Theobald von Bethmann Hollweg

Theobald von Bethmann Hollweg

Theobald Theodor Friedrich Alfred von Bethmann Hollweg (Hohenfinow, Brandenburg, 29 november 1856 - aldaar, 1 januari 1921) was een Duits politicus ten tijde van het Duitse Keizerrijk. Van 1909 tot 1917 was hij rijkskanselier.

Leven

Na zijn studie werd hij ambtenaar. Toen hij 30 jaar was, werd hij reeds benoemd tot landraad van zijn eigen district Oberbarnim. Op 1 juli 1899 werd hij tot Regierungspräsident van Bromberg benoemd, maar in oktober van datzelfde jaar werd hij regeringsleider van de provincie Brandenburg. Van 1905 tot 1907 was hij Pruisisch minister van Binnenlandse Zaken. Hij was van 1909 tot 1917 rijkskanselier, Pruisisch minister-president en staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Hij leidde deze ministeries ten tijde van de Eerste Wereldoorlog, maar werd onder druk van het militair opperbevel (vooral druk die uitgeoefend werd door Erich Ludendorff, die later gesteund werd door Paul von Hindenburg) door keizer Wilhelm II op 13 juli 1917 uit zijn functies ontheven.

Kanselierschap

Tijdens zijn kanselierschap voor de Eerste Wereldoorlog, zette hij zich in om tot overeenstemming met het Verenigd Koninkrijk te komen. Tot 1912 bemoeide hij zich met het vlootverdrag door dit te verbinden met een neutraliteitsverdrag dat tussen Groot-Brittannië en Duitsland gesloten diende te worden. Toen in 1912 dit niet doorging, probeerde hij de Britten met andere middelen te paaien om het coalitiesysteem in Europa af te schaffen (Engeland en zijn bondgenoten tegen Duitsland en zijn bondgenoten). Ook dit mislukte.

Voor zijn politiek in de julicrisis was zijn perceptie van de toegenomen macht van Rusland bepalend. Hij geloofde dat Rusland Europa vanaf 1917 ging domineren, en dat daarmee van een Duitse wereldpolitiek geen sprake meer kon zijn. Tijdens de julicrisis poogde hij een diplomatiek succes te bereiken met Oostenrijk-Hongarije, waarmee de zogenaamde "middenmachten" bestand waren tegen de toekomstige hegemonie van Rusland.

Hierbij calculeerde hij vanaf het begin van de crisis een (algemene) oorlog in. Zijn plan was, in het westen defensieverdragen te sluiten, waardoor Groot-Brittannië neutraal bleef. Dat de Generale Staf hiervoor geen plannen meer had, ervoer hij kort voor het begin van het uitbreken van de oorlog. Hij was te zwak om de keizer en de chef-staf (Von Moltke) tegemoet te treden. Voor 1914 poogde hij de situatie met Engeland te ontspannen, door zijn steun om de neutraliteit van België te schenden (het Schlieffenplan), nam hij op de koop toe dat Groot-Brittannië aan de zijde van Frankrijk en Rusland aan de oorlog deel ging nemen.

Ontslag als rijkskanselier

Bethmann Hollweg was voor de partijen in het Duitse parlement om over vrede te praten met de Geallieerden niet acceptabel, omdat hij al te lang op deze post zat en zeer zwak optrad tegen de opperste legerleiding.

In een telegram van de opperbevelhebber Ludendorff dreigde deze dan ook met zijn aftreden, als Von Bethmann Hollweg niet ontslagen zou worden. Hierin werd hij later gesteund door Paul von Hindenburg. De keizer had geen keus, en ontsloeg de rijkskanselier. Ook zijn opvolger, Georg Michaelis, werd benoemd door invloed vanuit het opperbevel.

Externe link

• Biografie Theobald von Bethmann Hollweg