Tetterode
Tetterode is een grafisch bedrijf met vestigingen in Nederland en België. Sinds 25 juli 2011 is het bedrijf gevestigd in Almere, nadat het eerder dat jaar was gefuseerd met de voormalige dochteronderneming Plantin te Brussel.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
Het bedrijf werd gesticht door Nicolaas Tetterode, die in 1851 de lettergieterij van uitgeverij Broese te Breda overnam. Hij verplaatste het bedrijf naar Kralingen.
Na vijf jaar nam Tetterode de Amsterdamse lettergieterij van De Passe & Menne aan de Bloemgracht in Amsterdam over, en verplaatste het gehele bedrijf naar Amsterdam. In 1866 begon hij ook met het handelen in drukkerijmachines. Tetterode was een goede werkgever die zich sociaal betrokken voelde bij de leefomstandigheden van de arbeidersklasse. Hij financierde bijvoorbeeld in de jaren 80 van de 19e eeuw de openbare speeltuinen voor de Vereniging tot Vereedeling van het Volksvermaak aan het Eerste Weteringplantsoen en het Marnixplein.
.JPG)
In 1902 begon het bedrijf met de bouw van een nieuw pand aan de Bilderdijkstraat in Amsterdam, dat in 1906 en opnieuw in 1912 werd uitgebreid. In 1921 werd een voormalige melkfabriek uit 1898 aan de Da Costakade overgenomen. De laatste uitbreiding vond plaats tussen 1940 en 1951, in de stijl van het Nieuwe Bouwen door de architecten Merkelbach & Karsten, ook aan de Da Costakade. Dit gebouwencomplex heet nog steeds de naam Tetterodecomplex en heeft de status van Rijksmonument.[1] In 1981 werd het pand gekraakt en sinds 1986 is het voor bewoning in gebruik.[2] [3]
[bewerken] Roem
Onder anderen S.H. de Roos ontwierp voor Tetterode vele moderne lettertypen. In de twintigste eeuw was zijn grootste concurrent de Haarlemse lettergieterij Joh. Enschedé. Om het hoofd boven water te houden gebruikte Tetterode De Roos' creativiteit en produceerde het bedrijf ook letters uit het Verre Oosten, waarna later ook Griekse, Hebreeuwse en Syrische letters.
Lettergieterij Amsterdam v/h N. Tetterode, zoals het bedrijf formeel heette, veelal afgekort tot L.A., was de vertegenwoordiger van Intertype-regelzetmachines in Nederland. In 1963 fuseerde het bedrijf met papiergroothandel Bührmann. Na diverse overnames en naamswijzigingen (Bührmann-Tetterode, BT, KNP BT, Bührmann) heette het gehele concern sinds 2007 Corporate Express. In 2008 werd Corporate Express overgenomen door Staples. De grafische werkzaamheden werden weer voortgezet onder de naam Tetterode. In 2011 werd het pand in Amsterdam verkocht en verhuisde de onderneming naar Almere.
De afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam (UvA) beheert de zogenaamde Tetterode-collectie (drukwerk en archiefmateriaal) en bezit ook het interieur van de typografische bibliotheek van de firma. Het restant van de matrijzen, die vroeger dienden voor de productie van loden letter en die na vele omzwervingen nog werden bewaard op de UB, is in 2011 overgedragen aan de Stichting Lettergieten in Westzaan, waarna een aanzienlijk deel werd verkocht aan een particuliere verzamelaar in Antwerpen.
[bewerken] Tijdschriften
In 1939 begon het bedrijf met het tijdschrift Grafische Mededeelingen. In oktober 1941 verscheen nummer 5 van de derde jaargang. Noodgedwongen werd de publicatie gestaakt en pas hervat in november 1945 met derde jaargang nummer 6. In 1951 werd het maandelijkse bulletin Intertype-"nieuws" uitgegeven. L.A.-Varia was nog een andere maandelijkse periodiek van Lettergieterij Amsterdam, dat in januari 1958 van start ging. Een vierde uitgave van het bedrijf is Binderella, speciale uitgave over machines en materialen voor de boekbinderij.
[bewerken] Literatuur
- G.W. Ovink, Honderd jaren lettergieterij in Amsterdam [1951]
- Letterproeven van Nederlandse gieterijen uit de Bibliotheek van de KVB en andere verzamelingen in de Universiteitsbibliotheek Amsterdam met geschiedenissen van de firma's = Dutch typefounders' specimens from the Library of the KVB and other collections in the Amsterdam University Library with histories of the firms represented / geschreven en bezorgd door John A. Lane & Mathieu Lommen; samengesteld doorJohn A. Lane, Mathieu Lommen & Johan de Zoete (1998)
- Een punt voor typografie. De Typografische Bibliotheek in de Universiteitsbibliotheek Amsterdam. Samenstelling Universiteitsbibliotheek Amsterdam (Zeldzame en Kostbare Werken), (2001)
| Referenties |
