Taalgrens in België

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Taalgrens)
Ga naar: navigatie, zoeken
De taalgebieden van België

██ Nederlands

██ Frans

██ Duits

██ Brussel-Hoofdstad (Nederlands en Frans)

Een taalgrens is een (al dan niet officiële) grens tussen twee gebieden waar een verschillende taal gesproken wordt. In een Nederlandstalige context wordt meestal de Belgische taalgrens bedoeld, tussen Nederlandstalige en Franstalige gemeenten.

Geschiedenis[bewerken]

Gallia Belgica[bewerken]

Op de kaart staan langs de Via Belgica vanaf het Kanaal (links) tot aan de Rijn (rechts) met een letter aangegeven: Boulogne-sur-Mer, Therouanne (Terwaan), Arras (Atrecht), Cambrai (Kamerijk), Bavay (Bavik), Liberchies, Tongeren, Maastricht, Heerlen, Jülich (Gulik) en Keulen. Ten noorden daarvan de meer directe heirbaan Tongeren-Boulogne, die vrijwel parallel loopt aan de huidige taalgrens.

De Belgische taalgrens ontstond vanaf het einde van de 3e eeuw tijdens de ondergang van het West-Romeinse Rijk. Ze was het resultaat van de vlucht van de Latijn sprekende Gallo-Romeinen uit de onveilige Romeinse grensgebieden naar het zuiden. De directe aanleiding voor deze ontvolking was de ondergang van het Gallische keizerrijk (274). De lokale legereenheden waren ten onder gegaan tijdens de slag bij Châlons en belangrijker zij werden gedurende twintig jaar niet vervangen. Dit maakte de weg vrij voor de vestiging van Germaans sprekende Franken in het ontvolkte gebied ten noorden van de strategisch belangrijke heirweg van Boulogne naar Keulen (zie plaatje hiernaast). Deze heirweg was geen rechte weg maar boog iets naar het zuiden af. De reden was dat zij een aantal belangrijke löss-gebieden verbond. In die tijd werd alleen in löss-gebieden graan verbouwd.

Later (midden vierde eeuw) vestigden de Salische Franken zich op 'uitnodiging' van Julianus Apostata definitief in Toxandrië. Na de definitieve instorting in onze streken (vijftig jaar later) van het Romeinse gezag (31 december 406) voegden de Salische Franken geleidelijk ook gebieden ten zuiden van deze heirweg aan hun gebied toe. Verreweg het succesvolst waren in de tweede helft van de vijfde eeuw de Frankische leiders die in het huidige Doornik hun hoofdstad hadden gevestigd. Zij legden de basis voor het Merovingische Rijk dat in het begin van de zesde eeuw nagenoeg geheel Frankrijk omvatte. In die tijd werd er zelfs tot aan de Seine Frankisch gesproken, zij het als minderheidstaal.

Tegen de 9de eeuw, toen het oud-Frans (uit het Latijn) en onder invloed van het Frankisch ontstond, verdween het Frankisch weer uit deze streken. De binnenvallende Germaanse stammen waren qua bevolkingsaantal in het grootste deel van het huidige Noord-Frankrijk veel kleiner dan de reeds aanwezige Romeinse bevolking. Belangrijker was dat de Frankische elite voor een effectief bestuur nauw samenwerkte met de Rooms-katholieke kerk en ook niet per se vijandig stond tegen de Romeinse cultuur. Hierdoor werd het voor de Frankische elite al redelijk snel een groot voordeel om tweetalig te worden.

Behalve in België is deze taalgrens ook te zien in andere vroegere grensgebieden van het Romeinse Rijk, zoals in Zwitserland en de grens tussen Frankrijk en Duitsland. Overal is de taalgrens iets ten zuiden van de vroegere Romeinse rijksgrens komen te liggen en bezuiden deze taalgrens spreekt men nog steeds van het Latijn afgeleide Romaanse talen.

Heden[bewerken]

In het huidige België wonen ten noorden van de taalgrens de Vlamingen, die Nederlands spreken, en ten zuiden van de taalgrens wonen de Walen, die Frans spreken. De Duitstalige bewoners van de Oostkantons (in het oosten van Wallonië) behoren tot de Duitstalige Gemeenschap.

In de periode 1961-1963 werd de taalgrens wettelijk en definitief vastgelegd na een lange periode van taalstrijd. Sinds 1921 was het zo dat het taalregime van een gemeente kon worden aangepast op basis van de resultaten van de tienjaarlijkse talentelling. Zodra een minderheidstaalgroep meer dan 20% (en vanaf 1932, meer dan 30%) van de bevolking uitmaakte konden taalfaciliteiten afgedwongen worden. Een gemeente kon zelfs van taalregime veranderen indien de vroegere minderheidsgroep volgens de telling een meerderheid was geworden. De resultaten van een aantal talentellingen en vooral dan deze van 1947, de laatste die werd gehouden, gaven meermaals aanleiding tot politieke heibel. Vooral aan Vlaamse zijde werd een aantal resultaten betwist, en de volgende telling die zou doorgaan in de jaren 50 kwam er niet meer nadat een aantal Vlaamse burgemeesters weigerde ze uit te voeren. De evolutie van de cijfers tussen 1930 en 1947 (de telling van 1940 ging niet door als gevolg van W.O. II), was voor sommige gemeenten dan ook bepaald opmerkelijk te noemen, zo telde het stadje Edingen in 1930 nog 51% Nederlandstaligen, en in 1947 nog slechts 11%, een verschil dat niet door migratie te verklaren is; wel is duidelijk dat de ontwikkelingen tijdens de oorlog een grote invloed hadden op de naoorlogse stemming. In de zes dorpen van de Voerstreek deed zich een vergelijkbaar fenomeen voor, waren er in 1930 nog 81,2% Nederlandstaligen dan was dit aantal in 1947 tot 42,9% geslonken.

Bij de wettelijke vastlegging van de taalgrens werd daarom meteen ook beslist dat de officiële tienjaarlijkse talentelling afgeschaft werd.

Het bepalen van de taalgrens zelf maakte deel uit van de werkzaamheden van het zogenaamde Centrum Harmel dat bij wet opgericht werd in 1948. Binnen de politieke commissie van het centrum kregen twee leden, de Vlaming Jan Verroken en de Waal Jean Van Crombrugge, elk afzonderlijk de opdracht een kaart uit te tekenen. Beide kaarten bleken vrijwel identiek, en na enkele kleine aanpassingen werd de kaart van Van Crombrugge aangenomen door de commissie en werd ze op 10 juni 1952 eenparig goedgekeurd door de algemene vergadering van het centrum. Toch zou het wetsontwerp ter zake dat in 1961 ingediend werd door minister Arthur Gilson, belangrijke verschillen met deze kaart vertonen, zo werd Edingen door het centrum als Nederlandstalig beschouwd, met een Franstalige minderheid die in aanmerking kon komen voor faciliteiten, en was het in het wetsontwerp net andersom. Finaal zou Edingen (Frans: Enghien) Waals worden met faciliteiten voor de Nederlandstaligen. Het wetsontwerp zelf zou op zijn beurt nog gewijzigd worden tijdens de parlementaire bespreking. De uiteindelijke goedkeuring door de Kamer van Volksvertegenwoordigers kwam er op 31 oktober 1962. Deze wet werd gestemd met 130 stemmen voor (waarvan 96 Vlaamse en 34 Franstalige stemmen) en 56 tegen (waarvan 54 Franstalige en 2 liberale Vlaamse stemmen). Daarbij was er een tweespalt binnen de Franstalige socialistische en christendemocratische fracties die op dat moment in de regering zaten: 22 Franstalige socialisten waren voor, 23 tegen; bij de Franstalige christendemocraten waren er 12 pro en 13 contra. De taalgrens zou wettelijk van kracht worden op 1 september 1963.

Bij het vastleggen van de taalgrens was het de bedoeling om de provincies zo veel mogelijk eentalig te maken, om tot een administratieve vereenvoudiging te komen. Als gevolg hiervan werd een aantal grenzen hertekend en werd een aantal gemeenten overgeheveld van de ene naar de andere provincie, beide grenzen vallen nu samen. Enige uitzondering hierop was destijds de provincie Brabant die doormidden gesneden werd door de taalgrens en pas op 1 januari 1995 gesplitst werd in resp. Vlaams-Brabant en Waals-Brabant. Door de taalgrenzen worden ook de vier officiële taalgebieden begrensd: het eentalige Nederlandse taalgebied (dat nu samenvalt met het Vlaams Gewest), het tweetalige gebied Brussel-Hoofdstad (het Brussels Hoofdstedelijk Gewest), het Franse taalgebied en het Duitse taalgebied. Deze laatste twee vormen samen het huidige Waals Gewest. Opmerkelijk is dat alle gemeenten in het Duitse taalgebied faciliteitengemeenten zijn.

Sommige gemeenten met een belangrijke anderstalige minderheid (meer dan 30% bij de laatste talentelling) werden faciliteitengemeenten. Deze dorpen en steden bieden de lokale gemeentelijke dienstverlening en de diensten van bijvoorbeeld de NMBS ook aan in de minderheidstaal. In veel faciliteitengemeenten wordt ook onderwijs in de minderheidstaal aangeboden. Voor de dienstverlening door de intermediaire en hogere overheden (provincie en Vlaamse overheid) gelden geen taalfaciliteiten.

Overgehevelde gemeenten bij vastleggen van de taalgrens in 1962[bewerken]

Van west naar oost:

  • Van West-Vlaanderen naar Henegouwen

Ploegsteert - Waasten (Warneton) - Neerwaasten (Bas-Warneton) - Houtem (Houthem) - Komen (Comines) - Moeskroen (Mouscron) - Luingne - Herzeeuw (Herseaux) - Dottenijs (Dottignies)

  • Van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen

Orroir - Amougies - Rozenaken (Russeignies)

  • Van Henegouwen naar Oost-Vlaanderen

Everbeek

  • Van Henegouwen naar Brabant

Bever - Sint-Pieters-Kapelle

  • Van Brabant arrondissement Brussel naar Brabant arrondissement Nijvel

Bierk (Bierghes) - Sint-Renelde (Saintes)

  • Van Brabant arrondissement Leuven naar Brabant arrondissement Nijvel

Sluizen (l'Écluse) - Zittert-Lummen (Zétrud-Lumay) - Opheylissem - Neerheylissem

  • Van Luik naar Brabant

Attenhoven - Eliksem - Laar - Landen - Neerhespen - Neerlanden - Neerwinden - Overhespen - Overwinden - Rumsdorp - Waasmont - Walsbets - Walshoutem - Wange - Wezeren

  • Van Limburg naar Luik

Korsworm (Corswarem) - Wouteringen (Otrange) - Rukkelingen-aan-de-Jeker (Roclenge-sur-Geer) - Bitsingen (Bassenge) - Wonk (Wonck) - Eben-Emael - Ternaaien (Lanaye)

  • Van Luik naar Limburg

Moelingen - 's-Gravenvoeren - Sint-Martens-Voeren - Sint-Pieters-Voeren - Teuven - Remersdaal

De taalgrensgemeenten bij de bepaling van de taalgrens[bewerken]

Onderstaande tabel geeft per gemeente gelegen aan de taalgrens een overzicht van de resultaten van de eerste (1846) en van de laatste twee talentellingen voorafgaand aan het vastleggen van de taalgrens (1930 en 1947), het voorstel van het Centrum Harmel, het wetsontwerp van minister van Binnenlandse Zaken Gilson, en de eindbeslissing goedgekeurd bij wet door het parlement. De gemeenten zijn weergegeven van west naar oost.

Nederlands/Frans[bewerken]

Gemeente Telling 1846 Telling 1930 Telling 1947 Voorstel Centrum Harmel' Wetsontwerp Gilson Eindbeslissing
NL FR NL FR NL FR
Nieuwkerke 1.958 648 1.617 600 1.471 723 Nederlandstalig uitgezonderd wijk "Clef d'Hollande" Nederlandstalig, "Clef d'Hollande" is FR-talig gaat naar Ploegsteert Nederlandstalig, "Clef d'Hollande" is FR-talig gaat naar Ploegsteert
Ploegsteert 1.124 3.765 849 3.764 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Waasten 234 5.165 489 2.643 436 2.688 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Mesen 1.060 363 679 322 710 339 Nederlandstalig Nederlandstalig Nederlandstalig met faciliteiten voor FR-taligen blijft bij West-Vlaanderen
Neerwaasten 5 713 145 644 120 631 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Houthem 129 967 269 966 169 1.045 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Komen 383 3.099 1.490 5.734 1.173 6.622 Franstalig, de wijk "Kruiseik" is NL-talig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen, "Kruiseke" gaat naar Wervik Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen, "Kruiseke" gaat naar Wervik
Wervik 1.783 2.149 3.490 4.852 4.275 7.691 Tweetalig Nederlandstalig met faciliteiten voor FR-taligen blijft bij West-Vlaanderen Nederlandstalig blijft bij West-Vlaanderen
Rekkem 509 1.602 2.475 1.324 3.089 1.186 Nederlandstalig, de wijk "Risquons-Tout" is FR-talig Nederlandstalig, "Risquons-Tout" is FR-talig gaat naar Moeskroen Nederlandstalig, "Risquons-Tout" is FR-talig gaat naar Moeskroen
Moeskroen 322 5.853 10.107 21.499 8.076 27.085 Franstalig, met mogelijkheid van taalfaciliteiten voor NL-taligen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Luingne 60 1.377 997 1.633 839 2.032 Franstalig, gebied ten noorden van de Spierebeek is NL-talig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Herzeeuw 82 2.024 1.699 4.414 1.214 5.555 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Dottenijs 367 3.628 1.066 4.219 714 5.030 Franstalig, gebied ten noorden van de Spierebeek is NL-talig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen gaat naar Henegouwen
Spiere 114 995 412 503 304 567 Franstalig Franstalig met faciliteiten voor NL-taligen blijft bij West-Vlaanderen Nederlandstalig met faciliteiten voor FR-taligen blijft bij West-Vlaanderen
Helkijn 926 152 552 618 459 498 Nederlandstalig Nederlandstalig, blijft bij West-Vlaanderen Nederlandstalig met faciliteiten voor FR-taligen blijft bij West-Vlaanderen
Orroir 93 643 134 508 71 628 Franstalig Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen
Amougies 19 836 191 728 98 891 Franstalig Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen
Rozenaken 200 687 203 409 86 520 Franstalig Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen Franstalig gaat van Oost-Vlaanderen naar Henegouwen
Ronse 9.364 2.831 17.830 5.639 17.262 7.952 Nederlandstalig, met mogelijkheid van taalfaciliteiten voor FR-taligen, de wijk "Deurne" is FR-talig Nederlandstalig, met taalfaciliteiten voor FR-taligen, "Deurne" gaat naar Elzele Nederlandstalig, met taalfaciliteiten voor FR-taligen, "Deurne" blijft bij Ronse
Elzele 576 5.030 398 4.491 450 3.806 Franstalig, de gehuchten Broeken, Koekomere en La Haute zijn NL-talig en gaan naar Ronse Franstalig, de gehuchten Broeken, Koekomere en La Haute zijn NL-talig en gaan naar Ronse
Vloesberg 235 4.905 242 3.198 241 3.116 Franstalig, de gehuchten d'Hutte en d'Hoppe zijn NL-talig Franstalig, d'Hutte en d'Hoppe gaan naar Opbrakel en Schorisse in Oost-Vlaanderen Franstalig, met faciliteiten voor NL-taligen, d'Hutte gaat naar Opbrakel, d'Hoppe blijft bij Vloesberg
Everbeek 3.751 98 1.995 311 1.763 284 Nederlandstalig Nederlandstalig, gaat van Henegouwen naar Oost-Vlaanderen Nederlandstalig, gaat van Henegouwen naar Oost-Vlaanderen
Twee-Akren 724 2.965 895 3.176 710 3.247 Franstalig, de gehuchten Akrenbos, Donkerstraat en Haie-de-Viane zijn NL-talig Franstalig, Akrenbos, Donkerstraat en Haie-de-Viane gaan naar Overboelare, Moerbeke en Viane in Oost-Vlaanderen Franstalig, Akrenbos gaat naar Bever, Donkerstraat en Haie-de-Viane gaan naar Viane
Bever 3.153 272 1.520 616 662 981 Nederlandstalig, de wijk Groenstraat-Warresaert is FR-talig Nederlandstalig, Bever gaat naar provincie Brabant, Groenstraat-Warresaert gaat naar Zullik provincie Henegouwen Nederlandstalig, met taalfaciliteiten voor FR-taligen, Bever gaat naar provincie Brabant, Groenstraat-Warresaert gaat naar Zullik provincie Henegouwen
Sint-Pieters-Kapelle 2.203 44 1.329 65 1.080 170 Nederlandstalig Nederlandstalig, gaat naar provincie Brabant Nederlandstalig, gaat naar provincie Brabant
Mark 1.122 1.141 711 719 117 1.151 Nederlandstalig, het gehucht Labliau is FR-talig Nederlandstalig, gaat naar de provincie Brabant, gehuchten "Labliau" (Abele), "Hembecq" (Hembeek) gaan naar Zullik, Opzullik, Hove en Graty provincie Henegouwen Franstalig met taalfaciliteiten voor NL-taligen, blijft volledig bij Henegouwen
Edingen 2.796 1.118 2.335 2.092 481 3.491 Nederlandstalig, met mogelijkheid van taalfaciliteiten voor FR-taligen Franstalig met taalfaciliteiten voor NL-taligen, blijft bij Henegouwen Franstalig met taalfaciliteiten voor NL-taligen, blijft bij Henegouwen
Lettelingen 511 1.395 887 1.607 387 2.199 Franstalig, de wijk Kokejane is NL-talig Franstalig, Kokejane is NL-talig en gaat naar Herne provincie Brabant Franstalig met taalfaciliteiten voor NL-taligen, blijft volledig bij Henegouwen
Bierk 5 1.026 310 732 129 822 Franstalig Franstalig, gaat van arrondissement Brussel (provincie Brabant) naar arrondissement Nijvel (provincie Brabant) Franstalig, gaat van arrondissement Brussel (provincie Brabant) naar arrondissement Nijvel (provincie Brabant)
Sint-Renelde 335 1.626 812 2.017 355 2.277 Franstalig, het gehucht Herbeek is NL-talig Franstalig, gaat van arrondissement Brussel naar arrondissement Nijvel, Herbeek gaat naar Lembeek arr. Brussel Franstalig, gaat volledig van arrondissement Brussel naar arrondissement Nijvel
Eigenbrakel 54 4.952 293 10.119 590 11.079 Franstalig, het gehucht ’t Walinneke (Curé-la-Flûte) is NL-talig Franstalig, het gehucht ’t Walinneke gaat naar Sint-Genesius-Rode arrondissement Halle Franstalig, Eigenbrakel blijft volledig in het arrondissement Nijvel
Sint-Genesius-Rode 2.643 168 5.578 1.085 5.588 2.058 Nederlandstalig, de wijken Chenois en l'Hermite zijn FR-talig Nederlandstalig, Chenois en l'Hermite gaan naar Eigenbrakel en Waterloo in het arrondissement Nijvel Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, wijk Kwaadrode (deel van Chenois en l'Hermite die zelf reeds bij Eigenbrakel en Waterloo waren) gaat naar Eigenbrakel
Terhulpen 146 1.497 343 3.421 554 3.392 Franstalig, het noordelijk deel is NL-talig Franstalig, de gehuchten 't Rot en Bakenbos gaan naar Hoeilaart of Overijse arrondissement Brussel Franstalig, 't Rot en Nieuw-Bakenbos gaan naar Hoeilaart
Overijse 4.904 0 7.200 768 7.874 1.251 Nederlandstalig, de wijk "La Corniche" is FR-talig Nederlandstalig, "La Corniche" gaat naar Terhulpen arrondissement Nijvel Nederlandstalig, "La Corniche" gaat naar Terhulpen arrondissement Nijvel
Waver 26 5.728 132 7.893 214 7.651 Franstalig, het noordelijk deel is NL-talig Franstalig, een deel ten noorden gaat naar Ottenburg arrondissement Leuven Franstalig, Waver blijft volledig in het arrondissement Nijvel
Sluizen 83 406 136 271 67 268 Franstalig Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel
Zittert-Lummen 483 1.010 49 750 50 642 Franstalig Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar Nijvel, het gehucht Elst gaat naar Hoegaarden Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar Nijvel, het gehucht Elst gaat naar Hoegaarden
Opheylissem 25 757 27 720 11 683 Franstalig Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel
Neerheylissem 94 1.237 1 1.884 78 1.787 Franstalig Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel Franstalig, gaat van arrondissement Leuven naar arrondissement Nijvel
Montenaken 1.023 9 1.434 45 1.420 47 Nederlandstalig, de wijk "La Bosquée" (Bosschelle Hoeve) is FR-talig Nederlandstalig, "La Bosquée" gaat naar Cras-Avernas provincie Luik Nederlandstalig, "La Bosquée" gaat naar Cras-Avernas provincie Luik
Roost-Krenwijk 331 227 149 622 78 587 Franstalig Franstalig, blijft in de provincie Luik Franstalig, blijft in de provincie Luik
Korsworm 50 418 87 816 154 814 Franstalig, gaat naar provincie Luik, de wijk "Hasselbroek" is NL-talig en gaat naar Jeuk provincie Limburg Franstalig, gaat naar provincie Luik, de wijk "Hasselbroek" is NL-talig en gaat naar Jeuk provincie Limburg
Wouteringen 0 370 54 346 25 336 Franstalig Franstalig, gaat naar provincie Luik Franstalig, gaat naar provincie Luik
Herstappe 126 9 63 51 73 55 Nederlandstalig Nederlandstalig, blijft in provincie Limburg Nederlandstalig, met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft bij Limburg
Rutten 953 74 960 36 Nederlandstalig, het gehucht "Al Savate" is FR-talig Nederlandstalig, "Al Savate" gaat naar Elch provincie Luik Nederlandstalig, "Al Savate" gaat naar Elch provincie Luik
Elch 5 1.031 17 1.325 39 1.290 Franstalig Franstalig, een strook in het noorden gaat naar Diets-Heur provincie Limburg Franstalig, een strook in het noorden gaat naar Rutten provincie Limburg
Sluizen 374 91 527 137 573 133 Nederlandstalig, het gehucht "Vinâve" is FR-talig Nederlandstalig, "Vinâve" gaat naar Glaaien provincie Luik Nederlandstalig, "Vinâve" gaat naar Glaaien provincie Luik
Glaaien
Beurs
Rukkelingen-aan-de-Jeker
Bitsingen
Wonk
Eben-Emael
Ternaaien 106 789 150 802 221 732 Franstalig, het gehucht "Klein-Ternaaien" is NL-talig Franstalig, gaat volledig naar provincie Luik Franstalig, gaat volledig naar provincie Luik
Moelingen 317 219 469 177 182 487 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
's-Gravenvoeren 1.320 79 922 307 521 672 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
Sint-Martens-Voeren 1.120 42 805 88 480 348 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
Sint-Pieters-Voeren 467 19 249 38 163 164 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
Teuven 512 28 538 54 283 324 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
Remersdaal 316 102 92 294 Nederlandstalig, speciaal taalregime na overleg met gemeentebestuur Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, blijft in provincie Luik arrondissement Verviers Nederlandstalig met taalfaciliteiten voor FR-taligen, gaat naar provincie Limburg
Aubel 1.811 1.376 254 2.588 133 2.781
Clermont 78 1.933 207 1.391 27

Nederlands/Frans/Duits[bewerken]

Gemeente Talentelling 1846 Talentelling 1930 Talentelling 1947 Voorstel Centrum Harmel Wetsontwerp Gilson Eindbeslissing
NL FR D NL FR D NL FR D
Sippenaeken 194 54 152 59 139 110 42 228 9 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Gemmenich 1.138 17 34 81 430 2.016 292 1.428 543 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Homburg 1.499 139 35 74 1.028 247 139 1.202 132 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Montzen 4 24 933 117 2.206 480 109 1.933 210 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Moresnet 409 69 48 22 300 939 69 996 179 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Hendrik-Kapelle 198 1.161 6 33 887 561 64 1.266 134 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Welkenraedt 7 140 328 155 3.352 1.323 167 3.962 505 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Baelen 1.154 1.018 48 34 1.391 363 39 1.541 158 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.
Membach 0 84 667 3 178 693 8 716 172 Franstalig met slapende faciliteiten voor NL- en D-taligen, blijft bij Luik.

Duits/Frans (prov. Luik)[bewerken]

Gemeente Telling 1930 Telling 1947 Voorstel Centrum Harmel Wetsontwerp Gilson Eindbeslissing
D FR D FR
Kelmis Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Neu-Moresnet Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Hergenrath Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Lontzen Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Walhorn Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Raeren Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Hauset Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Eynatten Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Eupen Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Kettenis Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Malmedy Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Bellevaux-Ligneuville Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Bévercé Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Waimes Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Faymonville Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Robertville Franstalig met faciliteiten voor D-taligen
Bütgenbach Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Elsenborn Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Büllingen Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Manderfeld Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Rocherath Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Amel Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Meyerode Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Heppenbach Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Sankt Vith Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Recht Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Schönberg Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Lommersweiler Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Crombach Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Reuland Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen
Thommen Duitstalig met faciliteiten voor FR-taligen

Frans/Duits (prov. Luxemburg)[bewerken]

Gemeente Telling 1846 Telling 1930 Telling 1947 Voorstel Centrum Harmel Wetsontwerp Gilson Eindbeslissing
FR D FR D FR D
Beho
Tintange
Martelange
Nothomb
Attert
Nobressart
Hachy
Tontelange
Thiaumont
Heinsch
Bonnert
Guirsch
Aarlen
Autelbas
Toernich
Wolkrange
Hondelange
Sélange
Messancy
Habergy
Aix-sur-Cloie
Aubange
Athus
Guerlange

Voerstreek[bewerken]

Op sommige plaatsen gaf het wettelijk vastleggen van de taalgrens veel problemen. De zes dorpen van de Voerstreek ten zuiden van het Nederlandse Zuid-Limburg, die vroeger bij de provincie Luik hoorden, werden na de vaststelling van de taalgrens ingedeeld bij het Nederlandstalige Belgisch-Limburg. Ondanks de voor hen voorziene taalfaciliteiten leidde dit tot groot ongenoegen van de Franstalige inwoners, die de politieke partij Retour à Liège oprichtten. Als tegenhanger bundelden de Nederlandstaligen zich in Voerbelangen. Behalve politieke partijen werd ook een militante groepering opgericht: de Franstaligen richtten de Action Fouronnaise (AF) op, de Nederlandstalige Voerenaren, verenigd in de harde Vlaamse Voerkern konden rekenen op de steun van het Vlaamse Taal Aktie Komitee (TAK). De periode 1979-1981 was zeer grimmig, met veel kleine vernielingen en knokpartijen en een paar schietincidenten. Na de fusie van de zes gemeenten in 1977 bereikte het conflict in de jaren 80 een nationale dimensie door de benoeming van de omstreden Franstalige José Happart tot burgemeester. Sinds 2001 is de Nederlandstalige Huub Broers burgemeester en blijven de acties beperkt tot het wegschilderen van Franstalige of Nederlandstalige benamingen op de tweetalige bewegwijzering en plaatsnaamborden.

Zie ook[bewerken]