Straat van Gibraltar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Straat van Gibraltar
Locatie Straat van Gibraltar.PNG
Locatie Tussen Marokko en Spanje
Zee Middellandse Zee
Diepte (max.) 286 m
Diepte (gem.) 16 m
Breedte 14 km
Max. breedte 44 km
Lengte 60 km
Afbeeldingen
Straat van Gibraltar met links Europa (Spanje) met achteraan de rots van Gibraltar. Afrika (Marokko) is rechts. Bron: NASA
Straat van Gibraltar met links Europa (Spanje) met achteraan de rots van Gibraltar. Afrika (Marokko) is rechts. Bron: NASA
Satellietfoto
Satellietfoto
Portaal  Portaalicoon   Geografie

De Straat van Gibraltar (Spaans: estrecho de Gibraltar, Arabisch: مضيق جبل طارق), is de zee-engte tussen Marokko (Afrika) en Spanje (Europa). De breedte is 14 tot 44 km, de lengte circa 60 km en de grootste diepte 286 m. Deze zee-engte is genoemd naar de rots op het meest zuidoostelijke landpunt, Gibraltar.

De Straat van Gibraltar is tevens het verbindingspunt tussen de Atlantische Oceaan en de Alboránzee, die op zijn beurt weer overgaat in de Middellandse Zee. Vooral om deze reden is het een strategische plek. De britten hechten daarom veel belang aan het bezit van Gibraltar als militaire basis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er een hevige strijd geleverd om Duitse onderzeeboten, die de Straat van Gibraltar poogden te passeren, te detecteren en te vernietigen.[1]

De oude Grieken noemden de engte tussen de beide rotsige kapen de Zuilen van Hercules, die het einde van de wereld markeerden. Voor de Grieken, werd deze straat door de Feniciërs al aangeduid als de Zuilen van Melqart. In de 8e eeuw van onze jaartelling, circa 750, stak de Arabische Berber Tarik de straat over vanuit Noord-Afrika. Geberak Tarik (berg van Tarik) werd verbasterd tot 'Gibraltar'.

Getijden en stromen[bewerken]

De getijden van de Atlantische Oceaan dringen maar in beperkte mate de Middellandse Zee in, door de beperkte doorgang. Anderzijds is de Middellandse Zee groot genoeg om merkbare eigen getijden te hebben. Deze lopen niet synchroon met de Atlantische getijden. Er is een oostwaartse stroming naar de Middellandse Zee en een diepere tegenstroming van het zwaardere zoutere water van de Middellandse Zee naar de Atlantische Oceaan.[2] De waterbalans van de Middellandse Zee (er verdampt meer water dan er water instroomt via de rivieren) is alleen in evenwicht door de instroom van water uit de Atlantische Oceaan.[3] Door de aanwezigheid van hoge bergen aan beide kanten van straat is de zeestraat een trechter die de oost-west winden verstrekt. Deze sterke winden beïnvloeden op hun beurt de stroom en getijden. De combinatie van getijden en tegengestelde stromen maakt de stroomsituatie zeer complex en dynamisch.[4][5][6] Voor de vroegere grote zeilschepen was de straat een moeilijke en gevaarlijke doorgang.[7]

Geschiedenis[bewerken]

De doorbraak

De Straat van Gibraltar is 5,3 miljoen jaar geleden ontstaan toen het Atlantische zeewater doordrong tot het uitgedroogde Middellandse Zeebekken, wat een gigantische waterstroom veroorzaakte.

Tunnel[bewerken]

In maart 2007 maakte de premier van Spanje, José Luis Rodríguez Zapatero, bekend dat er grote plannen waren om een tunnel aan te leggen onder deze straat. Door die tunnel zou een hogesnelheidstrein kunnen rijden.[8] In 2013 is het ontwerp gemaakt en in behandeling genomen door de Economische en Sociale Raad van de Verenigde Naties.[9]

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties