Strijkkwintet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een strijkkwintet is zowel een compositie als het muziekensemble dat zo'n compositie uitvoert. Een kwintet voor strijkinstrumenten kan bestaan uit

  • twee violen, een altviool en twee celli
  • of twee violen, twee altviolen en een cello
  • of twee violen, een altviool, een cello en een contrabas.

Luigi Boccherini is de componist geweest die het genre in Europa bekend maakte. Zijn bekendste strijkkwintet is La musica notturna delle strade di Madrid (op. 30 nr. 6, G.324). Veel vorstelijke en adellijke hoven hadden een strijkkwartet (twee violisten, een altviolist en een cellist) in dienst en om zichzelf te kunnen profileren schreef hij strijkkwintetten met een vaak virtuoze tweede cellopartij. Wolfgang Amadeus Mozart schreef strijkkwintetten voor een bezetting van twee violen, twee altviolen en een cello, wat in de meeste gevallen de standaardbezetting voor het strijkkwintet geworden is.

Franz Schubert introduceerde met zijn strijkkwintet in C (D 956) voor twee violen, een altviool en twee celli een van de hoogtepunten binnen dit muziekgenre. Ook Ludwig van Beethoven schreef strijkkwintetten. Eén van Anton Bruckners weinige werken op het gebied van de kamermuziek is een strijkkwintet. Johannes Brahms schreef twee strijkkwintetten. Voor de laatste drie componisten geldt dat zij net als Mozart een tweede altviool aan het standaardstrijkkwartet toevoegden.

De Franse componist George Onslow componeerde na Boccherini, die er meer dan honderd schreef, het grootste aantal strijkkwintetten: 34, met tweede viool of met tweede altviool of met contrabas als aanvulling op het strijkkwartet. De Tsjechische componist Antonín Dvořák schreef drie strijkkwintetten, opus 1 en opus 97 met een tweede altviool en opus 77 met een contrabas. Bij de Russische componisten vallen Aleksandr Borodin, Sergej Tanejev en Aleksandr Glazoenov te noemen. Ook in de 20e eeuw schreven componisten voor deze bezetting, zoals Ralph Vaughan Williams en Jehan Alain, en in Nederland Hans Kox en Lex van Delden.