Strijkkwartet nr. 12 (Beethoven)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Strijkkwartet Nr. 12 (Beethoven)
Karikatuur van Beethoven door J.P. Lyser
Karikatuur van Beethoven door J.P. Lyser
Componist Ludwig van Beethoven
Soort compositie Strijkkwartet
Toonsoort Es
Opusnummer opus 127
Gecomponeerd in mei 1824 - februari 1825
Première 6 maart 1825 (Wenen)
Opgedragen aan Vorst Nicolaus von Galitzin
Duur ca 37 min
Portaal  Portaalicoon   Klassieke muziek

Het Strijkkwartet Nr. 12 in Es groot, opus 127 is een vierdelige compositie voor strijkkwartet van Ludwig van Beethoven, die in februari 1825 voltooid werd.

Dit is de eerste van de zogenaamde late kwartetten. Na bijna 14 jaar pakte Beethoven het genre weer op, en bereikte met zijn laatste vijf strijkkwartetten een hoogtepunt; de sonatevorm zal steeds meer schuil gaan in een ontwikkelen en voortspinnen van motieven.

Vorst Galitzin deed in 1822 een verzoek aan Beethoven om 1 à 3 kwartetten voor hem te schrijven. Dit is het eerste van de drie aan Galitzin opgedragen kwartetten, maar is met de beide andere nauwelijks verwant. Belangrijker is de samenhang van de beide laatste Galitzin-kwartetten met opus 132, waarmee ze veel thematisch materiaal delen (de "ABC-kwartetten").

Delen[bewerken]

  • I. Maestoso - Allegro............................. .....(6½ minuut)
  • II. Adagio, ma non troppo e molto cantabile........ (16½ minuut)
  • III. Scherzando vivace ................................(6¾ minuut)
  • IV. Allegro .......................................................(6 minuten)
  1. na maestoso-akkoorden een vloeiende melodie die teder (teneramente, sempre piano e dolce) moet worden voorgedragen. Pastoraal luchtig karakter, wat ook niet verstoord wordt door het energiek tweede thema in de cello.
  2. zangerig thema in kleine stapjes (secundes) heen en weer glijdend. Wordt vervolgens vijf maal gevarieerd.
  3. gepunteerd energiek motief wat steeds weer opduikt en het presto aanjaagt. Melodie van het presto is verwant met dat van het adagio.
  4. landelijk klinkend hoofdthema na energieke opening. Marsachtig neventhema (Allegro vivace) en een wiegelend Allegro commodo. Idyllische sfeer die aan het eind over gaat van 4/4 naar 6/4 maat (Allegro con moto)

Betekenis[bewerken]

Première door Schuppanzigh is feitelijk mislukt, daar er te weinig gerepeteerd was. Bij de herhaling van het concert op 23 maart 1825 waren de reacties positief. De afwerende reacties op de late kwartetten dateert uit de tweede helft van de 19e eeuw, ook bijvoorbeeld Tsjaikovski wees deze laatste kwartetten af.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Alfred Beaujean in Harenberg Kammermusikfüher blz 113 2e uitg. 1998 Uitg Harenberg
  • Bernard Jacobson Toelichting Complete strijkkwartetten Beethoven Alban Berg quartett EMI Classics
  • A.David Hogarth Toelichting bij Late strijkkwartetten Quartetto Italiano DGG 1977
  • Casper Höweler, XYZ der muziek, blz 81 16e druk 1966 De Haan/Hilversum