Thomas Montanus

Thomas Montanus (Diksmuide, 7 juni 1617 - Brugge 8 april 1685) of Thomas Van den Berghe was geneesheer in Brugge en publiceerde een boek over de kenmerken van de pest.

Familie

Montanus was een zoon van arts Robert Van den Berghe en Catharina Bosmans. Robert Van den Berghe was de auteur van het 17de-eeuws boek over dieetleer Diaetema sive solubris victus ratio novo-antiquana.

Hij was achtereenvolgens getrouwd met Petronella De Keyzer (in Gent, 1646), met Anna Elyas (rond 1649) en met Maria Van Sandijcke (Brugge 1641-1720) (in 1673). Hij had een dochter uit het tweede en een zoon uit het derde huwelijk, die jong stierven.

Levensloop

Montanus deed middelbare studies in Brugge, waarschijnlijk bij de jezuïeten. In oktober 1634 begon hij de studies in de artes aan de Universiteit van Leuven, waar hij werd ingeschreven in de pedagogie De Burcht. Wellicht werd hij toen voor het eerst geconfronteerd met een pestepidemie. In juli 1639 behaalde hij het licentiaat in de geneeskunde. Ter vervollediging van zijn kennis reisde hij tijdens een peregrinatio academica in Duitsland en Italië. Bij zijn terugkeer vestigde hij zich in Gent.

In 1643 verhuisde hij naar Sint-Winoksbergen en werd er in 1645 hoofdgeneesheer in het oude Sint-Janshospitaal van het stadje. Tijdens de Spaans-Franse Oorlog werd hij ongetwijfeld geconfronteerd met ziekten die aan de pest verwant waren, want in zijn latere geschriften verwees hij ernaar. In 1652 werd hij benoemd tot geneesheer-pensionaris van Sint-Winoksbergen.

In juli 1655 schreef hij zich in als vrijlaat binnen het Brugse Vrije en in 1656 kwam hij in Brugge wonen. Op 16 juli van dat jaar werd hij geneesheerpensionaris van de stad Brugge en geneesheer in het Sint-Janshospitaal. In 1663 werd hij ook geneesheerpensionaris van het Brugse Vrije.

De pest

In 1666 brak een pestepidemie uit in Brugge. Montanus werd benoemd tot hoofdverantwoordelijke van de pas opgerichte 'Kamer van Gezondheyd' De evolutie van de ziekte werd dag na dag bij alle besmette personen en hun familie genoteerd. Dit liet Montanus toe de omvang van de evolutie van de epidemie op de voet te volgen.

Hij publiceerde over de Brugse pest een verslagboek, Qualitas Loimodea sive pestis Brugana anni MDCLXVI. Deze Latijnse tekst werd in een Nederlandse vertaling gepubliceerd in de Montanus Tijdingen, Brugge, 2008.

Persoonlijkheid

Montanus genoot groot gezag in de medische wereld van zijn tijd. Zoveel is duidelijk als men het schilderij bekijkt dat in 1677 door Philippe Bernaerts werd gemaakt met voorstelling van de eed van chirurgijns, waar Montanus aan het hoofd van prijkt, als voorzitter van de examencommissie.

Hij stichtte in 1665 de medische beroepsvereniging met de naam 'Confraternitas S. Lucae medici'. Hij was ook actief als geneesheer-expert.

Varia

• In Brugge is een vereniging actief betreffende de geschiedenis van de geneeskunde in deze stad. Ze draagt de naam vzw Montanus, Collegium Medicum Historicum Brugense.
• In Diksmuide werd een straat naar Thomas Montanus genoemd, een galerij draagt zijn naam, en in het stadspark werd een borstbeeld van hem opgericht.
• In Brugge draagt een hotel in de Nieuwe Gentweg, op initiatief van een Brugse arts de naam Montanus.

Literatuur

• Isaac DE MEYER, Notice sur Thomas Montanus, Brugge, 1841
• G. VAN DOORSLAER, Thomas Van den Berghe, in: Biographie nationale de Belgisue, T. XXIX, Brussel, 1956, 269-271.
• J. J. MATTELAER, Thomas Montanus, een vergeten Westvlaams geneesheer, in: Tijdschrift voor geneeskunde, 1969, 1051-1054
• J. VAN LAERE, Thomas Montanus et la peste à Bruges en l'an de grâce 1666, in Sartoniana, Volume 9, Gent, 1996.
• J. VAN LAERE, Thomas Montanus, auteur van een traktaat over de epidemie, Qualitas loimodea sive pestis Brugana: enkele biografische gegevens, in: Verhandelingen van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde in België, 1999, blz. 317-323.
• E. LACROIX, Comparative study of the ideas about causes, disease mechanisms and therapies of the plague on the basis of the plague treatises of the Medical Faculty of Paris (1348-1349), of Joannes de Vesalia (after 1454) and of Thomas Montanus (1669), in: Verhandelingen van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde in België, 1999, blz. 325-61.
• Michiel DERUYTTERE, "Van Surgiens, reeuwers, vroede vrauwen en dulle lieden", een wandeling door het medisch landschap van Brugge in de 16de - 17de eeuw, Brugge, 2006.
• Robert A. C. PANNIER, Van gissen naar weten. De geneeskunde in Brugge in de 17de eeuw, de tijd van Thomas Montanus', Brugge, 2008
• Robert A. C. PANNIER, Thomas Montanus, in: Nationaal Biografisch Woordenboek, Deel 19, Brussel, 2009, col. 706-712.