Thomas François Burgers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thomas François Burgers
Thomas François Burgers
Thomas François Burgers
Geboren 15 april 1834
Langefontein, Graaff-Reinet, Britse Kaapkolonie
Overleden 9 december 1881
Richmond, Britse Kaapkolonie
Partner Mary Bryson (1836 - 1929)
Beroep President
Religie Nederduits Gereformeerd
4e Staatspresident der Zuid-Afrikaansche Republiek
Aangetreden 1 juli 1872
Einde termijn 12 april 1877
Voorganger Daniël Jacobus Erasmus (waarnemend)
Opvolger Geen (Britse annexatie)
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Thomas François Burgers (Langefontein, Graaff-Reinet, 15 april 1834 - Richmond, 9 december 1881) was de vierde president van de Zuid-Afrikaansche Republiek (Transvaal) van 1872 tot 1877.

Biografie[bewerken]

Predikant[bewerken]

Burgers studeerde theologie in Nederland aan de Universiteit Utrecht. Hoogleraar Cornelis Willem Opzoomer beïnvloedde hem in zijn ontwikkeling tot een liberale en rationalistische man.

In 1859 werd Burgers de eerste predikant van het dorpje Hanover in de Kaapkolonie. Met zijn vooruitstrevende ideeën kwam hij in conflict met de conservatieve Nederduits Gereformeerde Kerk dat hem van ketterij beschuldigde. In 1863 werd hij tijdelijk geschorst en splitsten tegenstanders van Burgers zich af in een aparte gemeente. Toen hij in 1871 een reis maakte door Transvaal had Burgers als predikant vrijwel geen invloed meer.

Verkiezing van 1872[bewerken]

In 1872 vonden de presidentsverkiezingen van de Zuid-Afrikaansche Republiek plaats, na het ontslag van president Marthinus Wessel Pretorius vanwege een verloren dispuut met het Verenigd Koninkrijk over de onlangs ontdekte diamantvelden. De Transvalers zagen de uitverkoren opvolger in de populaire president Johannes Henricus Brand van de Oranje Vrijstaat en Burgers trad naar voren als zijn tegenkandidaat. Toen Brand voor de eer bedankte bleef de vreemdeling Burgers over als presidentskandidaat.[1]

Burgers nam het in de verkiezingen als progressief op tegen de conservatieve geïntegreerde Engelsman William Robinson, die gesteund werd door de populaire generaal Paul Kruger. Burgers werd met 2.964 stemmen tegen 388 verkozen tot de nieuwe president van de Zuid-Afrikaansche Republiek. De verklaring achter deze grote overwinning was dat de Boeren, nadat president Pretorius zich in de luren had laten leggen door de Britse advocaten, toe waren aan een geleerd man, ongeacht Burgers' religieuze liberalisme.[2]

Burgers met presidentiële sjerp

Regering[bewerken]

Op 21 juli 1872 legde Burgers de ambtseed af en introduceerde hij een ambitieus regeringsplan. Hij begon met het verbeteren van de overheid, staatsfinanciën, onderwijs, mineraalwinning en buitenlandse relaties. Zijn meest ambitieuze project was het aanleggen van een spoorlijn van Pretoria naar Lourenço Marques, waarvoor hij in 1875 naar Europa reisde om leningen af te sluiten terwijl generaal Piet Joubert als waarnemend president optrad. In Nederland versterkte hij de Transvaalse overheid met de Zwollenaar Pieter Jorissen en de Texelse Willem Eduard Bok. Verder had hij belangstelling voor de verbetering van het culturele leven in Transvaal met het tot stand brengen van bibliotheken, literaire en natuurwetenschappelijke verenigingen, musea, dorpsparken, botanische tuinen, een krant en het Volkslied van Transvaal, geschreven door zijn Nederlandse studievriendin Catharina van Rees.[3]

Burgers' enthousiasme werkte aanstekelijk op de Transvalers en werd door zijn volk groots onthaald; enkele jaren later was er niets meer van deze bewondering over.[1] Van de ambitieuze plannen was nauwelijks iets terecht gekomen. Ook maakte hij zich onpopulair met extra belastingen te heffen die de bevolking weigerde te betalen, waarna de republiek zich op het randje van faillissement begaf, en nam Kruger ontslag als commandant-generaal omdat hij weigerde een "ongelovige" president te dienen. De nederlaag tegen de Marota van koning Sekhukhune betekende uiteindelijk zijn ondergang. Londen stuurde Sir Theophilus Shepstone om over grieven te praten maar Burgers zag geen kansen om de onafhankelijkheid van zijn republiek te behouden. Op 12 april 1877 annexeerde Shepstone Transvaal voor het Verenigd Koninkrijk. De onafhankelijke republiek was officieel omgedoopt tot de Britse Transvaalkolonie.

Latere leven[bewerken]

De zeer onpopulaire Burgers verliet Transvaal en keerde terug naar de Kaapkolonie, waar hij leefde van een Britse uitkering tot hij op 47-jarige leeftijd stierf. Ondanks zijn onsuccesvolle regering ligt hij begraven in de Heldenakker, een erebegraafplaats in Pretoria voor prominente Afrikaners.

Meer dan drie jaar later verzette de Boeren onder leiding van Paul Kruger zich succesvol tegen de Britse annexatie met de Eerste Boerenoorlog, waarna een onafhankelijk Transvaal herrees met Kruger als president.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Lion Cachet, Frans:De Worstelstrijd der Transvalers aan het Volk van Nederland vertaald. J. Kruyt, Amsterdam / J.F. du Toit, Paarl, 1882[1]
  2. A. Algra en H. Algra, Dispereert niet. Twintig eeuwen historie van de Nederlanden. Deel 5. Uitgeverij T. Wever, Franeker 1978 (achtste druk)
  3. (af) Swart, M.J., e.a. (red.): Afrikaanse Kultuuralmanak. Aucklandpark: Federasie van Afrikaanse Kultuurvereniginge, 1980, p.116. ISBN 0-620-04543-4