Thiocyaanzuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thiocyaanzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van thiocyaanzuur
Structuurformule van thiocyaanzuur
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
CHNS
IUPAC-naam thiocyaanzuur
Andere namen waterstofthiocyanaat
Molmassa 59,09034 g/mol
SMILES
C(#N)S
InChI
1S/CHNS/c2-1-3/h3H
CAS-nummer 463-56-9
EG-nummer 207-337-4
PubChem 781
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk
Waarschuwing
H-zinnen H302 - H312 - H332 - H412
EUH-zinnen EUH032
P-zinnen geen
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Kleur kleurloos
Dichtheid 2,04 g/cm³
Smeltpunt 5 °C
Goed oplosbaar in water
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Thiocyaanzuur is een anorganische verbinding met als brutoformule CHNS. De stof komt voor als een vluchtige kleurloze viskeuze vloeistof met een indringende geur, die mengbaar is met water.

Synthese[bewerken]

Thiocyaanzuur kan bereid worden door de reactie van waterstofsulfide met kwik(II)cyanide. De bereiding in waterige oplossing geschiedt door het toevoegen van verdund zwavelzuur aan een oplossing van ammoniumthiocyanaat. Beide synthesemethoden leveren niet het zuivere product op, maar een isomerenmengsel van thiocyaanzuur en isothiocyaanzuur.

Eigenschappen[bewerken]

De verbinding bestaat niet in zuivere vorm, maar vormt een evenwichtsmengsel met een isomere verbinding, isothiocyaanzuur.[1] Dit evenwicht kan herleid worden tot het feit dat thiocyaanzuur een zwak tot matig anorganisch zuur is, met een pKa van 1,1 bij 20°C.[2] Het aanwezige thiocyanaat in de oplossing is in evenwicht met het isothiocyanaatanion, dat op zijn beurt in staat is een proton op te nemen en isothiocyaanzuur te vormen:

Evenwicht tussen thiocyanaat (rechts) en isothiocyanaat (links).

Enkel bij lage temperaturen is thiocyaanzuur stabiel. Sterk verdunde oplossingen van het zuur starten reeds met langzame ontleding bij 0°C. Eén van de ontledingsproducten is het uiterst toxische waterstofcyanide (blauwzuur). Daarnaast wordt ook perthiocyaanzuur gevormd.

Thiocyaanzuur is het zwavelanaloog van cyaanzuur. De zouten van het thiocyaanzuur worden thiocyanaten genoemd. Een voorbeeld hiervan is natriumthiocyanaat. Daarnaast bestaan ook organische derivaten van dit zuur, zoals ethylthiocyanaat. Die verbinding wordt ingezet als insecticide. Methyleendithiocyanaat, dat twee thiocyanaatgroepen bevat, wordt in koelwatercircuits en in papierfabrieken aangewend om de aangroei van algen, schimmels en bacteriën te verhinderen.

Externe link[bewerken]

  • (en) Gegevens van Thiocyaanzuur in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) A.F. Holleman & E. Wiberg (2001) - Inorganic Chemistry, Academic Press: San Diego - ISBN 0-12-352651-5
  2. (en) A.E. Martell, R.M. Smith & R.J. Motelaitis (2001) - NIST Database 46, National Institute of Standards and Technology, Gaithersburg