Telefooncel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Geluid van een telefooncel met druktoetsen
Vista-kmixdocked.png
 
Telefooncel Haarlem.jpg
Nederlandse KPN-telefooncel op de Grote Markt in Haarlem
Telefooncel Porcheresse.JPG
Belgische telefooncel van Belgacom in Porcheresse, Luxemburg
Telefooncel - Buitenhof.JPG
Een ouder model telefooncel van PTT
Telfort-NS-Meppel.jpg
Telefooncel van Telfort
Telefooncel001.jpg
Oude Britse telefooncel
Telefooncel Schiphol.jpg
Moderne 6-in-1 telefooncel op Schiphol
BeijingTelephoneBooth.jpg
Telefooncel in Peking

Beluister

(info)

Een telefooncel of telefoonhokje (Vlaanderen) is een kleine, meer of minder afgesloten ruimte met veel glas op een publieke plaats, waarin een telefoontoestel voor algemeen gebruik is gemonteerd. Ze staan daarom meestal op stations en andere centrale plaatsen, zoals marktpleinen en hotels. In sommige (internationale) treinen en op veerponten zijn eveneens telefooncellen te vinden.

In Nederland beheert KPN de openbare telefoon. Telfort heeft vanaf 1999 t/m 2008 ook telefooncellen en -palen gehad op NS-stations. Inmiddels zijn deze allemaal verwijderd. Door de komst van de mobiele telefoon is het gebruik van telefooncellen sterk verminderd. Vanaf 2011 heeft KPN alleen nog telefooncellen op luchthaven Schiphol, de overige openbare telefooncellen worden door RBL telecom geëxploiteerd[1]. Er bestaan op dit moment nog 440 telefooncellen in 64 verschillende Gemeenten in Nederland[2].

In België worden de telefooncellen door Belgacom beheerd. In 1997 waren er 18.000 telefoonhokjes in België. Tegen eind 2014 zal Belgacom de exploitatie van telefooncellen stopzetten, en alle hokjes verwijderen[3]. Dat betekent dus dat er dan in België geen telefooncellen meer zullen zijn.

Op sommige plaatsen, vooral in de horeca, treft men een telefoon met muntinworp aan. Deze toestellen worden niet beheerd door het telefoonbedrijf maar door de café- of restauranthouder. Hij stelt zelf het gesprekstarief vast en heeft zelf de sleutel van de geldlade. Ook deze toestellen ziet men door de opkomst van de mobiele telefoon steeds minder.

Geschiedenis[bewerken]

Aanvankelijk, na de invoering van de telefoonnetten in 1881, waren er nog nauwelijks openbare telefoons in Nederland. Wel waren er zogenaamde 'spreekcellen', een soort hokje met een losse telefoon; aanvankelijk alleen op de spoorweg- en tramstations, maar later ook in grote postkantoren en in andere openbare gelegenheden. Zo werden bijvoorbeeld in 1903, tijdens een grote paardententoonstelling op het Haagse Malieveld tijdelijk dergelijke spreekcellen opgesteld.

In 1931 werd de eerste straattelefooncel in Nederland geplaatst op het Valeriusplein in Amsterdam. Deze telefooncel leek qua model een beetje op de Engelse rode telefooncel, maar was beige van kleur. Er is er nog maar één van, deze telefooncel is te bewonderen in het Museum voor Communicatie in Den Haag. In 1932 ontwierp Leendert van der Vlugt van het Rotterdamse bureau Brinkman en Van der Vlugt de bekend geworden standaard telefooncel. Dit model is meer dan 50 jaar in gebruik geweest, een exemplaar van de telefooncel van Brinkman en Van der Vlugt staat in Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam. Ook is op 3 juni 2010 een Leendert van der Vlugt telefooncel in gebruik genomen in het Maankwartier, de Heerlense stationsomgeving.[4] Het is in 1984 vervangen door een nieuw exemplaar, het PTT-groene vierkante model 1100. In latere jaren veranderde de telefooncel opnieuw van model, in 1993: de driekante cel en in 1995: de Telefoonzuil.

De Nederlandse wet schreef tot 2008 voor dat er één telefooncel per 5000 inwoners moest zijn, maar staatssecretaris Heemskerk maakte in dat jaar een eind aan die verplichting. Hierdoor zal de telefooncel geleidelijk aan verdwijnen uit het straatbeeld.

Praktisch[bewerken]

Opbellen naar een telefooncel[bewerken]

Nederlandse telefooncellen hebben weliswaar een eigen telefoonnummer, maar dat wordt nooit gebruikt of gepubliceerd. In het verleden zijn lijsten hiervan wel naar buiten gekomen, via het hackerstijdschrift Klaphek, maar sindsdien zijn deze nummers afgesloten voor inkomende gesprekken. In het buitenland bestaat de mogelijkheid vaak wel om iemand in een telefooncel op te bellen. Dit kan een uitkomst zijn voor iemand zonder munten of telefoonkaart op zak. Er wordt ook wel eens misbruik van gemaakt: men vraagt een gesprek voor rekening van de opgeroepene, collect call, met een telefooncel, waarna het onmogelijk wordt de kosten te innen.

Een particulier telefoontoestel met muntinworp is steeds aangesloten op een gewone telefoonlijn. Opbellen naar zo'n toestel is dan ook meestal probleemloos.

Via telefoniste[bewerken]

Telefoneren via een telefoniste is vanuit een telefooncel vaak problematisch. In sommige landen kan de telefoniste zien of er voldoende geld ingeworpen is, waarna ze de verbinding tot stand brengt. In andere landen, onder andere Nederland, worden gesprekken via de telefoniste niet aangeboden, tenzij het gesprek voor rekening van de opgeroepene is.

Munt versus kaart[bewerken]

Telefooncellen met muntinworp zijn sterk gevoelig voor vandalisme en kraken; op diverse manieren is in de loop der tijd geprobeerd hier iets aan te doen, met name door de telefoonkaart in te voeren zodat er in de cellen geen geld meer aanwezig was.

Trivia[bewerken]

In 2002 is er een film uitgebracht die zich afspeelt in een telefooncel, Phone Booth, met in de hoofdrollen Colin Farrell, Forest Whitaker en Kiefer Sutherland. Een andere film die een telefooncel wereldberoemd maakte is Local Hero uit 1983. In deze film werd een Edinburghse telefooncel regelmatig gebruikt om te bellen, deze telefooncel staat er tot op de dag van vandaag nog. In de loop der tijd hebben telefooncellen in talloze films en televisieseries een rol vervuld.


Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Vista-kmixdocked.png
Door op de afspeelknop te klikken kunt u dit artikel beluisteren. Na het opnemen kan het artikel gewijzigd zijn, waardoor de tekst van de opname wellicht verouderd is. Zie verder info over deze opname of download de opname direct. (Meer info over gesproken Wikipedia)