Telgang

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Telgang bij een paard
Telgang bij een olifant in de Nationaal park Etosha in Namibië

De telgang of pasgang is een wijze van lopen die voor vierpotige (of vierbenige) dieren waarbij de beide poten/benen van één zijde en daarna die van de andere zijde gelijktijdig verplaatst worden. Men noemt dit een laterale beweging. Voor kamelen en giraffen is de telgang normaal, soms komt het bij paarden voor. Telgangers zijn dieren die bij het draven deze telgang uitvoeren.

Voor Nederlandse dressuurpaarden geldt de telgang (in het Engels: amble) als een grote fout, als het getoond wordt in plaats van stap. De gang zelf zit erg gemakkelijk - en vroeger richtte men er ook speciaal paarden voor af. Nog steeds zijn er paarden waarbij een aanleg voor telgang wordt gewaardeerd, en wel bij zogeheten gangenpaarden. Voorbeelden van gangenpaarden zijn de Paso Peruano, de Tennessee walking horse en de IJslander. Vaak lopen deze paarden in aan telgang verwante gangen. De tölt is zo'n gang waarvoor een telgangaanleg nodig is. Paarden met aangeleerde telgang werden bijvoorbeeld gebruikt voor vrouwelijke ruiters, in combinatie met het gebruik van een dameszadel (amazonezit).

De langzame telgang wordt bijna bij geen enkel ras gewaardeerd. Schertsend wordt deze manier van bewegen in het Engels piggy pace, en in het Duits Schweinepass genoemd. (In werkelijkheid zijn varkens en andere evenhoevigen echter ook dravers; deze naam is dus oneigenlijk.) Wat bij sommige paardenrassen wel wordt gewaardeerd is de rentelgang (in het Engels: pace, Duits: Pass): Een goede rentelgang heeft een zweefmoment en een paard kan er behoorlijk hard in lopen. Paarden met telgangaanleg zijn vaak moeilijker te rijden dan paarden zonder die aanleg. Meer gangen maken het rijden gecompliceerder. Een paard met telgangaanleg dat verkeerd of te grof wordt gereden, kan bovendien erg makkelijk verstijven.

De mens[bewerken]

De mens is geen telganger. Als wij mensen lopen, zwaaien normaliter onze armen tegengesteld ten opzichte van onze benen: linkerhand en rechtervoet gaan tegelijk naar voren. In het leger werden mensen die telgang toonden afgekeurd. In edukinesiologie, een methode om leerproblemen te overwinnen, geldt "telgang" als teken, dat het brein op dit moment moeite heeft met het verwerken van informatie, die op dit moment wordt aangeboden. Marcheren op de plaats wordt soms ingezet als test voor de neurologische ontwikkeling. Tot ongeveer vierjarige leeftijd is dan een telgang normaal, daarna kan het een aanwijzing zijn voor ontwikkelingsstoornissen. Veel mensen die hier last van hebben zullen onder spanning de benen meebewegen met de handelingen van de armen.