Sweikhuizen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sweikhuizen
Zjweikese / Sjweikese
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Sweikhuizen
Sweikhuizen
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Schinnen Schinnen
Coördinaten 50° 57′ NB, 5° 51′ OL
Algemeen
Oppervlakte 0,79 km²
Inwoners (1 jan. 2013) 605
Foto's
Tranchotkaart 1802 Sweikhuizen
Tranchotkaart 1802 Sweikhuizen
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Sweikhuizen (Limburgs: Zjweikese of Sjweikese) is een woonkern grenzend aan Geleen en Spaubeek behorende tot de gemeente Schinnen.

Sweikhuizen ligt op een vrij steile heuvel als onderdeel van het Plateau van Doenrade. Halverwege de helling ligt een kleine kerk die in 1739 gebouwd is. Onder aan de Sweikhuizerberg ligt een monumentale hoeve, De Biezenhof. Aan de zuidzijde wordt de helling van het plateau begroeid door het Stammenderbos en aan de noordzijde door het Danikerbos op de Danikerberg.

Aangenomen wordt dat de naam Sweikhuizen afkomstig is van het woord Zweihuizen oftewel twee huizen. De naam slaat op de bebouwing tussen twee huizen. Men vermoedt dat de Stammenhof gelegen boven op de heuvel het boven- en de Biesenhof onder aan de heuvel het benedenhuis was.

Het dorp is een bedevaartsoord voor blinden en slechtzienden. Vanaf 1851 kent Sweikhuizen een Sint-Odiliadevotie. Sinds 1929 worden er jaarlijks blindenbedevaarten gehouden met deelname vanuit geheel Nederland. De blinden- en slechtziendenbedevaart werd in 1929 gesticht door de blinde pater Lucianus, minderbroeder-conventueel te Urmond en geestelijk adviseur van de afdeling Limburg van de R.K. Blindenbond St. Odilia.

Kerk[bewerken]

De Sint-Dionysius en Odiliakerk werd in 1739 gebouwd op initiatief van Reinier Haegens en na diens dood voortegezet door W.J. Fabricius. Na de oorlog kwam het huidige groter koor en transept tot stand naar een ontwerp van Joseph Franssen. Aan de noordzijde van de kerk werd een sacristie toegevoegd.

Wielrennen in Sweikhuizen[bewerken]

Vanwege de steile helling in Sweikhuizen zijn er in het verleden ook vaker wielerkoersen georganiseerd, o.a. de Klauterkoers waar in de negentiger jaren van de 20e eeuw vele nationale wielervedetten aan deelnamen zoals Michael Boogerd en Erik Dekker. Michael Boogerd behaalde in 1996 zijn eerste overwinning als profwielrenner in dienst van de Rabobankploeg in de Klauterkoers in Sweikhuizen. 'Klauteren' is Limburgs dialect voor klimmen. De Klauterkoers bestaat niet meer.

Beroemde pruimen uit Sweikhuizen[bewerken]

Het product waarmee Sweikhuizen in de wijde omgeving bekend is, zijn haar Sjweikeser Rèngelaote. Volgens de in New York wonende Gelener Prof. Dr. Arthur Schrijnemakers is de kweek van deze pruimensoort ontstaan rond 1820 toen een zekere Jacob Lenaerts naar Sweikhuizen kwam om te gaan werken bij Peter Baggen, in die tijd de grootste fruitteler van het dorp. Zijn kennis van pruimen kweken nam hij mee. Hij wist uit een wilde zure pruimensoort een soort te kweken die tot de sappigste en fruitigste pruimen van deze streek behoorde. Dat was het begin van de pruimenteelt, die gedurende anderhalve eeuw, grote bekendheid aan Sweikhuizen zou geven.

Joep Boyens (1865-1953) gold in zijn tijd in Sweikhuizen als de grootste autoriteit inzake pruimenteelt. Van hem schijnt ook de benaming Sjweikeser Rèngelaot te stammen[1].

Tussen 1960-1970 kwam echter de anticlimax. Door de ruilverkavelingen en door de overgang van fruitteelt naar landbouw werd toen een ware kaalslag gepleegd: hele akkers met pruimenbomen en andere hoogstambomen werden met de grond gelijk gemaakt. Rooipremies en uitbreiding van de bouwactiviteiten versnelden de teloorgang van de eens zo beroemde rèngelaot. En van het zo prachtig beschreven bloeiende landschap rondom Sweikhuizen is niet veel meer overgebleven. Het aantal pruimenbomen is inmiddels geslonken tot enkele tientallen. Bij niet ingrijpen zal over enkele jaren deze boomsoort volledig uit Sweikhuizen zijn verdwenen.

Er zijn initiatieven genomen de redding van de "Sjweikeser Rèngelaot" te verwezenlijken.

Een aantal vrijwilligers heeft reeds in 2000 uit eigen beweging een honderdtal scheuten van de rèngelaot in hun achtertuin geplant.

Tevens is er contact gezocht met Gemeente Schinnen, Natuurmonumenten en het Landschapspark de Graven om deze pruimensoort weer terug te plaatsen waar hij thuishoort: op de hellingen rondom Sweikhuizen.

Het is voor de initiatiefnemers een uitdaging dit plan te realiseren en zodoende de Sjweikeser Rèngelaot te behouden voor het nageslacht.

Prehistorische vindplaats[bewerken]

In de jaren zeventig van de 20e eeuw zijn er op de Pepelsberg bij Sweikhuizen archeologische vondsten gedaan, zoals bewerkte vuurstenen en aardewerkscherven. Men vermoedt dat jagers uit het stenen tijdperk hier vuurstenen wonnen.

De Pepelsberg is een kaap aan de plateaurand boven het Geleenbeekdal. De vindplaats is dan ook eind jaren tachtig van de 20e eeuw onder de monumentenwet geplaatst. Tegenwoordig is de plek eigendom van de Vereniging Natuurmonumenten.

Filmlocatie Sweikhuizen[bewerken]

Sweikhuizen is de laatste jaren ook regelmatig decor geweest voor de opnames van bioscoopfilms en reclamespotjes. Enkele jaren geleden is in Sweikhuizen een groot deel van de Europese speelfilm 'Verder dan de maan' met o.a. de Limburgse acteur Huub Stapel, van de Belgische regisseur Stijn Conincx opgenomen. Ook het reclamespotje van Doe het zelfketen Formido is in Sweikhuizen en omgeving opgenomen. Recentelijk vonden in Sweikhuizen opnames plaats voor de Nederlandse televisieserie Flikken Maastricht. In vroeger jaren was Sweikhuizen ook decor bij filmopnames van de in Schinnen woonachtige filmmaker Henk van der Linden

Statistische gegevens[bewerken]

  • Inwoners van Sweikhuizen (2010):
    • Totaal: 615
    • Mannen: 305
    • Vrouwen: 310
  • Percentage leeftijdsopbouw:
    • 0-15 jaar 16%
    • 15-25 jaar 9%
    • 25-65 jaar 49%
    • 65 en ouder 26%
  • Woningen in Sweikhuizen (2010): 275
  • Personenauto's in Sweikhuizen (2010): 380
  • Gemiddeld netto jaarinkomen Sweikhuizen (2009): 38.300

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Bron: Sweykhuizen, dorp op de berg