Tetrakis(trifenylfosfine)palladium(0)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tetrakis(trifenylfosfine)palladium(0)
Structuurformule en molecuulmodel
Molecuulmodel: het palladiumatoom (turquoise) ligt centraal en is omgeven door de vier fosforatomen (oranje).
Molecuulmodel: het palladiumatoom (turquoise) ligt centraal en is omgeven door de vier fosforatomen (oranje).
Sample van Pd(PPh3)4
Sample van Pd(PPh3)4
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
C72H60P4Pd
IUPAC-naam tetrakis(trifenylfosfaan)palladium(0)
Andere namen palladium-tetrakis(trifenylfosfine)
Molmassa 1155,56 g/mol
SMILES
zie voetnoot[1]
CAS-nummer 14221-01-3
EG-nummer 238-086-9
PubChem 11979704
Beschrijving Gele kristallijne vaste stof
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vast
Kleur geel
Smeltpunt (ontleding) > 103 °C
Onoplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Tetrakis(trifenylfosfine)palladium(0) is een coördinatieverbinding die bestaat uit een centraal palladiumatoom met valentietoestand nul, omringd door vier trifenylfosfine liganden. De chemische formule is Pd[(C6H5)3P]4, wat vaak afgekort wordt tot Pd(PPh3)4 of kortweg PdP4. De vier fosforatomen liggen op de hoekpunten van een viervlak met het palladiumatoom in het centrum.

Het is een gele, kristallijne stof die aan de lucht langzaam ontleedt en bruin wordt. Ze wordt gewoonlijk bewaard onder een stikstofatmosfeer.

Synthese[bewerken]

De stof kan bereid worden uitgaande van het dichloorbis(trifenylfosfine)palladium(II)-complex, dat met palladium(II)chloride en trifenylfosfine wordt bekomen:

PdCl2 + 2 PPh3cis-PdCl2(PPh3)2
cis-PdCl2(PPh3)2 + 2 PPh3 + 2.5 N2H4 → Pd(PPh3)4 + 0.5 N2 + 2 N2H5+Cl-

Dit kan in een one-pot synthese worden uitgevoerd zonder dat het tussenproduct geïsoleerd hoeft te worden. Als oplosmiddel kan dimethylsulfoxide worden gebruiken. Na toevoeging van de reductor (hydrazine of hydrazinehydraat) en afkoeling van het reactiemengsel slaat het palladiumcomplex neer en kan het afgefilterd worden (onder een inerte atmosfeer).[2] [3] Men kan ook een ander reductiemiddel dan hydrazine gebruiken.

Toepassing[bewerken]

Deze coördinatieverbinding wordt gebruikt als katalysator, in het bijzonder in palladium-gekatalyseerde koppelingsreacties, waarbij een koolstof-koolstofbinding wordt gevormd tussen twee koolwaterstofverbindingen; dat zijn onder meer de Heck-reactie, de Stille-reactie, de Suzuki-koppeling en de Sonogashira-koppeling.[4]

Deze reacties beginnen typisch met een oxidatieve additie van een organisch halogenide aan het Pd(0)-centrum, dat daarmee geoxideerd wordt tot oxidatietoestand +II. Palladium wordt daarbij in de koolstof-halogeenbinding geschoven:

Pd(0) + X-Y → X-Pd(II)-Y

Verder in de reactie wordt een van de liganden, stel Y, vervangen door een andere groep Z, en tenslotte gebeurt het omgekeerde van oxidatieve additie, met name een reductieve eliminatie waarbij palladium(0) terug ontstaat en een binding X-Z.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. SMILES=C1=CC=C(C=C1)P(C2=CC=CC=C2)C3=CC=CC=C3.C1=CC=C(C=C1)P(C2=CC=CC=C2)C3=CC=CC=C3.C1=CC=C(C=C1)P(C2=CC=CC=C2)C3=CC=CC=C3.C1=CC=C(C=C1)P(C2=CC=CC=C2)C3=CC=CC=C3.[Pd]
  2. D.R. Coulson, L.C. Satek, S.O. Grim:  Tetrakis(triphenylphosphine)palladium(0)  Inorg. Synth.  13  pag. 121 (1972) DOI:10.1002/9780470132449.ch23  
  3. Marcella Ioele et al.:  A rapid and convenient synthesis of tetrakis(triphenylphosphine)palladium(O) and -platinum(O) complexes by phase-transfer catalysis.  Polyhedron  10  pag. 2475 – 2476 (1991) DOI:10.1016/S0277-5387(00)86211-7  
  4.   Overzicht van reacties waarin tetrakis(trifenylfosfine)palladium(O) optreedt