TenneT

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Tennet)
Ga naar: navigatie, zoeken
TenneT
Hoofdkantoor TenneT in Arnhem
Hoofdkantoor TenneT in Arnhem
Motto of slagzin Taking power further
Oprichting 1998
Eigenaar Staat der Nederlanden
Sleutelfiguren J.M. (Mel) Kroon (CEO)
Hoofdkantoor Utrechtseweg 310
6812 AR Arnhem
Werknemers 2.596, waarvan ruim 1.300 in Nederland (2013)
Producten elektriciteitstransport
Sector energie
Omzet EUR 2.243 miljoen (2013)
Winst EUR 357 miljoen (2013)
Website www.tennet.eu
Portaal  Portaalicoon   Economie

TenneT is een nutsbedrijf en de eerste grensoverschrijdende elektriciteitstransporteur van Europa. Met 20.000 kilometer aan hoogspanningsverbindingen en 36 miljoen eindgebruikers in Nederland en Duitsland behoort TenneT tot de top 5 elektriciteitstransporteurs van Europa. De focus is gericht op de ontwikkeling van een Noordwest-Europese energiemarkt en op de integratie van duurzame energie. TenneT stelt haar transportnet op onpartijdige wijze beschikbaar voor elektriciteitstransporten en waarborgt de noodzakelijke balans tussen vraag en aanbod.

TenneT is met ruim 1000 medewerkers gevestigd in Arnhem en Ede met regiokantoren in Hoogeveen, Waddinxveen en Weert. De Nederlandse Staat (vertegenwoordigd door het Ministerie van Financiën) is 100% aandeelhouder van TenneT in Nederland. In Duitsland is TenneT met ongeveer 1300 medewerkers gevestigd in Bayreuth met regiokantoren in Bamberg, Dachau en Lehrte.

De tegenhanger inzake gastransport is N.V. Nederlandse Gasunie.

Historie[bewerken]

In 1949 verenigden de energiebedrijven in Nederland zich voor productie en netbeheer in de N.V. Samenwerkende Elektriciteits-Produktiebedrijven, kortweg SEP. De samenwerking richtte zich in eerste instantie voornamelijk op de onderlinge koppeling. Hierdoor konden centrales op elkaar terugvallen bij storingen. SEP kreeg het landelijke koppelnet onder beheer en bepaalde de economisch optimale inzet van de centrales. SEP is, voor wat betreft het netbeheer, de voorloper van TenneT.

TenneT Transmission System Operator B.V. ontstond in 1998. De Elektriciteitswet uit 1998 wees TenneT aan als de onafhankelijke beheerder van het landelijk transportnet voor elektriciteitsverkeer in Nederland. In december 2003 nam TenneT regionaal netbeheerder B.V. Transportnet Zuid-Holland (TZH) over, die het 150 kV-net in Zuid-Holland beheerde en in eigendom had. Hiermee zette TenneT de eerste stap om alle transportnetten in Nederland in beheer en/of eigendom te krijgen.

Nederland kende lange tijd geïntegreerde nutsbedrijven; deze zijn actief in de hele keten van elektriciteitsproductie tot aflevering bij de klant. In 2006 werd de Wet Onafhankelijk Netbeheer (WON, ook wel de Splitsingswet genoemd) ingevoerd. Deze wet verplichtte de geïntegreerde nutsbedrijven de activiteiten te splitsen in drie aparte onderdelen, voor: productie, transmissie en distributie. Het belang van transmissie is zo groot dat de overheid TenneT verantwoordelijk maakte voor het beheer van het hoogspanningsnet, ofwel alle netten van 110 kV (kilovolt) en hoger.

Het opsplitsen van de nutsbedrijven kostte tijd. Het beheer van de netwerken ging eerder over naar TenneT dan het eigendom. In 2009, maakte TenneT de volgende kooptransacties bekend:

  • in maart 2009 kocht TenneT van Enexis (voorheen Essent Netwerk) het regionale hoogspanningsnet van 110 en 150 kV. Dit netwerk heeft een lengte van 3000 kilometer in de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel, Flevoland, Noord-Brabant en Limburg.
  • in juni 2009 werd het Zeeuwse hoogspanningsnet van 150 kV en 380 kV van Delta aangekocht en
  • ook in juni 2009 het Liander netwerk, dat 1800 kilometer telt.

Stedin is als enige nog eigenaar van het hoogspanningsnet dat wel door Tennet wordt beheerd. [1] In april 2011 sloot TenneT de integratie van de 110 kV- en 150 kV-transportnetten af met de integratie van het Stedin-net.

Transportnetten Nederland[bewerken]

In Nederland wordt het hoogspanningsnet, dat zijn alle kabels (ondergronds) en lijnen (bovengronds) van 30 kV en hoger, vanaf 1 januari 2008 door TenneT beheerd. Initieel heeft TenneT nog niet al deze netwerken in eigendom, maar in 2009 wordt een aantal belangrijke aankopen gedaan. De juridische eigendom van de 220 en 380 kV-net transportnetten berustte bij Saranne tot 16-01-2007, na die datum heeft TenneT de aandelen van Saranne BV overgenomen van de Staat. Naast TenneT als landelijk netbeheerder, is er een aantal grote regionale beheerders actief voor het net onder de 110 kV. Dit zijn Delta Netwerkbedrijf, Stedin, Enexis en Liander.

In Nederland is TenneT in 2004 begonnen met een aanzienlijke uitbreiding van het netwerk. Het project Randstad 380 kV beoogt een nieuwe ring in het landelijk koppelnet aan te brengen in de Randstad. In het zuiden, noorden en oosten van Nederland vinden soortgelijke projecten plaats: Zuid-West 380 kV, Noord-West 380 kV en Doetinchem-Wesel 380 kV.

Tegen de aanleg van nieuwe hoogspanningsmasten worden vaak bezwaren van omwonenden aangetekend. De bezwaren zijn in drie categorieën te verdelen, namelijk: (1) gezondheidsrisico's, zoals de omvang van de magneetveldzone; (2) aantasting van het landschap en natuur, waaronder het gevaar dat vogels botsen met lijnen of masten en (3) belemmering van de bedrijfsvoering.

Internationale activiteiten[bewerken]

Internationaal heeft TenneT vier belangrijke projecten, waarvan er één is afgerond. In mei 2008 is er een verbinding naar Noorwegen opgeleverd (de NorNed-kabel). De zeekabel naar Engeland (BritNed-kabel) is in april 2011 in gebruik genomen. Met de aanleg van deze 260 kilometer lange verbinding was in 2008 gestart. Met het Deense Energinet.dk wordt een vergelijkbare zeekabel naar Denemarken, de COBRA-kabel, aangelegd. In september 2014 viel het besluit en in 2019 zal door deze kabel de eerste elektriciteit stromen. Een vierde verbinding naar Duitsland (Doetinchem-Wesel) was ook in de planning opgenomen. Deze 380 kV verbinding zou in 2013 in gebruik worden genomen.[2]

Overname Transpower[bewerken]

Het Duitse net van TenneT, Elia, Commerz Real en EnBW

Op 10 november 2009 werd bekend dat TenneT voor 885 miljoen euro het elektriciteitsnet van het Duitse energiebedrijf E.ON (transpower stromübertragungs GmbH) over wil nemen. TenneT wordt hierdoor de eerste grensoverschrijdende netbeheerder in Europa. E.ON was door concurrentieregels van de mededingingsautoriteiten Europese Commissie genoodzaakt om het bedrijf in productie- en leveringstak op te splitsen. Het Transpower hoogspanningsnet van 220 kV en 380 kV heeft een lengte van 11.000 kilometer en er werken ongeveer 725 mensen. Op 4 februari 2010 heeft de onderneming goedkeuring gekregen van de Europese Commissie voor de overname; TenneT wordt met terugwerkende kracht per 1 januari 2010 eigenaar van Transpower. Met deze overname verdubbelt de bedrijfsomvang van TenneT.

In maart 2011, na de ramp met de kerncentrale Fukushima in Japan, besloot de Duitse regering de productie van kernenergie te staken, de zogenaamde Atomausstieg. Begin 2012 zijn al acht kerncentrales gesloten met een totale capaciteit van 8 GW. De negen overgebleven centrales worden gefaseerd gesloten, een proces wat in 2022 wordt afgerond. Het verlies aan elektriciteit moet gecompenseerd worden door duurzame energiebronnen, waaronder windenergie op zee. TenneT, en andere Duitse netbeheerders, moeten hierop de netwerken aanpassen om voldoende elektriciteit te transporteren naar de gebieden waar de opwekking van kernenergie is stopgezet.

TenneT is wettelijk verplicht om Duitse offshore windparken op het net aan te sluiten. In november 2011 meldde TenneT de Duitse regering dat het hoge tempo waarmee nieuwe windenergie op zee wordt ontwikkeld niet alleen de financiële kracht van het bedrijf overstijgt, maar ook de capaciteit bij de toeleveranciers van noodzakelijk materieel. TenneT wil met de Duitse regering aan een oplossing werken.

Plannen voor aanleg kabel Noorwegen - Duitsland[bewerken]

Sinds 2010 zijn TenneT en de Noorse netbeheerder Statnett in gesprek over de aanleg van een onderzeese elektriciteitsverbinding tussen Duitsland en Noorwegen[3]. Er ligt al een vergelijkbare kabel tussen Nederland en Noorwegen, NorNed. In december 2012 werd de overeenkomst getekend waarna de investeringsbeslissing voor de aanleg van de NorGer-kabel in 2014 genomen is[4][5]. Naar verwachting zal deze verbinding vanaf 2018 in gebruik kunnen worden genomen. TenneT zal een belang van 25% krijgen in dit project.

Samenwerking Europese transmissienetbeheerders[bewerken]

In 2008 hebben 42 netbeheerders uit Europa afgesproken de samenwerking te intensiveren. Een nieuwe organisatie is opgericht met de naam ENTSO-E (European Network of Transmission System Operators of Electricity). De organisatie heeft als doel de integratie van de Europese elektriciteitsmarkt te bevorderen. TenneT neemt hier ook aan deel.

Regulering van TenneT[bewerken]

Bij de wet geregeld, is TenneT een monopolist; zij beheert als enige het Nederlandse net van 110 kV en hoger. Voor de vaststelling van haar tarieven, heeft de overheid de Nederlandse Mededingingsautoriteit ofwel de NMa Energiekamer als toezichthouder aangewezen. Tussen toezichthouder en TenneT bestaat een spanningsveld. Voor de uitvoering van haar taak, wil TenneT een netwerk van hoge kwaliteit en met voldoende capaciteit. De NMa Energiekamer toetst, onder andere, de investeringsvoorstellen op noodzaak en de organisatie van TenneT op efficiency. Er is overleg tussen beide partijen, maar het is de toezichthouder die beslist over de tarieven die TenneT in rekening mag brengen. Deze structuur is in Europa niet uniek; onder andere Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk kennen vergelijkbare regelingen. Een belangrijk verschil met deze drie Europese landen is wel, dat de aandelen van de netbeheerders in private handen zijn; in Nederland is de Staat de enige aandeelhouder.

Voor de activiteiten van TenneT in Duitsland is de Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen (BNetzA) de toezichthouder die de concurrentie in de zogeheten netmarkten bewaakt en bevordert.

Financiële resultaten[bewerken]

De overname van de Nederlandse netwerken in 2009 heeft een sterke stijging van de omzet, balanstotaal en circuitlengte 150 kV tot gevolg. Het overname effect werd verder versterkt in 2010 toen de Duitse activiteiten werden meegenomen in de cijfers. Dit blijkt duidelijk uit de hieronder opgenomen figuur met financiële en operationele gegevens van TenneT.[6]

Bedragen luiden in € miljoenen
Omschrijving 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013
Resultaten:
Omzet Netwerkbedrijf 414 418 401 399 460 547 1.300 1.525 1.647 2.243
Nettowinst 65 68 49 55 52 72 76 200 180 357
Dividend aan de Staat 30 46 25 28 10 11 20 20 60 59
Balanstotaal 2.043 2.971 2.839 2.913 2.886 3.570 7.054 8.570 10.055 11.563
Circuitlengte (in km):
380kV 2.003 2.003 2.052 2.031 2.032 2.033 7.832 7.864 7.880
220kV 683 683 683 653 653 653 5.514 5.538 5.596 13.507[7]
150kV 551 551 551 532 532 3.655 3.987 4.454 4.454
110kV - - - - 1.955 1.944 2.248 2.264 2.332 6.870[8]
450kVdc (zeekabel) 0 0 0 0 290 290 290 420 620 620

De omzet is in 2011 met circa 15% gestegen naar € 1.525 miljoen, hiervan werd € 829 miljoen in Duitsland gerealiseerd en de rest in Nederland. Het bedrijfsresultaat verdubbelde ruimschoots naar € 357 miljoen. Het resultaat in 2010 werd gedrukt door een bijzondere waardevermindering van het Nederlandse hoogspanningsnet van TenneT TSO ter grootte van € 134 miljoen. In hetzelfde jaar investeerde TenneT ruim € 900 miljoen in de netwerken. Gezien de verwachte grote investeringsuitgaven, met name in Duitsland, zal de Nederlandse Staat voor € 600 miljoen aandelen kopen. De helft van deze nieuwe aandelen is reeds in december 2011 geplaatst en de rest volgde in juni 2012.

Dochterondernemingen[bewerken]

  • CertiQ: Geeft certificaten uit voor duurzaam opgewekte elektriciteit
  • NLink International: Deze organisatie is opgericht voor het ontwikkelen en bouwen van internationale zeekabelverbindingen. NLink heeft een aandeel van 50% in BritNed interconnector tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk
  • TenneT Zuid-Holland: (voorheen B.V. Transportnet Zuid-Holland)
  • TSO-Auction: Beheert het netwerk van 110kV en hoger en handhaaft de energiebalans
  • Amsterdam Power Exchange: Groep van internationale beurzen voor de handel in elektriciteit en gas

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tennet koopt hoogspanningsnetwerk Liander
  2. Doetinchem Wesel website
  3. Persbericht: TenneT bereidt tweede kabelverbinding voor tussen Noordwest-Europese markt en Noorwegen, 21 juni 2012 Geraadpleegd op 2012-06-26
  4. Persbericht: TenneT sluit overeenkomst nieuwe onderzeese kabelverbinding, 4 december 2012 Geraadpleegd op 2012-12-05
  5. [http://www.bmwi.de/DE/Presse/pressemitteilungen,did=662570.html PRESSEMITTEILUNG 13.10.2014: Weg frei für neue Seekabelverbindung "Nord.Link" zwischen Norwegen und Deutschland] Geraadpleegd op 2014-11-24
  6. Tennet jaarverslag 2009, pag. 6-7, idem jaarverslag 2010
  7. vanaf 2013 inclusief 380kV
  8. vanaf 2013 inclusief 150kV