Stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs
Algemene informatie
Land Vlag van België België
Hoofdvestiging Dendermonde
Actief 1986-nu
Website http://www.stoomtrein.be
Beheer
Trajecten 52 Dendermonde-Puurs
Trajectlengte 15.3
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Stoomspoorlijn Dendermonde-Puurs (dikwijls afgekort tot SDP) is een toeristische spoorweg in de Belgische provincies Oost-Vlaanderen en Antwerpen, die na de sluiting van de lijn door de vzw BVS (Belgische Vrienden van de Stoomlocomotief) ondertussen omgedoopt tot SDP (Stoomtrein Dendermonde Puurs) uitgebaat wordt.

Geschiedenis[bewerken]

Oorspronkelijk was dit spoorlijn 52 van de NMBS. Deze lijn maakte deel uit van de door de spoorwegmaatschappij Etat Belge aangelegde spoorlijn DendermondeAntwerpen-Zuid. Het gedeelte tussen Dendermonde en Puurs werd op 22 juli 1880 in dienst gesteld. Oorspronkelijk was de lijn dubbelsporig. In 1961 werd één spoor verwijderd. In 1980 werd het reizigersverkeer op de lijn opgeheven, in hetzelfde jaar gebeurde het ook met de goederenverkeer tussen Baasrode-Noord en Puurs. Tussen Dendermonde en Baasrode-Noord reden de goederentreinen nog tot 1983.

Sinds 1986 werd de lijn uitgebaat door de BVS, de Belgische Vrienden van de Stoomlocomotief.[1]

Traject[bewerken]

De lijn takt enkele tientallen meters van het NMBS-station Dendermonde van de lijn Dendermonde – Mechelen af en heeft zelf vier stations, namelijk (tussen haken: afstand tot NMBS-station Dendermonde):

  1. Baasrode-Noord (4,68 km). Hier is het "hoofdkwartier" van de vzw SDP gevestigd. Er is een stationsgebouw (echter niet van historisch belang) en de loods waarin het historisch rollend materieel ondergebracht is. Er zijn uitwijk- en opstelsporen, en ook het goederenperron.
  2. Sint-Amands (8,01 km). Alleen perron, geen stationsgebouw en uitwijksporen.
  3. Oppuurs (8,26 km). Geen uitwijksporen, maar wel perron en interessant historisch stationsgebouw. Het station wordt echter als woonhuis gebruikt en behoort dus niet tot vzw SDP.
  4. Puurs (14 km). Hier heeft de stoomspoorlijn een eigen station, bestaande uit een perron en een uitwijkspoor. Dit station is op enkele tientallen meters van het NMBS-station Puurs gelegen, maar er is hier geen verbinding tussen de stoomspoorlijn en het NMBS-net.

Er is ook in de buurt van het station Sint-Gillis een door de SDP zelf geschapen (en dus niet van de NMBS overgenomen) klein noodperron Sint-Gillis, dat echter maar uiterst zelden gebruikt wordt.

Bezienswaardigheden[bewerken]

De vereniging beschikt over een aantal historische treinen, waaronder een stoomlocomotief Cockerill die in 2007 honderd jaar is geworden. Verder beschikt de vereniging over houten rijtuigen type GCI van begin 20e eeuw. In Baasrode is ook de thuisbasis van de vzw Tubize 2069, die daar de gelijknamige stoomlocomotief gerestaureerd heeft. Zij heeft in het hoogseizoen 2007 haar eerste ritten gedaan.

Langs de lijn zijn nog enkele interessante spoorwegmonumenten te vinden, namelijk het baanwachtershuis tussen de stations Dendermonde en Baasrode-Noord en het seinhuisje in Puurs (thans ingericht door de vzw SDP als klein museum).

Men vindt langs de spoorlijn ook interessante infrastructuurobjecten, zoals oude handmatig bediende overwegen en mechanische armseinen.

