Stuwdam
Een stuwdam is een door de mens in een rivier gebouwde versperring.
[bewerken] Voordelen
De bouw van stuwdammen heeft een aantal potentiële voordelen. Ten eerste kan men door de aanleg van een dam de stroming in de rivier verminderen en deze beter bevaarbaar maken, mits er ook een stelsel van sluizen aangelegd wordt. Het rivierwater kan gebruikt worden voor drinkwaterproductie, voor irrigatie of voor de opwekking van waterkracht. Het ontstane stuwmeer kan biologisch gezien een aanwinst zijn door nieuwe biotopen en natuurschoon te creëren.
[bewerken] Nadelen
De aanleg van een stuwdam kan dus de mens tot groot nut dienen maar er is ook een aantal potentiële nadelen. Een deel van het boven de stuwdam gelegen droge land komt onder water te staan, met verlies van landbouwgrond of bebouwd areaal ten gevolge. Bewoners moeten worden herhuisvest [1], natuur- en cultuurmonumenten verdwijnen onder water.
Daarnaast verandert de rivier van karakter; de stroom, die tot dan toe sterk seizoensgebonden fluctueerde zal meestal gelijkmatiger worden. Sediment dat wordt aangevoerd zal voor de stuwdam bezinken en het stuwmeer opvullen, en de overstromingen die het land stroomafwaarts van de stuwdam vruchtbaar hielden, blijven uit (bijv. de Aswandam in de Nijl). Vis die zich boven de plaats van de stuwdam placht voort te planten, kan de paaiplaatsen niet meer bereiken. Een goed voorbeeld is het geval van de Europese zalm, een anadrome vis die een groot deel van zijn leven in de open oceaan verblijft, maar om te paren hetzelfde bronstroompje van dezelfde rivier opzoekt waar hij ooit zelf uit het ei gekropen is. Deze levenskringloop kan danig verstoord worden door de aanwezigheid van een stuwdam. Vaak worden er vistrappen ingebouwd om dit effect tegen te gaan. Als er te veel water aan het stuwmeer wordt onttrokken voor irrigatiedoeleinden kan het debiet van de rivier zoveel kleiner worden dat stroomafwaarts moeilijkheden met de watervoorziening voor irrigatie en drinkwater ontstaan. Stuwdammen geven daarom soms aanleiding tot internationale wrijving.
De risico's van aardbevingen, terrorisme en militaire aanvallen.
[bewerken] Lijst van enkele bekende stuwdammen
- De Afobakadam in de Suriname
- De Aswandam in de Nijl
- De Drieklovendam in de Jangtsekiang (China)
- De Itaipudam in de Paraná (Brazilië/Paraguay)
- De koningin-Sirikit-Stuwdam in de Maenam Nam (Thailand)
- De Our-stuwdam in de Our bij Vianden (Luxemburg)
- De Sajano-Sjoesjenskaja in de Jenisej
- De Djerdapdam bij de IJzeren Poort in de Donau
- De Hoover Dam in de Colorado
- De Glen Canyon Dam in de Colorado
- De Grande Dixence-dam in Zwitserland, de hoogste stuwdam van Europa
- De Norakdam in Tadzjikistan, de hoogste stuwdam van de wereld
 |
Zie de categorie Dams van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen, noten en/of referenties
|
