Stutthof

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Concentratiekamp Stutthof
Stutthof
Stutthof
Ingebruikname 2 september 1939[1]
Bevrijding 9 mei 1945[1]
Locatie Stutthof (Sztutowo)
Verantwoordelijk land nazi-Duitsland
Coördinaten 54° 20′ NB, 19° 9′ OL
Beheerder SS
Gevangenen 110.000[2]
Dodental 60.000[3] - 85.000[4]
Stutthof in 2008
Stutthof in 2008

Stutthof (Pools: Sztutowo) was het eerste concentratiekamp dat door de nazi's tijdens de Tweede Wereldoorlog buiten Duitsland werd gebouwd. Het lag 34 kilometer buiten de stad Danzig, bij het dorp Stutthof, dat lag op grondgebied van de Vrije Stad Danzig. Het kamp werd op 2 september 1939 in gebruik genomen en op 9 mei 1945 (als laatste van de concentratiekampen) bevrijd.

Gebruik[bewerken]

Al in 1936 verzamelden in Danzig gestationeerde nazi's informatie over de Joden in het gebied, en werd gezocht naar een geschikte locatie voor een concentratiekamp. De eerste gevangenen waren honderdvijftig Joden uit Danzig zelf, maar binnen twee weken steeg het aantal gevangenen naar zesduizend. In 1942 arriveerden de eerste vrouwelijke gevangenen en SS'ers. In totaal werkten er ongeveer honderddertig vrouwen in het Stutthof-complex, dat verspreid was over de Poolse kust aan de Oostzee. Tegen het eind van de oorlog werden ook Poolse niet-SS'ers gerekruteerd als gevolg van een tekort aan bewakers.

Tot 1943 was Stutthof géén vernietigingskamp. Het kamp besloeg in 1942 120 hectare, met dertig barakken voor de gevangenen. Het crematorium en de gaskamer werden in 1943 gebouwd en in juni 1944 werd Stutthof toegevoegd aan de lijst van vernietigingskampen van de Endlösung. Per keer konden in de gaskamer honderdvijftig mensen van het leven worden beroofd, maar vaak werden gevangenen ook vergast met uitlaatgassen in de laadruimte van vrachtwagens.

Van september 1939 tot mei 1945 zaten in totaal ongeveer 110.000[2] mensen vast in het kamp. Tussen de 60.000[3] en 85.000[4] van hen werden om het leven gebracht, terwijl 22.500 personen naar andere kampen werden overgebracht toen de geallieerden Stutthof naderden.

De Litouwse schrijver Balys Sruoga, die ook in het kamp gevangengezeten had, schreef over zijn ervaringen het boek Dievų miskas (Het Bos der Goden).

Stutthof-rechtszaken[bewerken]

Na de oorlog werden in Danzig 101 mensen die in Stutthof hadden gewerkt door de Russen en de Polen berecht. Slechts twee van hen werden onschuldig bevonden.

Mei 1946[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Stutthofproces voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste rechtszaak vond plaats van 25 april tot 31 mei 1946. Dertig officieren werden voorgeleid, en alle werden schuldig bevonden.

Elf van hen kregen de doodstraf. Ze werden geëxecuteerd op 4 juli 1946:

Tot gevangenisstraf veroordeeld:

  • Werner Hoppe: 9 jaar
  • Erna Beilhardt: 5 jaar
  • Kazimierz Kowalski (kapo): 3 jaar

Januari 1947[bewerken]

De tweede berechting vond plaats van 8 januari tot 31 januari 1947. Vierentwintig officieren en bewakers van Stutthof werden berecht, en evenzoveel werden schuldig bevonden. Tien van hen werden geëxecuteerd op 10 oktober 1947:

Tot gevangenisstraf werden veroordeeld:

  • Erich Thun: levenslang
  • Wilhelm Vogler: 15 jaar
  • Eduard Zerlin: 12 jaar
  • Oskar Gottchau: 10 jaar
  • Adolf Grams: 10 jaar
  • Emil Wenzel: 10 jaar
  • Werner Wöllnitz: 10 jaar
  • Johannes Görtz: 8 jaar
  • Karl Reger: 8 jaar
  • Martin Stage: 8 jaar
  • Josef Wennhardt: 8 jaar
  • Adalbert Wolter: 8 jaar
  • Walter Englert: 3 jaar
  • Hugo Ziehm: 3 jaar

November 1947[bewerken]

Tijdens deze rechtszaak (5 november - 10 november 1947) werden twintig officieren en bewakers berecht. Eén van hen werd onschuldig verklaard. Er werd geen doodstraf opgelegd.

Onschuldig bevonden:

  • Hans Tolksdorf

Gevangenisstraf:

  • Karl Meinck: 12 jaar
  • Gustav Eberle: 10 jaar
  • Erich Jassen: 10 jaar
  • Adolf Klaffke: 10 jaar
  • Otto Schneider: 10 jaar
  • Otto Welke: 10 jaar
  • Willy Witt: 10 jaar
  • Johann Lichtner: 5 jaar
  • Heinz Löwen: 5 jaar
  • Erich Stampniok: 5 jaar
  • Ernst Thulke: 5 jaar
  • Alfred Tissler: 5 jaar
  • Nikolaus Dirnberger: 4 jaar
  • Hans Möhrke: 4 jaar
  • Harry Müller: 4 jaar
  • Johann Sporer: 4 jaar
  • Friedrich Tessmer: 4 jaar
  • Richard Timm: 4 jaar
  • Nikolai Klawan: 3 jaar

December 1947[bewerken]

Het laatste proces waarbij officieren uit Stutthof berecht werden, vond plaats van 19 december tot 29 december 1947. Zevenentwintig mensen werden voorgeleid, van wie er één onschuldig werd verklaard. De doodstraf werd niet opgelegd.

Onschuldig bevonden:

  • Franz Spillmann (kapo)

Gevangenisstraf:

  • Willi Buth: levenslang
  • Albert Weckmüller: 15 jaar
  • Rudolf Berg: 10 jaar
  • Fritz Glawe: 10 jaar
  • Horst Köpke: 10 jaar
  • Emil Lascheit: 10 jaar
  • Kurt Reduhn: 10 jaar
  • Josef Stahl: 10 jaar
  • Waldemar Henke: 5 jaar
  • Gustav Kautz: 5 jaar
  • Hermann Link: 5 jaar
  • Erich Mertens: 5 jaar
  • Martin Pentz: 5 jaar
  • Johann Pfister: 5 jaar
  • Johannes Wall: 5 jaar
  • Richard Akolt: 3 jaar
  • Anton Kniffke: 3 jaar
  • Christof Schwarz: 3 jaar
  • Leopold Baumgartner: 7 maanden
  • Gustav Brodowski: 7 maanden
  • Bernard Eckermann: 7 maanden
  • Ernst Knappert: 7 maanden
  • Emil Paul: 7 maanden
  • Walter Ringewald: 7 maanden
  • Richard Wohlfeil: 7 maanden
  • Johann Wrobel: 7 maanden

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties