Tariq Ramadan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Tariq Saïd Ramadan (Genève, 26 augustus 1962) is een Zwitserse filosoof, maatschappelijk leider en één van de bekendste Europese moslims. Hij is van Egyptische komaf.

Inhoud 1 Levensloop 2 Opvattingen 2.1 Cultuur en Religie 2.2 Islam en seculariteit 2.3 Theorie van de zes C’s 2.4 Doodstraf en lijfstraffen 2.5 Homoseksualiteit 2.6 Studies van zijn opvattingen 3 Kritiek 4 Invloed 5 Privé 6 Publicaties 7 Zie ook 8 Externe links 9 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Levensloop

Ramadan studeerde filosofie en Franse literatuur. Hij promoveerde in de filosofie aan de Universiteit van Genève. De eerste versie van zijn proefschrift werd door Prof. Genéquand wegens haar apologetische strekking afgekeurd. Hij studeerde ook Arabisch en islam aan de leidende islamitische Al Azhar universiteit in Caïro. Hij was tot 2004 leraar aan het college van Saussure (Genève) en professor islamologie aan de universiteit van Fribourg.

Zijn grootvader van moederszijde is Hassan al-Banna, de stichter van de Moslimbroederschap in Egypte. Zijn vader, Saïd Ramadan, één van diens volgelingen, verliet Egypte na het verbod op die organisatie en vestigde zich in Zwitserland. Tariq Ramadan en zijn broers beheren er de lokale islamitische Stichting.

In februari 2004 accepteerde hij een aanbod van de Universiteit van Notre Dame in Indiana (VS) voor een aanstelling als hoogleraar godsdienst. Zijn visum werd echter in juli 2004 ingetrokken en hij zag zich daardoor gedwongen van de aanstelling af te zien.

Het Amerikaanse Department of Homeland Security weigerde een duidelijke reden voor het intrekken van het visum te geven, maar verwees in algemene termen naar de ruime bevoegdheid die de Patriot Act de overheid geeft om vreemdelingen die "het terrorisme steunen" de toegang te weigeren, er waren vooraf aanwijzingen in deze richting gepubliceerd^[1]. Men heeft dit in verband met Ramadan echter nooit kunnen bewijzen, wel heeft hij een donatie gedaan in 2003 aan een islamitische liefdadigheidsinstelling die geld aan Hamas heeft geschonken waardoor zijn beroep werd afgewezen^[2].

In oktober 2005 aanvaardde Ramadan een gastdocentschap aan het St Antony's College van de Universiteit van Oxford^[3]. Hij is tevens benoemd tot adviseur van de Britse regering voor moslimaangelegenheden.

In december 2006 aanvaardde Ramadan een gasthoogleraarschap aan de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Op dinsdag 6 november 2007 werd Ramadan kandidaat voor de leerstoel Islam aan de universiteit Leiden^[4]. Op 28 november van dat jaar maakte hij echter bekend af te zien van de functie, met als motief dat zijn gezin op zou zien tegen de verhuizing van Engeland naar Nederland. Ramadan koos daarom voor Oxford, waar hij inmiddels senior research fellow was^[5].

[bewerken] Opvattingen

[bewerken] Cultuur en Religie

Tariq Ramadan onderstreept de noodzaak van een onafhankelijke ontwikkeling van de islam in het Westen, die niet wordt beïnvloed door conservatieve krachten van het Midden-Oosten. Hij vindt dat moslims in Westerse landen zich niet moeten blijven beschouwen als vreemdelingen of als tijdelijk daar verblijvend, maar als volwaardige burgers. Hij roept moslims in het Westen daarom op hun geloof en hun leven als betrokken burgers met elkaar in overeenstemming te brengen. In zijn boeken Être musulman européen en Westerse moslims en de toekomst van de islam werkt hij dit thema verder uit: hoe kan men tegelijk een (goede) Europeaan zijn én een (goede) moslim. Hij maakt een sterk onderscheid tussen cultuur en religie. Jonge moslims in Europese landen moeten vlot integreren, zonder belemmering door bepaalde culturele gebruiken uit hun land van herkomst als die gebruiken slechts tot de cultuur en niet tot de religie behoren. Wel moeten ze hun religie trouw blijven, binnen de grenzen van wat de Koran voorschrijft.

[bewerken] Islam en seculariteit

Tariq Ramadan beweert met grote stelligheid dat er géén conflict bestaat tussen de voorschriften van de Koran en de Hadith enerzijds en de seculiere wetten van de Europese landen anderzijds. Hiermee staat hij objectief lijnrecht tegenover onder meer expliciete uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens^[6]. Volgens Ramadan schrijft de sharia voor dat moslims in landen waar zij een minderheid vormen zich moeten houden aan de plaatselijke wetgeving, tenzij die moslims zou dwingen te handelen in strijd met belangrijke principes uit de koran. Want de Moslim moet wel steeds de sharia volgen, de Sharia is voor Ramadan hèt centrale begrip De Bron^[7]. Daarmee ontloopt hij echter de zware en fundamentele contradicties tussen sharia en universele mensenrechten^[8][9] en tussen de sharia en democratie^[10]. Zolang de regel "vrijheid van meningsuiting" van kracht is, kunnen zij zonder problemen deel van de niet-moslim samenleving uitmaken. Dat laatste lijkt dus een poging om via die vrijheid van meningsuiting een soort 'uitzonderingsrechten' te kunnen opeisen, waarbij de moslim, in al die gevallen waarin de sharia iets voorschrijft dat radicaal tegenstrijdig is met de mensenrechten, toch de sharia zou moeten kunnen volgen. Erkenning van die tegenstrijdigheid blijft uit. In september 2008 leidde onder andere deze opvattingen van Ramadan tot een treffen tussen Frits Bolkestein en Ramadan tijdens een debat op 11 september 2008 in Rotterdam. Bolkestein stelde dat Ramadan voor een Westers publiek zou zeggen te streven naar integratie, maar dat hij voor een moslimpubliek iets anders zou beweren. Ook zei Bolkestein dat Ramadan zou streven naar een wereldwijde Islam in plaats van integratie in en respect voor de seculiere Westerse samenleving. Hoewel aantoonbaar in zijn geschriften en opgenomen toespraken, ontkende Ramadan zulks ooit gezegd te hebben. ^{[11] [12]} Ramadan reageerde later in een aantal artikelen o.a. in de Volkskrant en noemde Bolkestein gevaarlijk en onwetend. ^[13]

In de 'clash' tussen cultuur en religie vindt Ramadan het hoofddoekverbod voor scholieren dat in 2004 in Frankrijk van kracht werd een grensgeval. Toch adviseert hij moslimmeisjes zonder hoofddoek naar school te gaan, omdat hij onderwijs belangrijker acht dan het hoofddoekvoorschrift.

Ramadan stelt dat de sharia in veel zogenaamde islamitische landen (Nigeria, Saoedi-Arabië, Afghanistan onder het het Talibanbewind) door de machthebbers misbruikt wordt om de mensenrechten van moslims, met name die de rechten van vrouwen, armen en politieke tegenstanders in te perken.

[bewerken] Theorie van de zes C’s

Tariq Ramadan heeft in de loop van de jaren de theorie van de 6 C’s ontwikkeld, die verwijzen naar de pijlers waarop prioriteiten en strategieën moeten worden gebaseerd om eenvoudige en heldere perspectieven te bieden en opdat actieve moslims beter begrijpen wat er op het spel staat^[14]. Deze zijn : 1. Confidence, de moslims (in Europa) hebben dringend zelfvertrouwen nodig, omdat ze lijden onder een identiteitscrisis dienen ze betere zelfkennis en kennis van hun eigen geschiedenis te verkrijgen. 2. Coherentie: de permanente plicht om strenge kritiek te leveren op de tegenspraken, het gebrekkig functioneren en het verraad waarmee islamitische samenlevingen en gemeenschappen te kampen hebben. Moslims dienen overal getuigen (shâdid) te zijn van de rijkdom van hun geloofsboodschap. 3. Contributie van islamitische burgers moet een positief antwoord geven op het door ‘integratie’ geobsedeerde traditionalisme. 4. Creatieve energie en ondernemingsgeest dienen ze aan de dag te leggen op alle gebieden van denken en handelen (wetenschap, kunst, cultuur, samenleving, politiek, economie, ecologie en ethiek). 5. Communicatie is heel belangrijk naar de medeburgers en geloofsgenoten alsmede de keuze van termen en definitie van begrippen om rekening te houden met de evnt. angsten en andere perspectieven van degene tot wie gesproken wordt. 6. Contestatie: coherent en kritisch jegens jezelf zijn kan niet rechtvaardigen dat je kritiekloos voorbijgaat aan de incoherentie of zelfs de hypocrisie van de ander. Je hebt het recht en de plicht als moslim om te protesteren, je moet weerstand bieden aan verzaking van beginselen.

[bewerken] Doodstraf en lijfstraffen

Hij heeft de islamitische leiders opgeroepen toepassing van de doodstraf en lijfstraffen op te schorten totdat overeenstemming is bereikt over de vraag in hoeverre en op welke manier deze straffen heden ten dage mogen en kunnen worden toegepast. Het feit dat hij enkel een opschorting vroeg van deze straffen die flagrant in tegenspraak zijn met de universele mensenrechten, kwam hem op veel en harde kritiek te staan vanuit zowel kringen van democratische moslims als niet-moslims. Het werd algemeen afgedaan als een halfslachtige poging om enerzijds zich als 'modern' voor te stellen, en om anderzijds de sharia niet af te vallen door deze barbaarse straffen te verwerpen. In 2003 leverde dit standpunt Ramadan een confrontatie op met de latere Franse president Nicolas Sarkozy. Tijdens een TV-debat beschuldigde Sarkozy Ramadan ervan steniging van vrouwen te verdedigen, Ramadan ontkende dit maar weigerde tijdens het debat zich uit te spreken tegen deze lijfstraf. Ramadan wilde niet verder gaan dan een moratorium (opschorting) op deze straf, volgens Ramadan moet steniging in zijn religieuze context worden gezien. Dit leverde hem de afkeuring van Sarkozy op. ^[15]

[bewerken] Homoseksualiteit

In de media, onder andere in Nederland, Duitsland en Frankrijk, werd al vaker gesteld dat Ramadan met twee tongen zou spreken. ^{[16] [17]} Zijn redevoeringen voor een westers publiek zouden sterk afwijken van zijn redevoeringen - in het Arabisch - voor een publiek bestaande uit moslims. Ondanks opgenomen redevoeringen heeft Ramadan deze aantijgingen altijd ontkend. In maart 2009 publiceerde de Gaykrant een stuk waarin het blad Ramadans uitspraken over homoseksualiteit in het Engels en Frans tegenover de Arabische zette. Voor een westers publiek bepleit Ramadan respect voor homo's, voor een niet-westers publiek stelt Ramadan dat homoseksueel gedrag in strijd is met de Koran en een teken is van een aandoening en een stoornis. ^[18][19] Ramadan ontkende deze uitspraken gedaan te hebben, de bandjes zouden verkeerd vertaald zijn en de citaten verdraaid, aldus Ramadan. ^{[20] [21]} Naar aanleiding van de publicatie in de Gaykrant wilde het SP-Tweede Kamerlid Sadet Karabulut vragen stellen over Ramadan, de voorzitter van de Tweede Kamer, Gerdi Verbeet, weigerde deze vragen toe te staan. ^{[22] [23]} Karabulut vroeg daarop aan de minister van Wonen, Wijken en Integratie Eberhard van der Laan om de subsidie aan Tariq Ramadan stop te zetten en zijn functie als adviseur van het bestuur van Rotterdam te beëindigen. Karabulut gaf daarvoor als reden: "Ramadan bepleit islamitische antwoorden op maatschappelijke problemen, zoals de paus katholieke antwoorden bepleit. De paus is echter geen adviseur van de Nederlandse overheid, dat is Ramadan wel en dat is geen goede zaak." Ook de Rotterdamse VVD-fractie en Leefbaar Rotterdam riepen de gemeente Rotterdam op het contract met Ramadan te verbreken. ^[24]

[bewerken] Studies van zijn opvattingen

• Caroline Fourest, een Franse journaliste gespecialiseerd in het islamitische 'intégrisme' (de Franse term voor fundamentalisme), publiceerde recent een grondige studie van de opvattingen van Tariq Ramadan Frère Tariq (Grasset). Ze onderzocht een 20-tal boeken en de meeste geregistreerde spreekbeurten. Ze concludeert dat Tariq Ramadan, ondanks zijn westerse voorkomen, en ondanks zijn veelvuldige pleidooien voor integratie, in wezen een islamist is. Enkele uittreksels van deze studie werden ook gepubliceerd in het weekblad L'Express van oktober 2004^[25]. Tariq Ramadan heeft daarop een repliek gepubliceerd^[26].
• In december 2006 is "Junge Menschen schreiben über Europa"^[27] verschenen, uitgegeven door de Friedrich Ebert Stiftung in hun serie Eurovisionen, waarin Torben Voß, Lector ‘Politik und Werte und Normen’ aan de Georg-August-Universität Göttingen, een vergelijkend onderzoek publiceert tussen de moderne Islamfilosofen Bassam Tibi en Dr. Tariq Ramadan.

Hierin wordt op pagina 60 geconcludeerd door Torben Voß: "Het gaat Tariq Ramadan in de eerste plaats om zending te bedrijven: De klassieke islamitische verdeling van de wereld in een gebied van de Islam, waar de Moslims heersen, en het gebied van de Oorlog, waar de ongelovigen heersen of een Verdrag hebben met de Moslims die in hun gebieden wonen, heeft hij opnieuw gedefinieerd in verband met de zich duurzaam in Europa vestigende Moslims. In plaats van gebied van de Vrede heeft hij Europa als gebied van de Missie (Da'wa dat is Prediking en Bekering) benoemd. Het doel van Tariq Ramadan is de Islamisering van Europa. Ik trek daaruit de consequentie dat dit voor de Europese Burgers en Intellectuelen niet acceptabel zou dienen te zijn." Op pagina 64 concludeert Voß: "Tariq Ramadan's concept van Euro-Islam dient als 'Sharia'-Islam beschouwd te worden. Ramadan streeft niet naar een seculier Europa maar naar een Moslim-Europa dat op religieuze voorstellingen gegrondvest is. Bassam Tibi's concept van Euro-Islam is in tegenstelling tot dat van Tariq Ramadan wel in overeenstemming met de Ideeën van Seculariteit en individuele Mensenrechten en heeft de doelstelling om Islamisering van Europa te verhinderen."

[bewerken] Kritiek

De Franse Midden-Oosten specialist Antoine Sfeir (directeur van het Franse academische tijdschrift Les Cahiers de l'Orient) heeft de invloed die uitgaat van Tariq Ramadans lesgeving in de buitenwijken (banlieues) van Lyon in verband gebracht met het uitzonderlijk hoge aantal jonge Moslimmannen vanuit de regio Lyon naar Afghanistan om zich daar te voegen bij de Jihad-strijders^[28]. Ramadan deed Antoine Sfeir vervolgens een proces aan vanwege soortgelijke publieke beweringen in het blad Lyon Mag, die hij verloor. Het Hof van Beroep te Lyon sprak in zijn beslissing van 22 Mei 2003 uit dat predikers zoals Tariq Ramadan “invloed kunnen uitoefenen op jonge Islamisten en een factor van aanmoediging vormen die kan leiden tot aansluiting bij de partizanen of tot gewelddadigheden”^[29].
De schrijfster Caroline Fourest heeft (met documenten en transcripten) onderbouwde kritiek op hem: zo spreekt hij zichzelf flagrant tegen, afhankelijk van zijn gehoor; Fourest omschrijft dit als opzettelijke en systematische misleiding. Zo blijkt uit het handboek geheten "Comprehension, Terminology and Discourse"^[30], grotendeels geschreven en geredigeerd door Tariq Ramadan en gepubliceerd door de Tawhid Press onder the auspiciën van de Union of Young Muslims (UJM) dat voor ieder westers woord dat een probleem oplevert voor Moslims een soort herdefiniëring gegeven wordt, een zgn. semantische verschuiving^[31], die verwarring zaait onder gesprekspartners. Dit geeft hem de mogelijkheid om schijnbaar vredelievende verhandelingen te geven terwijl hij toch trouw is aan een duidelijk Islamistische boodschap, zonder daar open over te hoeven zijn.^[32]

[bewerken] Invloed

Onder jonge moslims in meerdere Europese landen waaronder Frankrijk en Franstalig België is Tariq Ramadan waarschijnlijk de meest gelezen islamitische auteur. Hij geeft ook regelmatig lezingen in Canada en - tot 2004 - in de VS. Ook in Engeland, Nederland en Vlaanderen groeit zijn bekendheid. Ramadan is lid van het European Muslim Network^[33].
Als islamexpert hoorde hij tot meerdere commissies van het Europese Parlement en hij is lid van de „Adviesgroep voor de Dialoog der Volkeren en Culturen“ onder voorzitterschap van het hoofd van de Europese Commissie (opgericht onder voorzitter Romano Prodi).

[bewerken] Privé

Tariq Ramadan is gehuwd met een tot de islam bekeerde Franstalige Zwitserse en heeft vier kinderen. Zijn vrouw bekeerde zich van Katholiek tot de Islam en nam de naam Iman (geloof) aan. Een zoon bezoekt een internaat dat door Yusuf Islam wordt geleid. In 1991 verhuisden ze met hun jonge kinderen naar Egypte tijdens zijn studie Islamitische Filosofie aan de Al-Azhar Universiteit.

[bewerken] Publicaties

Franse titels:

• Jihad, guerre, et paix en Islam ISBN 2909087840
• Musulmans d'Occident : Construire et contribuer ISBN 2909087816
• De L'Islam ISBN 2909087808
• La foi, la voie, et la Resistance ISBN 2909087824
• Les Musulmans dans la laicite ISBN 2909087379
• Face à nos peurs: le choix de la confidance, Turijn 2008, Einaudi

Engelse titels:

• Western Muslims and the future of Islam ISBN 019517111X
• To Be a European Muslim ISBN 0860373002
• Islam, the West, and the Challenge of Modernity ISBN 0860373118

Nederlandse titels:

• Westerse moslims en de toekomst van de islam, Amsterdam (Bulaaq) 2005, ISBN 9054601108
• Een Jihad van vertrouwen, vertaald uit het Frans door Peter Klinkenberg, Amsterdam, Uitg. van Gennep 2008, ISBN 9789055159789

Over Ramadan:

• Aziz Zemouri: Faut-il faire taire Tariq Ramadan ?, ISBN 2841876470
• Caroline Fourest: Frère Tariq: Discours, stratégie et méthode de Tariq Ramadan, ISBN 2246667917
• Paul Landau: Le sabre et le coran, Tariq Ramadan et les frères musulmans à la conquéte de l'Europe, 2005, ISBN 2-268-05317-2
• Lionel Favrot: Tariq Ramadan dévoilé - hors série de Lyon Mag'.
• Jack-Alain Léger, Tartuffe fait Ramadan, Denoël, 2003,
• Jack-Alain Léger: À contre coran, HC, 2004
• Paul Berman: Wie is er bang voor Tariq Ramadan, J.M. Meulenhoff, Amsterdam, 112 blz. Vertaald door Wybrand Scheffer. (Oorspronkelijke titel Who's afraid of Tariq Ramadan) ISBN 978-90-290-80637
• Torben Voß: Uitgave Eurovisonen Dec. 2006 "Junge Menschen schreiben über Europa" artikel "Muslim Europe versus Euro-Islam", Zie o.a. pagina 54 - 65, Duits.
• Thomas Schmidinger, Institut für Politikwissenschaft der Universität Wien, "Tariq Ramadan und die Muslim Brüder in Europa", Duits
• Ralph Ghadban: Tariq Ramadan und die Islamisierung Europas, Verlag Hans Schiler, ISBN 3-89930-150-1

[bewerken] Zie ook

1. Moslimbroederschap
2. Islamisme
3. Hani Ramadan

[bewerken] Externe links

• Thuispagina Tariq Ramadan
• Homepage van prof. dr. Tariq Ramadan op de Erasmus Universiteit Rotterdam
• Internationale oproep tot een moratorium op lijfstraffen, steniging en doodstraf in de islamitische wereld
• (fr) Teksten van Tariq Ramadan
• (fr) Centre Islamique de Genève, de familiale stichting van de familie Ramadan
• De Volkskrant: "Half Frankrijk vindt dat deze moslim (niet) deugt" PORTRET van Tariq Ramadan, Door Fokke Obbema op 14 februari 2005
• Herald Tribune, "Tariq Ramadan has an identity issue" Interview met Tariq Ramadan, 4 Februari 2007, door Ian Buruma.