The Butterfly Effect (film)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
The Butterfly Effect
(Filmposter op en.wikipedia.org)
Tagline Change one thing, Change everything.
Regie Eric Bress
J. Mackye Gruber
Producent Chris Bender
A.J. Dix
Anthony Rhulen
J.C. Spink
Scenario J. Mackye Gruber
Eric Bress
Hoofdrollen Ashton Kutcher
Amy Smart
Kevin Schmidt
Elden Henson
William Lee Scott
Muziek Michael Suby
Montage Peter Amundson
Cinematografie Matthew F. Leonetti
Distributie New Line Cinema
Première Vlag van Puerto Rico 22 januari 2004 (wereldpremière)
Vlag van Verenigde Staten 23 januari 2004
Vlag van België 21 april 2004
Vlag van Nederland 29 juli 2004
Genre Science-fiction
Thriller
Speelduur 113 minuten
120 minuten (director's cut)
Taal Engels
Land Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van Canada Canada
Budget $ 13.000.000 (geschat)
Opbrengst $ 96.060.858 (wereldwijd)
Nominaties 4
Prijzen 1
Vervolg The Butterfly Effect 2
(en) IMDb-profiel
MovieMeter-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

The Butterfly Effect is een Amerikaanse sciencefiction/dramafilm uit 2004, met Ashton Kutcher, Amy Smart, Eric Stoltz en anderen uit de stal van New Line Cinema. The Butterfly Effect werd geregisseerd en geschreven door Eric Bress en J. Mackye Gruber.

De titel verwijst waarschijnlijk naar de vlinder in het korte verhaal A Sound of Thunder van Ray Bradbury waarin een kleine beweging een grote serie veranderingen elders veroorzaakt. Dit idee is later door Edward Lorenz Butterfly Effect genoemd, daarbij geïnspireerd door de vlindervorm van hersenscanafbeeldingen. Zie ook Chaostheorie en vlindereffect.

De slogan van de film is: "Change one thing, change everything." Er verscheen in 2006 een direct-naar-dvd vervolg genaamd The Butterfly Effect 2 en in 2009 een tweede opvolger genaamd The Butterfly Effect 3: Revelations.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De film gaat over Evan, een jongeman met een bijzondere gave: hij kan met behulp van zijn dagboek teruggaan in de tijd, daar een kleinigheid veranderen en zo de toekomst veranderen. Hoewel hij het iedere keer goed bedoelt, veroorzaken zijn wijzigingen telkens onvoorziene neveneffecten.

Zeven jaar[bewerken]

Tijdens zijn kinderjaren heeft Evan Treborn meerdere black-outs. Zijn moeder Andrea vreest dat hij dezelfde psychische aandoening heeft als zijn vader. Evans arts adviseert hem om dagboeken bij te houden. Evan krijgt een eerste black-out in 1989 wanneer hij op school zit en de opdracht krijgt om zichzelf te tekenen in de toekomst terwijl hij doet wat hij het liefste doet. Hij maakt vervolgens een tekening van een man die met een mes in zijn hand bij twee lichamen onder het bloed staat. Naderhand herinnert hij zich niet dat hij die tekening gemaakt heeft. Hij heeft een tweede black-out thuis, wanneer zijn moeder haar zoon toevallig met een mes in zijn handen aantreft. Weer heeft hij geen idee wat er aan vooraf gegaan is.

Dan gaan de ouders van Evans vriendin Kayleigh scheiden. Kayleigh en haar broer Tommy moeten kiezen bij wie ze willen wonen. Kayleigh kiest voor haar vader hoewel hij haar seksueel misbruikt, maar ze blijft toch omdat ze dan dichterbij Evan woont. Tommy besluit dan ook te blijven om haar te beschermen tegen hun vader. Hij beschuldigt Evan ervan dat het zijn schuld is dat hij mishandeld wordt. Hierdoor wordt Tommy meer en meer sociopaat, waarbij hij Evans leven en de levens van diens vrienden tot een hel maakt.

Op een dag speelt Evan met Tommy en Kayleigh. Kayleighs vader, George, vraagt hem of hij mee wil spelen in een film over Robin Hood. Hier krijgt Evan zijn derde black-out, op het moment dat hij naakt staat in de kelder van Miller samen met een naakte Kayleigh. Later ontdekt hij dat hij meespeelde in een kinderpornovideo.

Evans moeder raadpleegt een dokter om de oorzaak van zijn black-outs te achterhalen. Die zegt dat zijn black-outs mogelijk veroorzaakt worden door stress, die veroorzaakt wordt door het missen van een vaderfiguur. Zijn moeder en de dokter beslissen dat Evan zijn vader mag bezoeken in de instelling.

Evan praat rustig met Jason totdat hij zijn vierde black-out krijgt. Hij wordt bijna gewurgd door zijn vader omdat die bang is voor de gevolgen voor zijn zoon. De beveiliging stormt binnen en overmeestert zijn vader, die niet lang daarna overlijdt.

Dertien jaar[bewerken]

De vijfde black-out krijgt hij in 1995 wanneer Evan samen met Kayleigh, Tommy en Lenny Kagan rondhangt. Tommy ontdekt een dynamietstaaf in de kelder van zijn vader. Ze plaatsen de staaf in een brievenbus van een grote villa en wachten tot de ontploffing. Plots rent Evan samen met de drie door de bossen. Wat ervoor gebeurde weet hij niet meer. Lenny wordt opgenomen in het ziekenhuis met een posttraumatische shock.

Niet zolang erna gaan Evan, Kayleigh en Tommy stiekem naar de film Se7en. Kayleigh en Evan gaan naar buiten en kussen elkaar. Dan komt Tommy buiten en bedreigt het koppel totdat een andere, oudere jongen hem beledigt. Tommy slaat hem bijna dood maar wordt tijdig door de security naar buiten gegooid.

Enkele dagen later gaan Evan en Kayleigh Lenny bezoeken, wat ze sinds het dynamietincident nog niet gedaan hadden. Op hun weg zien ze Tommy die Evans hond ontvoerd had en in een zak had gestoken. Tommy dreigt de hond in brand te steken omdat hij nog steeds kwaad is op Evan. Hierna wordt Evan in elkaar geslagen en krijgt hij zijn zesde black-out. Hij wordt wakker naast een gewonde Kayleigh en ziet Lenny zitten naast de opgebrande zak waar zijn hond inzat.

Evans moeder zoekt een uitweg uit deze heftige situatie en ziet geen andere keus meer dan samen met haar zoon Evan te verhuizen. Hij belooft Kayleigh om "terug te komen voor haar" maar hij houdt geen woord. Kayleigh probeert verschillende keren te verhuizen om dichter bij Evan te komen, maar haar vader verbiedt dit.

Twintig jaar[bewerken]

In 2002 zit Evan op de universiteit voor zijn studie psychologie. Wanneer hij een meisje meeneemt naar zijn kamer, ontdekt zij zijn oude dagboeken. Evan begint ze opnieuw te lezen bij de zesde black-out. Plots ziet hij hoe Lenny moet toekijken omdat hij de zak niet kan openen. Hij besluit om Lenny op te zoeken. Lenny woont nog steeds in zijn ouderlijk huis en heeft nog steeds zijn kinderkamer. Hij is de incidenten met Tommy geestelijk niet te boven gekomen en verkeert in een soort catatone toestand. Na zijn bezoek ontdekt Evan dat het visioen dat hij laatst had, echt gebeurd is.

Om dit rare effect uit te zoeken, leest hij de teksten over de vijfde black-out. Hij beleeft een gelijkaardige ervaring en ontdekt wat er echt gebeurd is tijdens de dynamietexplosie. Hij ontdekt dat een vrouw met haar baby thuiskomt en naar de brievenbus gaat. Bij het openen van de bus ontploft de dynamietstaaf en sterven de vrouw en het kind. Lenny, Evan en Kayleigh probeerden nog om de vrouw te waarschuwen, maar werden tegengehouden door Tommy. De kinderen vluchtten de bossen in en hebben een schuldgevoel. Wettelijk zouden de vier kinderen schuldig zijn aan moord.

Wanneer Evan wakker wordt, ontdekt hij de sigaretafdruk die hij opliep bij het incident. Hij zoekt zijn moeder op en zij bevestigt hem dat zijn vader dezelfde mogelijkheid had om door de tijd te reizen.

Na dit ontdekt te hebben, zoekt Evan Kayleigh in zijn geboortestad op. Na een kort gesprek begint hij vragen te stellen over de video die haar vader maakte. Hierdoor brengt hij enge gedachten naar boven bij haar. De dag erna krijgt Evan een telefoontje van Tommy, die zegt dat Kayleigh zelfmoord heeft gepleegd. Hij zegt ook dat hij hem kapot maakt door het verlies van zijn zus. Evan probeert het verleden te veranderen door via zijn dagboeken terug te gaan naar het moment van de film. Hier eist hij dat George Miller zijn dochter met respect behandelt en dat hij zijn zoon leert om niet agressief te reageren.

De Tweede tijdslijn[bewerken]

Na het verleden gewijzigd te hebben, wordt Evan wakker naast Kayleigh. Zij zijn een koppel. Ze is samen met Evan en opgebloeid omdat haar vader haar goed behandelde. Ze zijn ook beiden lid van het studentencorps waardoor Evans vijanden uit zijn eerste tijdlijn opeens zijn vrienden zijn en vice versa. Aanvankelijk is Evan in de wolken.

Haar broer Tommy echter, belandde in een hervormingskliniek en werd kortgeleden vrijgelaten. Hierdoor is hij nog agressiever en gestoorder geworden. Dit kwam doordat zijn vader al zijn woede afreageerde op Tommy in plaats van op Kayleigh. Tommy weet hen te traceren en probeert Evan te vermoorden. Evan gebruikt peperspray en vermoordt op zijn beurt Tommy. Hij wordt gearresteerd en belandt in de cel.

Evan overtuigt zijn religieuze celgenoot om hem te helpen. Hij reist terug naar het moment dat hij de tekening maakte. Hij plaats zijn handen op twee papierpinnen en creëert zo stigmata bij zichzelf, waardoor zijn celgenoot ervan overtuigd is dat hij contact heeft met Jezus. Zijn celgenoot wil hem daarom helpen. Hij kan de dagboeken terugkrijgen en reist terug naar de zesde black-out. Hij geeft Lenny een scherp voorwerp om het touw mee door te snijden. Evan kan Tommy overtuigen zijn hond vrij te laten maar Lenny gebruikt het voorwerp om Tommy te doden.

De Derde tijdslijn[bewerken]

Evan is terug in zijn oorspronkelijke kamer. Na zijn flashback ontdekt Evan dat Lenny in een instelling zit voor de moord op Tommy. Tijdens zijn bezoek aan Lenny laat deze Evan weten dat er die dag iets slechts gaat gebeuren en dat hij vindt dat Evan opgesloten had moeten zijn. Hierna reist Evan terug naar het gesprek met zijn vader en vraagt hij hoe hij de cirkel moet verbreken. Deze vertelt hem dat dit onmogelijk omkeerbaar is. De enige mogelijke manier is om te stoppen en om alles gewoon te accepteren. Hij verklaart dat iedere wijziging onvoorziene gevolgen heeft, en dat hij zo wel zonder het te weten zijn moeder kan vermoorden. Evan houdt vol dat hij alles recht kan zetten, waarna het moment volgt waarop zijn vader hem probeert te vermoorden om de cirkel te doorbreken.

Evan keert terug naar Kayleighs huis en vraagt haar vader waar ze is. Hierna ontdekt hij dat ze een prostituee en drugsverslaafde is geworden. Hij besluit om terug te keren naar het brievenbusincident. Hierdoor zou Tommy niet sterven, Lenny niet gek worden en Kayleigh niet getraumatiseerd raken. Hij rent naar de vrouw, maar Tommy volgt hem. Tommy duwt de vrouw en het kind op de grond en Evan wordt geraakt door de explosie.

De Vierde tijdslijn[bewerken]

Wanneer Evan langzaam wakker wordt in zijn studentenkamer ziet hij Lenny en Kayleigh in het andere bed. Als de gebeurtenissen langzaam terug in volgorde komen, ziet Evan dat hij geen armen meer heeft. Deze werden geamputeerd en zijn benen zijn verlamd geraakt door de verwondingen die hij opliep door de exploderende brievenbus.

Kayleigh en Lenny zijn nu een koppel en Tommy is heel religieus geworden. Evan verklaart zijn liefde aan Kayleigh waarop zij hem zegt dat ze enkel bij haar vader bleef omdat ze zo Evan kon blijven zien. Ze zegt hem ook dat ze eventueel wel een koppel hadden kunnen zijn indien de omstandigheden anders zouden zijn geweest.

Doordat iedereen blijer lijkt te zijn in deze tijdslijn, beslist Evan om zich in een bad te verdrinken. Tommy kan dit verhinderen en redt Evan. Hierna ontdekt Evan dat zijn moeder na het brievenbus-incident zwaar is gaan roken en dat ze nu longkanker heeft.

Eerst wil Evan terugkeren naar het moment waarop hij het mes vastnam toen hij zeven was. Hij wil de dynamietstaaf vernielen maar wordt abrupt teruggestuurd naar de toekomst. Hierna reist hij terug naar het moment van de 'Robin Hood' filmopname in de kelder van de Millers, om zo de dynamietstaaf te vernielen. Hij bedreigt George maar laat de staaf vallen. Kayleigh raapt deze op en de dynamietstaaf ontploft. Kayleigh sterft.

De Vijfde tijdslijn[bewerken]

Nu is Evan opgesloten in een psychiatrische instelling vanwege de dood van Kayleigh. Hij ontdekt dat de dagboeken niet bestaan in deze tijdslijn. Hij heeft immers door zijn opsluiting vanaf dat moment niet meer kunnen of mogen schrijven. Hij praat met dezelfde dokter als toen hij klein was, en het blijkt dat hij constant over studentencorpora, dagboeken, gevangenissen etc. praat. De dokter verklaart dat dit een verdringingsmechanisme is voor zijn schuldgevoel over Kayleighs dood, en zegt dat zijn vader precies hetzelfde was, maar voortdurend over foto-opnames praatte. Zo ontdekt Evan dat zijn vader fotoalbums gebruikte om door de tijd te reizen, en dat iedere opname uit het verleden volstaat om terug te kunnen reizen.

Om alles te herstellen, neemt Evan een drastische beslissing: hij reist door oude film-opnames van zijn moeder te gebruiken terug naar zijn eerste ontmoeting met Kayleigh. Om te voorkomen dat ze vrienden worden en zo alle gebeurtenissen in gang zetten, vertelt hij haar dat hij haar familie zal vermoorden als ze niet wegblijft van hem. Kayleigh rent geschrokken weg en Evan fluistert zachtjes "vaarwel".

De Zesde tijdslijn[bewerken]

Als hij weer terugkeert uit het verleden is alles in orde. Lenny is Evans kamergenoot tijdens de universiteitsjaren. Lenny weet niet wie Kayleigh is. Evan verbrandt al zijn dagboeken en films omdat hij tevreden is met de huidige situaties, en zich realiseert dat van het tijdreizen alleen maar ellende komt. Op het einde komt Evan toevallig Kayleigh tegen in een drukke straat in Manhattan. Ze merken elkaar op en zij stopt, maar tegen de tijd dat Evan naar haar kijkt, is zij alweer doorgelopen. Het is wel pijnlijk maar hij besluit haar niet te volgen.

Deze versie wordt gebruikt in de bioscoopversie. In de director's cut komt Evan om het leven nadat hij zichzelf in de baarmoeder van het leven berooft. Hierdoor voorkomt hij dat zijn vrienden de traumatische gebeurtenissen die hij voorzag zullen meemaken.

Black-outtijdslijn[bewerken]

Elke keer dat Evan zijn verleden aanpast gaat hij terug naar het moment waar hij de black-out kreeg. In de openingsscène zien we hoe de jonge Evan verschillende black-outs krijgt. Later in de film ziet men hoe hij terugkeert naar zijn vroegere vorm om zijn ziel te besturen tot zijn wil. Hierdoor kan Evan zijn verleden veranderen. Als hij zeven is krijgt Evan black-outs van momenten die hij traumatisch vindt. Als hij twintig jaar is, kan hij door middel van zijn dagboeken terugkeren naar deze momenten. Hier krijgt hij het besef dat zijn black-outs veroorzaakt kunnen zijn door zijn toekomstige ik die dan ontdekt dat hij terug kan keren naar de black-out momenten. Daardoor zijn dus de black-outs een oorzaak van zijn toekomst waarin hij de dagboeken leest die hij moest maken omwille van zijn black-outs. Zo'n fenomeen noemt men een "Predestination paradox" of een "causality loop".

Rolverdeling[bewerken]

Acteur Personage
Kutcher, Ashton Ashton Kutcher Evan Treborn
Walters, Melora Melora Walters Andrea Treborn
Smart, Amy Amy Smart Kayleigh Miller
Henson, Elden Elden Henson Lenny Kagan
Scott, William Lee William Lee Scott Tommy Miller
Amedori, John Patrick John Patrick Amedori Evan Treborn - 13
Gorovaia, Irene Irene Gorovaia Kayleigh Miller - 13
Schmidt, Kevin G. Kevin G. Schmidt Lenny Kagan - 13
James, Jesse Jesse James Tommy Miller - 13
Lerman, Logan Logan Lerman Evan Treborn - 7
Widdows, Sarah Sarah Widdows Kayleigh Miller - 7
Kaese, Jake Jake Kaese Lenny Kagan - 7
Bright, Cameron Cameron Bright Tommy Miller - 7
Stoltz, Eric Eric Stoltz George Miller
Durand, Kevin Kevin Durand Carlos
Rennie, Callum Keith Callum Keith Rennie Jason Treborn
Gale, Lorena Lorena Gale Mrs. Boswell
Suplee, Ethan Ethan Suplee Thumper
Wilson, Tara Tara Wilson Heidi
Hutch, Jesse Jesse Hutch Spencer

Vervolg[bewerken]

De Butterfly Effect 2 werd uitgebracht op dvd op 10 oktober 2006. Hij werd geregisseerd door John R. Leonetti.

Prijzen en nominaties[bewerken]

2005 Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films (Saturn Awards)
2004 Brussels International Festival of Fantasy Film
  • Won—Pegasus Audience Award — Eric Bress, J. Mackye Gruber
2004 Teen Choice Awards
  • Genomineerd—Choice Movie: Thriller

Externe links[bewerken]