheidsstrijd tegen Denemarken. In 1600 had de stad 10.000 inwoners en tachtig jaar daarna, in 1680, had de stad al 60.000 inwoners. Pas in 1634 werd de stad de officiële hoofdstad van het Zweedse Rijk. Tussen 1713 en 1714 heerste de Zwarte Dood in de stad, die vele doden veroorzaakte. De bevolkingsgroei, evenals de economische groei, stagneerden.

In de tweede helft van de 19e eeuw kwam de industrie op en heroverde Stockholm zijn plaats als belangrijkste stad van het land. In de 20e eeuw stond de stad in de hele wereld bekend als centrum van de architectuur en moderniteit. De stad bloeide en werd in verschillende richtingen uitgebouwd, als deel van het Miljoenenprogramma. Voorbeelden hiervan zijn Rinkeby, Sollentuna en Tensta, met een hoog aandeel immigranten. Nog steeds is Stockholm één van de snelstgroeiende hoofdsteden van Europa.

Stockholm in 1690, met Gamla Stan in het midden

[bewerken] Klimaat

Stockholm ligt op een hoge breedtegraad en heeft duidelijke seizoenen. De zomers zijn vaak mild/warm en droog en de winters koud en niet zo nat. De hoogste temperatuur ooit gemeten is +38 °C en de laagste -32 °C. Normale temperaturen in de verschillende seizoenen zijn:

  • Winter: van -7 tot +2 °C
  • Lente: tussen +5 en 15 °C
  • Zomer: 22 à 25 °C of warmer (temperaturen van tegen de 30 graden zijn niet uitzonderlijk).
  • Herfst: tussen +5 en 18 °C

[bewerken] Demografie

Sergels torg in het centrum van Stockholm.
Steegje in de oude stad.

In de gemeente zelf wonen ca. 770.000 mensen en in de hele Stockholmse agglomeratie 1,8 miljoen mensen, wat ongeveer 20% van de hele bevolking van Zweden is. Vooral in de buitenwijken (zoals Rinkeby, Skärholmen en Tensta) wonen veel mensen met een buitenlandse achtergrond. Zij zijn vooral afkomstig uit: het Midden-Oosten, Oost-Afrika en Oost-Azië.

De bevolking van Stockholm door de eeuwen heen:

Jaar      Stockholm      Zweden        Stockholm in % van heel Zweden
1750 60.018 1.780.678 3,4
1800 75.517 2.347.303 3,2
1850 93.070 3.482.541 2,7
1900 300.624 5.136.441 5,9
1910 342.323 5.522.403 6,2
1920 419.440 5.904.489 7,1
1930 502.213 6.142.191 8,2
1940 590.503 6.371.432 9,3
1950 744.143 7.041.829 10,6
1960 808.294 7.500.161 10,8
1970 740.486 8.091.782 9,2
1980 647.214 8.317.937 7,8
1985 659.030 8.358.139 7,9
1990 674.452 8.590.630 7,9
1995 711.119 8.837.496 8,0
2000 750.348 8.882.792 8,4
2005 771.038 9.047.752 8,5
Binnenstad gezien vanaf het Koninklijk Paleis, met links het Operagebouw
Het Noords Museum (links) en het Vasamuseum

[bewerken] Bestuurlijke indeling

Stockholm is sinds 1 januari 2007 verdeeld in 14 stadsdelen, verdeeld in 3 hoofdgebieden. Zij hebben allemaal verantwoordelijkheid voor basisscholen, vrije-tijds-besteding en culturele instellingen in hun stadsdeel.

Stockholm-Centrum Stockholm-Zuid Stockholm-West

[bewerken] Bezienswaardigheden

Bezienswaardigheden in Stockholm zijn:

  • Het Vasamuseum met daarin de Vasa, een 17e-eeuws oorlogsschip dat vlak bij Stockholm bij de eerste vaart is gezonken, en dat rond 1960 is geborgen. Het schip is vervolgens volledig gerestaureerd en in een eigen museum ondergebracht.
  • Het Stadhuis (Zweeds Stadshuset), een markant gebouw uit rode baksteen opgetrokken en zichtbaar vanuit vele plaatsten in de stad. Hier vindt jaarlijks in de Blauwe Zaal (die door de architect opzettelijk in baksteenrode stijl onvoltooid is gelaten) het banket ter gelegenheid van de Nobelprijs plaats.
  • Stockholms slot, het koninklijk paleis. Dit enorme slot in Italiaans-Zweedse Renaissancestijl is het grootste nog in de oorspronkelijke functie dienst doende paleis ter wereld. Het bevat onder andere de vele koninklijke vertrekken, de paleiskapel en de troonzaal. Ook is er het museum Livrustkammaren gevestigd, alsmede de kroonjuwelen en een museum over de op dezelfde plaats voorheen gelegen burcht "Tre Kronor".
  • Djurgården, een eiland vlakbij het centrum van Stockholm met veel groen en architectonisch waardevolle villa's van rond de vorige eeuwwisseling. Op dit eiland bevinden zich ook verscheidene musea zoals Skansen, het Noords museum en het het Vasamuseum.
  • Het Koninklijk Dramatisch Theater, oftewel Dramaten, het nationale theater aan het plein Nybroplan.
  • Vaxholm, een schilderachtig dorpje op een gelijknamig eiland een eindje buiten de stad. Er zijn bootverbindingen vanuit het centrum van Stockholm.
  • Het slot Drottningholm.
  • De Vikingennederzetting Birka, ten westen van de stad op een eiland in het Mälarmeer gelegen.
  • Globen, de bolvormige sport- en evenementenhal met een hoogte van 85 meter en een capaciteit van 16.000 toeschouwers.
  • De Stadsbibliotheek van architect Erik Gunnar Asplund, gebouwd tussen 1921 en 1928. Het gebouw is bekend om zijn cirkelvormige leeszaal met een hoge, klassieke overkoepeling.
  • Skogskyrkogården, een groot kerkhofpark ten zuiden van de stad, een ontwerp van Erik Gunnar Asplund en Sigurd Lewerentz. Hier ligt onder anderen Greta Garbo begraven.
  • Riddarhuset, de vergaderplaats van de adel, in Nederlands barokke stijl.
Panorama vanaf het Stadhuis
Panorama vanaf het stadhuis


[bewerken] Musea

Enkele musea in Stockholm zijn:

[bewerken] Verkeer en vervoer

De hoofdingang van Stockholm Centraal.

Stockholm beschikt over een uitgebreid netwerk van metro (drie lijnen, honderd stations, gestart in 1950), bus en trams. Heel wat metrostations zijn op een unieke manier verfraaid door kunstenaars. Het hoofdmetrostation van Stockholm is T-Centralen. Dit ligt weer onder het hoofdtreinstation Stockholm Centraal, dat 220.000 passagiers per dag heeft. Het openbaar vervoer wordt verzorgd door Storstockholms Lokaltrafik. Citybanan is een nieuw te bouwen onderaardse spoorweg onder de stadskern van Stockholm met als doel de ’pendeltåg’ (pendeltrein die de voorsteden van Stockholm bedient) te scheiden van het overige treinverkeer dat door het centrum van Stockholm rijdt In mei 2006 bereikten de stad Stockholm, het provinciebestuur en Banverket (de railinfrastructuurbeheerder) een overeenkomst over de financiering van het project. De bouw moet starten in 2008 en de tunnel zou moeten opgeleverd worden tussen 2013 en 2016. In de periode 2005-2006 zijn reeds voorbereidende werken uitgevoerd in het Centraal Station van Stockholm, teneinde plaats te maken voor werktunnels. Toen de nieuwe coalitie onder leiding van Fredrik Reinfeldt aan de macht kwam in de herfst van 2006, kwam het bericht dat men het bestaande contract wilde verbreken om in de plaats een financiering mogelijk te maken van de sluiting van een verkeersring rond Stockholm. Na een nieuwe beoordeling gaf de regering echter het groen licht om met de start van de werken te beginnen.

In het voorjaar van 2006 werd een proef gehouden met een tolheffingsysteem voor het autoverkeer in gebied rondom de historische binnenstad van Stockholm. Tijdens de proefperiode verminderde het autoverkeer op de meetpunten (de tolplaatsen) met gemiddeld 18%. In een referendum op 17 september 2006 heeft de bevolking zich kunnen uitspreken over het handhaven of afschaffen van het systeem. De bewoners van de binnenstad hebben overwegend ja gestemd, terwijl de bewoners van de randgemeenten overwegend negatief waren. Toch heeft de politiek besloten om het systeem in te voeren vanaf 1 juli 2007. Tijdens de spits bedraagt de tol 2,20 euro elke keer dat men het tolstation passeert, dus zowel in- als uitrijdend. In het buitenland geregistreerde auto's hoeven niet te betalen en voor bedrijven zijn de tolkosten aftrekbaar voor de belastingen. Er wordt gecontroleerd met camera's gekoppeld aan computers die de kentekenplaten uitlezen.

Stockholm presenteert zichzelf vaak als een fietsvriendelijke stad op gelijke voet met steden als Amsterdam en Kopenhagen. Fietsers zijn echter duidelijk minder nadrukkelijk aanwezig in het straatbeeld. Er zijn fietspaden in sommige maar lang niet alle grote lanen en straten. De aanleg van meer fietspaden en andere fietsbevorderende verkeersmaatregelen stuiten soms op verzet in de publieke opinie en fietsers worden door automobilisten niet altijd als vanzelfsprekende verkeersdeelnemers bejegend. Er lopen wel een tiental goed gemarkeerde fietsroutes door het hele stedelijke gebied en reizigers mogen hun fiets gratis op de lokale pendeltreinen meenemen.

Het hoofdvliegveld van Stockholm is Luchthaven Stockholm-Arlanda, ligt 42 km ten noorden van Stockholm en 28 km ten zuiden van Uppsala. De treinverbinding Arlanda Express rijdt tussen Arlanda en Stockholm en duurt 20 minuten. Ook is er het vliegveld Luchthaven Stockholm-Bromma, dat vlakbij het centrum ligt. En dan is er nog Luchthaven Stockholm-Skavsta, dat 100 km ten zuiden van Stockholm ligt.

[bewerken] Onderwijs en Wetenschap

Stockholm huisvest enkele belangrijke universiteiten:

  • De Koninklijke Technische Hogeschool (Zweeds: Kungliga Tekniska högskolan), de technische universiteit, gelegen in zijn eigen campuspark ten noorden van de stad.
  • Het Karolinska Instituut (Zweeds: Karolinska Institutet), de befaamde medische universiteit, opgericht als trainingsinstituut voor militaire geneesheren in 1810, na de nederlaag in de oorlog tegen Rusland. In 1861 werd het instituut een echte universiteit. Sinds 1901 kent de universiteit jaarlijks de Nobelprijs voor de Geneeskunde toe. Zelf heeft ze vijf Nobelprijswinnaars voortgebracht.
  • De Universiteit van Stockholm (Zweeds: Stockholms Universitet), de algemene universiteit, ook met een ruime parkcampus ten noorden van de stad.
  • De Economische Hogeschool van Stockholm (Zweeds: Handelshögskolan i Stockholm), een hoog aangeschreven economische universiteit.

[bewerken] Sport

[bewerken] Partnersteden

[bewerken] Geboren

Kaart van een gedeelte van Stockholm, 1910, afgebeeld in het Nordisk familjebok (een encyclopedie)

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Externe links


Hoofdsteden in Europa

Amsterdam · Andorra la Vella · Athene · Belgrado · Berlijn · Bern · Boedapest · Boekarest · Bratislava · Brussel · Chisinau · Dublin · Helsinki · Kiev · Kopenhagen · Ljubljana · Londen · Lissabon · Luxemburg · Madrid · Minsk · Monaco · Moskou · Nicosia · Oslo · Parijs · Podgorica · Praag · Pristina · Reykjavik · Riga · Rome · San Marino · Sarajevo · Skopje · Sofia · Stockholm · Tallinn · Tirana · Valletta · Vaticaanstad · Vaduz · Vilnius · Warschau · Wenen · Zagreb
Wikimedia Commons

Ontvangen van "http://nl.wikipedia.org/wiki/Stockholm"
Persoonlijke instellingen
in andere talen