The X-Files

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
The X-Files
Genre Drama, Sciencefiction
Speelduur 42 minuten
Bedenker Chris Carter
Hoofdrollen David Duchovny
Gillian Anderson
Robert Patrick
Annabeth Gish
Mitch Pileggi
Land van oorsprong Verenigde Staten
Taal Engels
Gerelateerde series Millennium
The Lone Gunmen
Uitzendingen
Start 10 september 1993
Einde 19 mei 2002
Afleveringen 201 (Lijst van afleveringen)
Seizoenen 9
Netwerk FOX
(en) IMDb-profiel
(en) TV.com
Portaal  Portaalicoon   Televisie

Beluister

(info)

The X-Files is een Amerikaanse televisieserie ontwikkeld door Chris Carter en voor het eerst vertoond in 1993. The X-Files kan het beste worden geplaatst in de genres sciencefiction/horror/mystery.

Verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De serie telt negen seizoenen en draait om de FBI-agenten Fox Mulder en Dana Scully die proberen een aantal onopgeloste en onverklaarbare FBI-zaken op te lossen. Mulder gelooft in het paranormale, terwijl zijn partner Scully de verschijnselen wetenschappelijk benadert. Samen moeten zij bizarre zaken oplossen die door de FBI worden aangeduid als onoplosbaar, een X-file.

De serie, die een grote kijkbasis over de gehele wereld heeft verworven, kan worden onderverdeeld in zogenaamde losse afleveringen waarin een zaak binnen één aflevering wordt opgelost en mythologie-afleveringen. Vooral de mythologie-afleveringen bieden een verdieping in de karakters van de hoofdrolspelers.

Het grootste gedeelte van de afleveringen staat op zichzelf. De losse afleveringen hebben een begin en eind van een verhaal. Het karakteristieke van losse X-filesafleveringen is dat ze een sterk verhaal hebben met vaak vele donkere aspecten. Wat het meest gewaardeerd wordt door fans is dat de zaken over het algemeen wel opgelost worden, maar een zodanig open einde hebben dat het verhaal eventueel verder zou kunnen gaan. Mulders speurtocht naar de waarheid achter de ontvoering van zijn zusje en de geheimen van de overheid loopt als een rode draad door de afleveringen, evenals Scully's pogingen logische verklaringen te vinden voor alle paranormale zaken.

Fox Mulder is wat men noemt een believer. Hij gelooft in het bestaan van buitenaardse wezens en zijn leven is gewijd aan het bewijzen van hun bestaan. Na een veelbelovende start aan zijn carrière bij de FBI ontdekt Mulder bij toeval de X-Files, een archief van onopgeloste en onverklaarbare zaken. Zijn interesse is zodanig gewekt dat hij onder hypnose gaat en herinnert zich hoe zijn vier jaar jongere zusje Samantha op achtjarige leeftijd door buitenaardsen werd ontvoerd tijdens een spelletje Stratego. Hij was niet in staat haar te beschermen tegen de 'aanwezigen' in de slaapkamer. Sindsdien is hij op zoek naar de waarheid omtrent haar verdwijning in de hoop dat hij haar terugvindt.

Dana Scully heeft geneeskunde gestudeerd voordat ze door de FBI werd gerekruteerd. Terwijl haar familie de keuze voor de FBI nooit heeft begrepen, kiest ze hier toch voor. Als ze van de FBI-academy afkomt, wordt ze geplaatst bij de afdeling van Fox Mulder met de opdracht zijn werk zodanig te bekritiseren, dat dit het einde van the X-Files zou betekenen en Fox Mulder zijn kruistocht naar de waarheid zou moeten opgeven. Doordat zij zich bemoeit met the X-Files en een nauwe band ontwikkelt met Fox Mulder, komt haar leven in gevaar als zij tijdens het tweede seizoen wordt ontvoerd.

Deze twee verhaallijnen vormen de basis voor een mythologielijn die negen seizoenen duurt.

Rolverdeling[bewerken]

Hoofdrollen[bewerken]

Rol Acteur Seizoenen
Special Agent Fox William Mulder David Duchovny seizoen 1 t/m 7
seizoen 8: 12 afleveringen
seizoen 9: 1 aflevering (laatste afl.)
Special Agent Dana Katherine Scully, M.D. Gillian Anderson seizoen 1 t/m 9
Assistant Director Walter Sergei Skinner Mitch Pileggi seizoen 1 t/m 8 (gast)
seizoen 9
Special Agent John Jay Doggett Robert Patrick seizoen 8 en 9
Special Agent Monica Reyes Annabeth Gish seizoen 8: 4 afleveringen
seizoen 9

Bijrollen[bewerken]

Rol Acteur Info
Cigarette-Smoking Man William B. Davis, Chris Owens 39 afleveringen
Melvin Frohike Tom Braidwood 39 afleveringen
John Fitzgerald Byers Bruce Harwood 37 afleveringen
Richard „Ringo“ Langly Dean Haglund 35 afleveringen
Alex Krycek Nicholas Lea 24 afleveringen
Alvin Kersh, FBI Assistant Director James Pickens jr. 19 afleveringen
First Elder Don S. Williams 15 afleveringen
Mr. X Steven Williams 14 afleveringen
Deep Throat Jerry Hardin 12 afleveringen
Alien Bounty Hunter Brian Thompson 11 afleveringen
Bill Mulder Peter Donat, Dean Aylesworth 11 afleveringen
Teena Mulder Rebecca Toolan, Shelley Adam 11 afleveringen
Marita Covarrubias Laurie Holden 10 afleveringen
Jeffrey Spender Chris Owens 10 afleveringen
Well Manicured Man John Neville 9 afleveringen
Diana Fowley Mimi Rogers 7 afleveringen

Regisseurs[bewerken]

Hieronder staan enkele regisseurs en tussen haakjes de door hun geregisseerde afleveringen (op alfabetische volgorde). De hier genoemde regisseurs hebben ook veel afleveringen geschreven en/of zijn lange tijd bij het X-Filesproject betrokken geweest. De volgorde van de regisseurs is min of meer naarmate van hun betrokkenheid (bijvoorbeeld ook als executive/co-producer) en/of aantal geregisseerde/geschreven afleveringen.

regisseur Afleveringen
Chris Carter Duane Barry, First Person Shooter, How the Ghosts Stole Christmas, Improbable, The List, Patience, The Post-Modern Prometheus, Providence, The Red and the Black, Talitha Cumi, Triangle
Rob Bowman 731, Agua Mala, Aubrey, Biogenesis, The Calusari, Dod Kalm, Drive, En Ami, End Game, F. Emasculata, The Field Where I Died, Fresh Bones, Genderbender, José Chung's 'From Outer Space', Kill Switch, Max, Memento Mori, Never Again, One Son, Orison, Our Town, Paper Clip, Paper Hearts, Pusher, Sleepless, Syzygy, Teliko, Tempus Fugit, Terma, Trevor, Wetwired
Frank Spotnitz Alone, Daemonicus
David Nutter 2Shy, 3, Beyond the Sea, Blood, Clyde Bruckman's Final Response, Firewalker, Ice, Irresistible, Lazarus, Little Green Men, Nisei, Revelations, Roland, Shapes, Tooms
James Wong Musings of a Cigarette Smoking Man (heeft samen met Glen Morgan ook veel afleveringen geschreven)
R.W. Goodwin Anasazi, The Blessing Way, The End, The Erlenmeyer Flask, Gethsemane, Herrenvolk, One Breath, Talitha Cumi
Kim Manners The Beginning, Brand X, Closure, D.P.O., Demons, Die Hand Die Verletzt, Dreamland, Emily, Essence, Field Trip, The Gift, Grotesque, Hell Bound, Home, Hungry, Kaddish, Leonard Betts, Lord of the Flies, Max, Milagro, Monday, Nothing Important Happened Today (deel 1), Oubliette, Patient X, Per Manum, Quagmire, The Rain King, Redux (deel 1 en 2), Requiem, Sanguinarium, Signs and Wonders, The 6th Extinction, Teso Dos Bichos, Theef, This Is Not Happening, Tunguska, Two Fathers, Within, Zero Sum
Daniel Sackheim Conduit, Deep Throat, The Host, S.R. 819
Vince Gilligan Je Souhaite, Sunshine Days
John Shiban Underneath
Michael Watkins Arcadia, Dreamland (deel 2), Sein und Zeit, The 6th Extinction (deel 2): Amor Fati, Tithonus, X-Cops

Ook David Duchovny en Gillian Anderson hebben enkele afleveringen geschreven en geregisseerd.

Mythologielijn[bewerken]

De mythologie episodes werden meestal getoond aan het begin of het einde van een seizoen en vormde meestal dubbelafleveringen. Samen omvatten ze ongeveer één derde van het totaal aantal afleveringen.

De volgende afleveringen vertellen de Mythologielijn (volgens The X-Files Mythology DVD serie die in 2005 uitkwam):

  • Seizoen 1: Pilot, Deep Throat, Fallen Angel, E.B.E., The Erlenmeyer Flask
  • Seizoen 2: Little Green Men, Duane Barry, Ascension, One Breath, Red Museum, Colony, End Game, Anasazi
  • Seizoen 3: The Blessing Way, Paper Clip, Nisei, 731, Piper Maru, Apocrypha, Talitha Cumi
  • Seizoen 4: Herrenvolk, Tunguska, Terma, Memento Mori, Tempus Fugit, Max, Zero Sum, Gethsemane
  • Seizoen 5: Redux, Redux II, Patient X, The Red and the Black, The End
  • Film: The X-Files: Fight the Future
  • Seizoen 6: The Beginning, S.R. 819, Two Fathers, One Son, Biogenesis
  • Seizoen 7: The Sixth Extinction, Amor Fati, Sein und Zeit, Closure, En Ami, Requiem
  • Seizoen 8: Within, Without, Per Manum, This is Not Happening, Deadalive, Three Words, Vienen, Essence, Existence
  • Seizoen 9: Nothing Important Happened Today, Nothing Important Happened Today II, Trust No 1, Provenance, Providence, William, The Truth

Afleveringen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van afleveringen van The X-Files voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Inspiratie voor de serie[bewerken]

Televisie[bewerken]

Chris Carter noemde onder andere de series Alfred Hitchcock Presents, The Twilight Zone, Night Gallery, Tales from the Darkside en met name Kolchak: The Night Stalker als inspiratiebron voor The X-Files. Volgens eigen zeggen wilde hij weer eens een “enge” serie op de buis brengen gelijk aan deze series.

Volgens Carter was de relatie tussen Mulder en Scully geïnspireerd door de relatie tussen John Steed (Patrick Macnee) en Emma Peel (Diana Rigg) in de Britse serie de Wrekers.

De cultserie Twin Peaks wordt vaak gezien als een grote bron van inspiratie voor de duistere sfeer in de serie, en de manier waarop de serie vaak drama en ironie combineert.

Film[bewerken]

De producers en schrijvers van de serie noemden onder andere de films All the President's Men, Three Days of the Condor, Close Encounters of the Third Kind, Raiders of the Lost Ark, Rashomon, The Thing, The Boys from Brazil, The Silence of the Lambs en JFK als inspiratiebron voor de serie. Gangsterfilms zoals de Godfather-trilogie worden ook vaak als inspiratiebron genoemd.

Gerelateerde series[bewerken]

Chris Carter richtte Ten Thirteen Productions op om The X-Files te produceren, en later ook andere series. De programma's geproduceerd door Then Thirteen Productions waren vaak gerelateerd aan elkaar. Zo werden er referenties naar andere series gemaakt en vonden er cross-overs plaats.

Andere series van Ten Thirteen Productions zijn:

Films[bewerken]

Het succes van de serie leidde tot twee speelfilms:

Invloed op latere series[bewerken]

The X-Files diende als inspiratiebron voor televisieseries zoals Strange World,[1][2] Burning Zone,[3] Special Unit 2, Mysterious Ways,[4] Lost, Carnivàle, Dark Skies,[2] The Visitor,[2] Freaky Links, PSI Factor: Chronicles of the Paranormal, Fringe en Supernatural. Bij een paar van deze series waren castleden van de X-Files betrokken, zoals Lost.

De invloed van The X-Files kan ook op andere niveaus terug worden gevonden, zoals in de televisieserie Alias. Deze serie hanteert ook een complexe mythologie.

De manier waarop Dana Scully werd neergezet in The X-Files wordt vaak gezien als inspiratiebron voor meer “sterke vrouwelijke onderzoekers” in latere televisieseries zoals NCIS.

The X Files hebben ook invloed gehad op de film 'Final Destination'. De film was oorspronkelijk ingediend als script voor een aflevering in de X-Files.

Prijzen[bewerken]

Gedurende de 9 seizoenen dat de serie liep, werd het programma genomineerd voor 141 prijzen. Daarvan won hij er 61, waaronder Emmy Awards, Golden Globes, de Environmental Media Award, en de Screen Actors Guild Award.[5] The X-Files won ook een Peabody Award in 1996.

In totaal heeft de serie 16 Emmy Awards gewonnen, waaronder twee voor acteren, een voor het script en 13 in andere technische catergorieën.

Trivia[bewerken]

  • Het nummer van Mulders appartement is 42 (te zien in meerdere afleveringen).
  • Het getal 42 is het antwoord op de ultieme vraag over het Leven, het Universum, en Alles, volgens Douglas Adams' boek The Hitchhiker's Guide to the Galaxy. De populariteit van dat boek zorgt ervoor dat dit getal op de meest rare plaatsen opduikt.
  • Stephen King schreef het draaiboek voor de aflevering Chinga (aflevering 5-10)
  • Aflevering 5-5 Post-Modern Prometheus werd compleet in het zwart-wit opgenomen. In deze aflevering doet een dubbelganger van Cher als zangeres mee.
  • Het password van de PC van Mulder is trustno1
  • Sinds de start van The X-Files werden alle afleveringen in Vancouver (Canada) opgenomen. Vanaf het zesde seizoen werden de afleveringen in Los Angeles geproduceerd.
  • In meerdere afleveringen wordt een tijd van 11.21 getoond. Dit (21 november) is de geboortedatum van Chris Carters vrouw.
  • In seizoen 6 aflevering 2 "drive" is Bryan Cranston te zien van Breaking Bad. (hoofdrol in deze aflevering)
  • David Duchovny's echte vrouw (Tea Leoni) is te zien in seizoen 7 episode 19 "Hollywood AD" als.... scully
  • Nicholas Lea had eerst een kleine rol in een aflevering van seizoen 1 aflevering 13 "gender bender" voor hij uiteindelijk de rol kreeg van alex krycek.
  • Mark snow maker van het bekende beginnende melodie is in seizoen 8 "per manum" te zien als dokter.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties