Super audio compact disc

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
SACD logo

Sacd is de afkorting voor super audio cd. Deze 'super audio' compact disc is een optische alleen-lezen-schijf voor de digitale opslag van geluid ontwikkeld door Philips en Sony en moest de opvolger worden van de cd. De eerste sacd-speler werd in 1999 geïntroduceerd. De wijze waarop de audiosignalen worden gecodeerd noemt men direct stream digital, een 1 bits-audioformaat met een bemonsteringsfrequentie van 2,8224 MHz.

De gegevens worden op discs van 4,7 GB geschreven, hetzelfde type schijf dat voor dvd-video wordt gebruikt. Sacd heeft geen grote impact gemaakt en er is vandaag de dag nog een kleine markt overgebleven, gericht op de audiofiele gemeenschap.

Super Audio CD's die in Europa op de markt komen zijn meestal hybride. Dit betekent dat ze ook op een normale CD-speler in stereo kunnen worden afgespeeld, echter zonder de hoge geluidskwaliteit. [1]

Geschiedenis[bewerken]

De super audio cd werd geïntroduceerd in 1999.[2] Philips en Crest ontwikkelden in 2002 de eerste sacd hybride disc productielijn in de Verenigde Staten, met een capaciteit van 3 miljoen schijven per jaar. Sacd haalde niet dezelfde lijn van groei als de compact disc begin jaren 80, en werd uiteindelijk niet geaccepteerd door de consumentenmarkt.

Content[bewerken]

In oktober 2009 hebben platenlabels meer dan 6000 sacd uitgaven gepubliceerd, waarvan iets meer dan de helft klassieke muziek is. Jazz en populaire muziek kwam op een tweede plek en geremasterde muziek op een derde positie.

Veel populaire artiesten hebben enkele nieuwe albums uitgegeven als sacd. De verkoopcijfers van Sting's Sacred Love uit 2003 steeg naar nummer 1 op de sacd ranglijsten in vier Europese landen in juni 2004.[3]

Veel van de sacd schijven die uitgegeven werden rond 2000-2005 zijn nu alleen nog verkrijgbaar op de tweedehands-markt.[4] In 2009 kwamen grote platenmaatschappijen niet meer regelmatig met nieuwe uitgaven in sacd formaat.[5]

Technologie[bewerken]

De sacd heeft dezelfde vorm en grootte als de cd, maar verschilt in afspeelmethodes, audiokwaliteit en opslaggeheugen. Cd's zijn gebaseerd op de PCM-techniek, met een bemonsteringsfrequentie van 44,1 kHz en 16 bit-resolutie. Bij sacd wordt het DSD-proces gebruikt (zie eerder). Afspelen als cd heeft een theoretisch hoogste frequentie van 22 kHz en een dynamisch bereik van 96 dB. Bij sacd ligt deze frequentie theoretisch boven de 100 kHz met een dynamisch bereik van 120 dB.

De sacd leent zich in het bijzonder voor meerkanaals- of surround-sound-opnamen (5.1) van zeer hoge kwaliteit (state-of-the art), en bevat afzonderlijke signalen per geluidskanaal, in tegenstelling tot bijvoorbeeld dolby digital waarbij er één signaal is waarin alle geluidskanalen samengevoegd zijn.

Binnen de sacd-standaard zijn er 3 typen:

  • De enkellaags-sacd, met alleen het DSD-signaal, met plaats voor 4,7 GB aan gegevens,
  • De dubbellaags-sacd, die meer gegevens kan opslaan (ongeveer 8,5 GB),
  • De hybride enkellaags-sacd. Deze combineert een sacd-laag van 4,7 GB met een laag van een gewone audio-cd (PCM). De hybride sacd kan daardoor ook afgespeeld worden op gewone cd-spelers.

Een stereo sacd-opname heeft een ongecomprimeerde doorvoersnelheid van 5,6 Mbit/s, 4 keer de snelheid van een Red Book cd.

CD laag SACD laag
Schijf capaciteit 700 MB 4,7 GB
Audio codering 16 bit PCM 1 bit DSD
Sampling frequentie 44,1 kHz 2,8224 MHz
Audiokanalen 2 (stereo) tot 6 (discreet surround)
Afspeeltijd (stereo) 80 minuten 256 minuten

Lezen van een schijf[bewerken]

De werking van een hybride super audio cd

De laser van een sacd-speler stelt zich scherp op een andere afspeel-laag. De golflengte van de laser voor de sacd-laag is anders dan die voor de cd-laag.

Om de ruimte en bandbreedte (2,8 Mbit/s per kanaal) van DSD te beperken wordt een verliesloze compressietechniek gebruikt genaamd direct stream transfer (DST). DST is standaard voor meerkanaals muziek en optioneel voor stereo. Er wordt gecomprimeerd met een factor 2 à 3, wat resulteert in een disc die ongeveer 80 minuten van zowel stereogeluid als 5.1-surround sound kan bevatten.

Kopieerbeveiliging[bewerken]

Op een sacd zitten diverse beveiligingstechnieken op fysiek niveau, welke het moeilijk maken om de digitale inhoud te kopiëren. De content kan gekopieerd worden zonder de sacd kwaliteit via de analoge poort of het rippen van de conventionele 700 MB laag op hybride schijven.

Afspeelhardware[bewerken]

De Sony SCD-1 speler werd geïntroduceerd met het sacd formaat in 1999, met een prijskaartje rond de 5000 Dollar. De speler woog meer dan 26 kg en speelde alleen 2-kanaals sacd's en Red Book cd's. Fabrikanten zoals Onkyo, Denon, Marantz, Pioneer en Yamaha bieden of boden sacd spelers aan.[6] Sony en Bose hebben diverse auto-geluidssystemen met sacd afspeelmogelijkheid gemaakt.

De eerste twee generaties van Sony's PlayStation 3 (PS3) spelconsole konden sacd's lezen. Vanaf de 3e generatie is deze mogelijkheid verdwenen. Diverse merken hebben Blu-Ray spelers gemaakt met sacd speelmogelijkheden. Het afspelen van een sacd schijfkopie op de pc is mogelijk met een speler als foobar2000, via een extensie genaamd SACDDecoder. Voor de Mac is er de applicatie Audirvana.

Bronnen, noten en/of referenties