Suezkanaal
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Het Suezkanaal (Qanâ el Suweis) is een 163 km lang kanaal in de landengte van Suez in Egypte. Het verbindt Port Said (Bûr Sa' îd) aan de Middellandse Zee en Suez aan de Rode Zee met elkaar, en begrenst het Sinaï-schiereiland dat ten oosten ervan ligt. Het is tevens de scheiding tussen Afrika en Azië.
Het kanaal heeft geen sluizen omdat beide zeeën hetzelfde niveau hebben. Het bestaat uit een strook met verschillende passeermogelijkheden. Ieder jaar onderneemt een 15.000-tal schepen de elf tot zestien uur durende tocht door het Suezkanaal. Dat was in 2000 ongeveer 14% van het totale tonnage van de wereldscheepvaart.
Het belang van het kanaal is zeer groot. Schepen uit de noordelijke Atlantische Oceaan moesten voorheen om het continent Afrika heenvaren om de Indische Oceaan te bereiken, en vice versa. Sinds het Suezkanaal bestaat, is dit niet meer nodig. Ook kan men volledig om Afrika heen varen omdat het nu een los continent is.
Inhoud |
[bewerk] Ontwerp en bouw
De Perzen onder Darius de Grote begonnen aan de bouw van een kanaal tussen de beide zeeën in 500 v.Chr. Daar liet Darius een kanaal graven van de Nijl tot de Rode Zee, zodat Perzische handelaars van de Persis tot de Middellandse Zee konden varen. Dit kanaal liet dan ook toe dat hij relaties met Carthago kon onderhouden en dat hij de kusten van Sicilië en Italië kon verkennen. Volgens het verslag van Herodotos echter (Boek 2 par.158), was het farao Neko/Necho die begon met de aanleg van het kanaal en werd het project voltooid door koning Darius.
Aan de bouw van het nieuwe kanaal is onverbrekelijk de naam van Ferdinand de Lesseps verbonden. Om het geld bijeen te krijgen, had hij de Compagnie Universelle du Canal Maritime de Suez opgericht. Dit bedrijf bestaat nu nog steeds onder de naam SUEZ. Het ontwerp was van Alois Negrelli, een Oostenrijkse ingenieur. Het kanaal was aanvankelijk in bezit van de Egyptische en Franse overheid. Naar schatting hebben 1,5 miljoen Egyptische arbeiders meegewerkt aan dit project. 125.000 arbeiders overleden tijdens het project, grotendeels als gevolg van cholera. Het eerste schip voer op 17 februari 1867 door het kanaal. De hele reis nam ongeveer twee dagen in beslag.
Lange tijd is de mogelijkheid overwogen om een kanaal te graven van Suez naar de Nijl, waarmee ook een verbinding tussen de twee zeeën zou ontstaan. Lesseps heeft hiervan afgezien, omdat hiermee Caïro (en dus de Egyptische staat) relatief veel invloed zou krijgen. In plaats daarvan werd het kanaal dus gegraven in de woestijn. Om de honderdduizenden arbeiders te kunnen verzorgen is eerst een zoetwaterkanaal aangelegd vanaf de Nijl.
Port Said aan de Middellandse Zee is nieuw aangelegd voor het kanaal. De stad is vernoemd naar de Egyptische heerser Said Pasja, die toestemming gaf aan Lesseps het kanaal aan te leggen.
Het kanaal is geopend op 17 november 1869 met een stoet schepen, voorop die van de Franse keizerin Eugénie de Montijo. De tocht duurde drie dagen.
[bewerk] Koloniale tijd
Het kanaal heeft een onmiddellijk en dramatisch effect op de wereldhandel gehad. Het heeft in belangrijke mate bijgedragen tot het verder doordringen van de Europese koloniale machten in Afrika. Met name het oosten van Afrika werd dankzij het Suezkanaal snel door hen ingepalmd.
De buitenlandse schulden van Egypte leidden uiteindelijk tot de verkoop van hun aandeel in dit project aan het Verenigd Koninkrijk. In 1882 trokken Britse troepen het gebied binnen om hun belang in het kanaal te beschermen. Zij kregen zo het land en het voor het Britse Imperium uiterst belangrijke kanaal onder controle. De gegarandeerd vrije doorgang van het kanaal werd in 1888 geregeld in de Conventie van Constantinopel. Deze toestand bleef tot 1952 gehandhaafd. De Nederlandse troepen werden tijdens de Politionele Acties via het Suezkanaal naar Indonesië gebracht.
[bewerk] Onafhankelijkheid
Op 26 juli 1956 - vlak na de onafhankelijkheid van Egypte - werd het Suezkanaal genationaliseerd door de regering van president Gamal Abdel Nasser en onder beheer gebracht van de Suez Canal Authority. Dit gebeuren leidde tot een oorlog tussen Egypte en een coalitie van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Israël. De oorlog, die een week duurde, wordt de Suezcrisis genoemd. Het gevolg van de oorlog was dat het kanaal enige maanden gesloten was. De Verenigde Naties zegde later Egypte het alleenrecht op het kanaal toe.
Na de Zesdaagse Oorlog in 1967 werd het kanaal de grens tussen de door Israël bezette Sinaï en de rest van Egypte en als gevolg hiervan bleef het kanaal dicht tot 5 juni 1975. Een VN-vredesmacht, UNEF II, was van oktober 1973 tot juli 1979 gestationeerd in het schiereiland Sinaï. In 1979 sloten Israël en Egypte vrede. Deze vrede is vastgelegd in de akkoorden van Camp David. Als gevolg hiervan werd een vredesmacht gestationeerd in de Sinaï. Daar de VN niet in staat was deze vredesmissie samen te stellen, is op initiatief van Amerika een vredesmacht samengesteld, de Multinational Force and Observers (MFO). De vredesmacht is actief vanaf begin 1982. Nederland heeft in de vorm van Verbindingsdienst- en Politietaken vanaf het begin tot 1995 een bijdrage geleverd aan de MFO.
Het Suezkanaal staat bij de zeelieden ook bekend als 'Marlboro Channel', omdat schepen die een sleepboot nodig hebben voor de doortocht er geen krijgen tenzij ze een plastic zak met enkele sloffen Marlboro-sigaretten in de sleepboot laten zakken.