Materieel[bewerken]

Stoomlocomotieven[bewerken]

Nummer Serie Jaar Snelheid Gewicht Opmerking Afbeelding
1 'Cockerill' Cockerill 1907 30 17,7 1907 gebouwd door Cockerill onder fabrieksnummer 2643. Geleverd aan de Meuneries et Brasseries van Marchienne-au-Pont en reed tot 1971 bij ABR in Petit-Enghien. In 1981 begon de restauratie van de locomotief waarna de loc in 1986 naar Dendermonde-Puurs kwam. Tussen 1991 en 1998 stond de loc buiten dienst, waarna de locomotief werd gereviseerd.[2][3] CockerillLoc.jpg
2 'Duvel' Henschel D 600 1946 40 65,9 1946 gebouwd voor Hersfelder Kreisbahn door Henschel onder fabrieksnummer 29884. 1953: Hüttenwerke Ilsede Peine. 1960: Castrop-Rauxel. 1970: Eschweiler Bergwerksverein. In 1990 naar BVS. Tot 1993 gereviseerd en in 1993/1994 in dienst gesteld onder naam "Duvel". In 1997 werd een probleem aan de vuurkist ontdekt, waarna de locomotief buiten dienst is gesteld.[4][3] Stoomtrein Dendermonde Puurs Lok 2 Henschel 29884 Duvel.JPG
3 'Wase Kleiputter' Haine St-Pierre 1922 30 19 1922 gebouwd door Haine-Saint-Pierre onder fabrieksnummer 1378. Geleverd aan Scheerders Van Kerckhove te Sint-Niklaas. Eind jaren zestig ging de locomotief daar buiten dienst. Midden jaren tachtig ging de locomotief naar Baasrode. In 2007 startte de restauratie van de locomotief.[5][3]
4 'Helena' Tubize 1927 50 40 Gebouwd door Société Anonyme la Métallurgique te Tubize onder bouwnummer 2069. In dienst voor Métallurgie Hoboken te Overpelt. Tot jaren 70 actief bij MHO. In begin jaren 80 geschonken aan Dendermonde-Puurs. Na een restauratie in dienst sinds 2007.[6][3]
5 'Cockerill' Cockerill 1875 13,8 Gebouwd door Cockerill in 1875 onder bouwnummer 975 voor de koolmijnen van Glain nabij Luik onder de naam 'Jojo'. In 1970 ging de locomotief daar buiten dienst. Daarna ging de locomotief onder meer naar Kinkempois en de Toeristische Trein Zolder. Een seriegenoot uit de mijn ging naar het station van Raeren, drie anderen werden gesloopt. In 1990 verhuisde de TTZ naar het station van As en ging daar verder onder de Limburgse Stoom Vereniging, het latere Kolenspoor. In 2008 ging de locomotief naar Baasrode[7][3]
6 'Alice' Haine Saint Pierre 1924 Gebouwd door Haine Saint Pierre in 1924.[8][3] BVSstoomloco2-1.JPG
7 'Taty' Haine Saint Pierre 1908 Gebouwd door Haine Saint Pierre in 1908.[9][3]
8 '2334' Tubize 1930 50 40 Gebouwd door Société Anonyme la Métallurgique te Tubize onder bouwnummer 2334. Sterk gelijkend op locomotief 4 'Helena'. Tot jaren 70 actief bij Charbonnage du Levant in Tertre onder nummer 16. Daarna werd de locomotief in een loods geplaatst en herontdenkt rond 2000. In eerste instantie ging de loc naar het Stoomcentrum Maldegem. Ging later naar Baasrode, waar de op mogelijk herstel wacht.[10][11][3] Stoomtrein Dendermonde-Puurs Loc 8 2334.JPG
9 'Les Petits Châteaux' Cockerill 1859 Gebouwd door S.A. Cockerill te Seraing onder bouwnummer 509 in 1859 (?). De locomotief was in eerste instantie gebouwd voor Nord-Belge onder nummer 965 maar werd later hernummerd in 615. In 1934 werd de locomotief verkocht aan de Charbonnages de Monceau-Fontaine en werd daar in 1965 buiten dienst gesteld. Heeft ook nog het nummer 88.003 gehad. In 1976 kwam de locomotief terecht bij de NMBS maar werd daar in 2013 afgestoten.Gebouwd door Société Anonyme la Métallurgique te Tubize onder bouwnummer 2334. Sterk gelijkend op locomotief 4 'Helena'. Tot jaren 70 actief bij Charbonnage du Levant in Tertre onder nummer 16. Daarna werd de locomotief in een loods geplaatst en herontdenkt rond 2000. In eerste instantie ging de loc naar het Stoomcentrum Maldegem. Ging later naar Baasrode, waar de op mogelijk herstel wacht.[12][3]

Diesellocomotieven[bewerken]

Nummer Serie Jaar Snelheid Gewicht Opmerking Afbeelding
8463 Reeks 84 1954 Gebouwd door Baume et Marpant[3] Dendermonde Puurs 8463.JPG
8467 Reeks 84 1954 Gebouwd door Baume et Marpant[3] Dendermonde Puurs 8467.JPG
8509 Reeks 85 1954 Gebouwd door Baume et Marpant NMBS 8509.jpg
8516 Reeks 85 Gebouwd door Baume et Marpant. Motor verwijderd.[3]
9902 Voormalig Idéal Standard[3]

Motorrijtuigen[bewerken]

Nummer Serie Jaar Snelheid Gewicht Opmerking Afbeelding
4302 Reeks 43 90 52,7 Motorwagen kwam in 1954 in dienst tot eind december 1986. Dendermonde Puurs 4302 Baasrode.JPG
4602 Reeks 46 Inmiddels bij TSP[13] NMBS 4602-III.JPG

Rijtuigen[bewerken]

Nummer Fabrikant Jaar Snelheid Gewicht Opmerking Afbeelding
C96626 ~1900 Rijtuig type GCI. Rijvaardig. Dendermonde Puurs C96626.JPG
C96??? ~1900 Rijtuig type GCI. Niet rijvaardig.
AB????? ~1900 Rijtuig type GCI. Niet rijvaardig.
C96??? ~1900 Rijtuig type GCI. Niet rijvaardig.
D????? ~1900 Rijtuig type GCI. Niet rijvaardig.
ABD38009 Ragheno 1934 120 Rijtuig type L. Rijvaardig. Oude nummer 43211 B5P. In 1980 buiten dienst en kwam in 1986 bij de SDP. Dendermonde Puurs ABD38009.JPG
B32012 CCC 1933 120 Rijtuig type L. Rijvaardig. In 1981 buiten dienst. 100 zitplaatsen 2e klasse.
A31111 1935 120 Rijtuig type L. Niet rijvaardig. 64 zitplaatsen. In 1981 buiten dienst. Kwam in 1986 terecht bij Dendermonde-Puurs. Oude nummer 32017 B8.
AB33002 1934 120 Rijtuig type L. Niet rijvaardig. 32 zitplaatsen 1e klasse; 72 zitplaatsen 2e klasse.
AB39010 1934 Rijtuig type L. Inmiddels gesloopt.
B42??? Rijtuig type M1 M1 rail car(11).JPG

Overig materieel[bewerken]

Nummer Serie Jaar Snelheid Gewicht Opmerking Afbeelding
ES 205 1974 Gebouwd door de werkplaats in Mechelen. Gerestaureerd. ES 205 Dendermonde Puu2rs.JPG
ES 409 1955 Onderdelenleverancier voor motorwagen 4302. Voorheen bovenleidingsmontagewagen ES409. Daarvoor nummer 4309 uit de reeks 43. Niet rijvaardig. ES 409 Stoomtrein Dendermonde Puurs.JPG
18069 Pakwagen

Filmopnames[bewerken]

De spoorlijn wordt regelmatig gebruikt voor filmopnames. Een bekende film die opnames aan de spoorlijn gemaakt heeft is Toto le Héros van Jaco Van Dormael.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

  1. NVBS: Op de Rails (mei 1990). Greeuw, Pierre de: De museumspoorlijnen in België. (ISSN 0030-3321)
  2. Beschrijving locomotief op De Stoomtrein.be
  3. a b c d e f g h i j k l m NVBS: Op de Rails. Verhagen, Arno: Bijlage bij Museummatereel van de NMBS. 12-2010. (ISSN 0030-3321)
  4. Beschrijving locomotief op De Stoomtrein.be
  5. Beschrijving locomotief op De Stoomtrein.be
  6. Beschrijving locomotief op De Stoomtrein.be
  7. Beschrijving locomotief op Stoomtrein.be
  8. Beschrijving locomotief op Flickr.com
  9. Beschrijving locomotief op Flickr.com
  10. Beschrijving locomotief op Flickr.com
  11. Beschrijing op stoomtrein.be
  12. SDP-INFO nr 152 (2013)
  13. NVBS: Op de Rails (mei 1990). Materieeloverzichten België. Stand per 1 januari 1990. (ISSN 0030-3321)