Thomaskirche (Leipzig)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Thomaskerk
Thomaskerk in Leipzig
Thomaskerk in Leipzig
Portaal  Portaalicoon   Christendom
Voorzijde van de Thomaskerk, 2009
De naar Mendelssohn genoemde ingang van de kerk.

De Thomaskerk (Duits: Thomaskirche) in Leipzig is een van de twee hoofdkerken in deze stad (de andere is de Nikolaikirche). De Thomaskerk is over de hele wereld bekend, doordat Johann Sebastian Bach er als Thomascantor werkte met het Thomanerchor.

Geschiedenis[bewerken]

Tussen 1212 en 1222 werd de oude marktkerk omgebouwd tot abdijkerk voor een nieuw Augustijner klooster, het Sint Thomasklooster. Bij opgravingen zijn restanten van dit Romaanse gebouw aangetroffen. Op 10 april 1496 wijdde bisschop Thilo von Trotha een vrijwel volledige herbouwde kerk opnieuw in. Sindsdien is de Thomaskerk in wezen een gebouw van de late gotiek. In later eeuwen is het een en ander aangebouwd aan de kerk, waarvan de achthoekige toren uit de Renaissance het belangrijkst is. Met Pinksteren 1539 heeft de hervormer Maarten Luther hier gepreekt. De toren raakte op 4 december 1944 beschadigd door een bombardement. In het Bachjaar 1950 werden de stoffelijke resten van Johann Sebastian Bach, die hier van 1723 tot zijn dood in 1750 Thomascantor was, uit de verwoeste Johanneskerk naar de Thomaskerk overgebracht.

Het Thomanerchor werd 1212 opgericht en is daarmee het oudste jongenskoor van Duitsland. Veel belangrijke componisten en uitvoerende musici hebben dat prestigieuze ambt vervuld. Bij de zijingang van de kerk staat een standbeeld van Bach van de beeldhouwer Carl Seffner uit 1908. Een tweede Bach-monument, dat in 1843 met steun van Felix Mendelssohn Bartholdy werd geplaatst, bevindt zich in het park bij de hoofdingang, waar zich ook een monument voor Mendelssohn bevindt.

Architectuur[bewerken]

De kerk is ongeveer 76 meter lang, het hoofdschip is ongeveer 50 meter lang en 25 meter breed en 18 meter hoog. Het dak heeft een ongewone hellingshoek van 63 graden. Binnen strekt het zich vanaf 45 meter uit over zeven niveaus. De toren is 68 meter hoog. Het dak van het koor bestaat uit een kruisbooggewelf van een afstekende kleur. Daarboven bevindt zich een van de steilste geveldaken in Duitsland, met een gevelhoogte van 43 meter en een hellingshoek van 63 graden.

Interieur en decoratie[bewerken]

Paulus-altaar[bewerken]

Het gotische altaar bevond zich oorspronkelijk in de Pauluskerk van Leipzig, die in 1968 werd opgeblazen. In 1993 werd het altaar, dat men had kunnen redden, hier naar toe overgebracht.

Grafstenen[bewerken]

Onder enkele talrijke grafstenen in de kerk bevindt zich het laatgotische graf van ridder Hermann von Harras uit Lichtenwald.

Orgels[bewerken]

De Thomaskerk beschikt tegenwoordig over twee grote orgels. Het oudste is een instrument uit de romantiek van orgelbouwer Wilhelm Sauer, gebouwd tussen 1885 en 1889. Oorspronkelijk had dit orgel 63 registers en sedert 1908 meer dan 88 registers, verdeeld over drie klavieren en een pedaal. Omdat op dit orgel de werken van Bach slechts beperkt kunnen worden weergegeven, werd door de firma Woehl in het Bachjaar 2000 aan de noordermuur nog een ander orgel voltooid met een authentiek barokgeluid. Enig in zijn soort is de mogelijkheid om met een hendel van koortoon naar kamertoon te wisselen.

Voorlopers[bewerken]

Vóór de 14e eeuw werd al een orgel genoemd. In 1489 werd schriftelijk een „Klein Orgel“ genoemd. In 1511 werd op het westelijk balkon een groot orgel gebouwd, dat vanaf 1601 door een instrument met drie klavieren van Johann Lange (Kamenz) werd vervangen. Mozart speelde 12 mei 1789 op een nieuw orgel uit het jaar 1773. Dit orgel werd 1889 door een instrument van Sauer vervangen. 1639 werd een Zwaluwnestorgel op een nieuw balkon boven de Triomfboog gebouwd, maar dit werd in 1740 verwijderd. Op het noordelijk balkon werd in 1967 een Schuke-orgel geplaatst, dat plaats moest maken voor het nieuwgebouwde orgel van Woehl.

Kerkklokken[bewerken]

In de toren van de Thomaskerk hangen vier klokken. De grootste heet Gloriosa en wordt uitsluitend op bijzondere feestdagen geluid. Theodericus Reinhard heeft ze in het jaar 1477 gegoten, ze weegt 5.200 kg en de doorsnede is n 204 cm. De grondtoon is a0. De op een na grootste klok heeft als grondtoon c1 en werd in 1574 door Wolf Hilliger gegoten. De Monniks- of biechtklok is de derde klok met grondtoon d1. Jakob König heeft hem gegoten in het jaar 1634 ze geeft ook het uur aan. De vierde klok roept op tot gebed. Deze werd in 1585 gegoten door Christophorus Gros en doet een d2 klinken. Apart hangt in de toren een luidklok voor de kwartieren, die door de klokkengieterij Schilling in Apolda gegoten werd als replica van haar voorgangster uit 1539.

Plaats voor muziek[bewerken]

In de Thomaskerk treden het Thomanerchor en het Gewandhausorkest geregeld op. Vrijdags om 18.00 uur en zaterdags om 15.00 uur in een motet en zondags in de eredienst om 9.30 uur. Bij bijzondere gelegenheden en op feestdagen worden in de Thomasconcerten overwegend werken van Johann Sebastian Bach en Felix Mendelssohn Bartholdy uitgevoerd. In deze kerk beleefden veel werken van Johann Sebastian Bach hun première. Toen naderhand Bachs werken in Leipzig in vergetelheid geraakt waren, nam Mendelssohn het initiatief ze opnieuw uit te voeren. Daarmee ontstond de Bachtraditie in Leipzig. Ook van andere componisten werden werken voor het eerst in de Thomaskerk uitgevoerd, bijvoorbeeld de tweede Symfonie Lobgesang van Felix Mendelssohn Bartholdy.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Dit artikel is een vertaling van het artikel Thomaskirche (Leipzig) van de Duits wikipedia. (2010)
  • Carl Niedner, Das Patrozinium der Augustiner-Chorherren-Stiftskirche St. Thomae zu Leipzig. Untersuchungen zur Frühgeschichte der Bach-Kirche und der Leipziger Altstadt; VEB Bibliographisches Institut; Leipzig, 1952
  • Gunter Hempel; Episoden um die Thomaskirche und die Thomaner; Tauchaer Verlag, Taucha 1997; ISBN=3-910074-67-7
  • Stefan Altner; Thomanerchor und Thomaskirche. Historisches und Gegenwärtiges in Bildern; Tauchaer Verlag,Taucha 1998,ISBN=3-910074-84-7
  • Martin Petzoldt; St. Thomas zu Leipzig; Evangelische Verlagsanstalt; Leipzig,2000; ISBN=3-374-01842-4
  • Christian Wolff (Pfarrer)