Technetium

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Technetium
Periodiek systeem
H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba * Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra ** Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Uut Fl Uup Lv Uus Uuo
* La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu
** Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr
Algemeen
Naam Technetium
Symbool Tc
Atoomnummer 43
Groep Mangaangroep
Periode Periode 5
Blok D-blok
Reeks Overgangsmetalen
Kleur Zilvergrijs
Chemische eigenschappen
Atoommassa (u) 98,91
Elektronenconfiguratie [Kr]4d5 5s2
Oxidatietoestanden +4, +6, +7
Elektronegativiteit (Pauling) 1,9
Atoomstraal (pm) 136
1e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 702,42
2e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 1472,38
3e ionisatiepotentiaal (kJ·mol−1) 2850,20
Fysische eigenschappen
Dichtheid (kg·m−3) 11500
Smeltpunt (K) 2445
Kookpunt (K) 4840
Aggregatietoestand Vast
Smeltwarmte (kJ·mol−1) 24,0
Verdampingswarmte (kJ·mol−1) 660,0
Kristalstructuur Hex
Molair volume (m3·mol−1) 8,50·10-6
Specifieke warmte (J·kg−1·K−1) 210
Elektrische weerstandΩ·cm) 16,9
Warmtegeleiding (W·m−1·K−1) 50,9
SI-eenheden en standaardtemperatuur en -druk worden gebruikt,
tenzij anders aangegeven
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Technetium is een scheikundig element met symbool Tc en atoomnummer 43. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal, dat in 1937 werd ontdekt.

Ontdekking[bewerken]

Het werd ontdekt door de Italiaanse wetenschappers Carlo Perrier en Emilio Segrè toen ze een molybdeenmonster onderzochten dat hen was toegestuurd door Ernest Lawrence. Het monster was op de Universiteit van Californië - Berkeley in een cyclotron gebombardeerd met deuteriumkernen waardoor de isotoop 97Tc ontstond. Technetium was het eerste kunstmatig geproduceerde element. Het woord "technetium" verwijst naar het Griekse woord "technetos" (τεχνητός), wat "kunstmatig" betekent.

Tot die tijd bevond zich op de plaats van technetium een gat in het periodiek systeem. Dmitri Mendelejev had het bestaan van dit element al in 1869 voorspeld. In 1925 was de ontdekking van dit element al bekendgemaakt en masurium gedoopt door Ida Tacke en Werner Noddack, maar enige tijd later bleek de ontdekking op een vergissing te berusten.[1]

Toepassingen[bewerken]

Technetium wordt voor onderzoek en in de industrie veel gebruikt als bron van bètastraling. Ammoniumpertechnetaat (NH4TcO4) is een krachtig roestwerend bestanddeel dat soms wordt toegevoegd aan staal. Andere toepassingen van technetium zijn:

Opmerkelijke eigenschappen[bewerken]

Chemisch gezien ligt technetium tussen mangaan en renium, elementen die zich in het periodiek systeem respectievelijk boven en onder technetium bevinden. Het metaal is oplosbaar in koningswater, salpeterzuur en geconcentreerd zwavelzuur, maar niet in zoutzuur.[1]

Verschijning[bewerken]

Van nature komt technetium op aarde (vrijwel) niet voor. Het wordt verkregen als splijtingsproduct van zware kernen zoals uranium-238 of door het bombarderen van molybdeen met neutronen. Sinds de ontdekking van technetium is men op zoek gegaan naar het element in de vrije natuur. In 1962 is het in Afrika in extreem lage concentraties gevonden in het mineraal uraniet door spontane splijting van uranium. De hoeveelheden zijn echter vanuit commercieel oogpunt volstrekt oninteressant.

Uit spectrumlijnen van sommige sterren (spectraalklasse S, M en N) blijkt technetium op andere plaatsen in het universum wel van nature voor te komen. Hierdoor is men tot nieuwe inzichten gekomen wat betreft de productie van zware elementen in sterren.[1]

Isotopen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Isotopen van technetium voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Stabielste isotopen
Iso RA (%) Halveringstijd VV VE (MeV) VP
97Tc syn 2,6·106 j EV 1,934 97Mo
98Tc syn 4,2·106 j β- 1,796 98Ru
99Tc syn 2,111·105 j β- 1,357 99Ru

De stabielste radio-isotopen van technetium zijn 98Tc, 97Tc en 99Tc. In totaal zijn er ongeveer 25 verschillende technetiumisotopen geproduceerd met halveringstijden variërend van enkele uren tot miljoenen jaren.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Doordat technetium in de natuur niet voorkomt is het vrijwel onmogelijk voor mensen om er mee in aanraking te komen. Mensen die met het materiaal werken zijn verplicht beschermende kleding te dragen. In de biologie speelt technetium geen rol.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c d C. R. Hammond, CRC Handbook of Chemistry and Physics, 56, CRC Press, p. B-35, B-36
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek