Tibetanen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Tibetaanse afkomst)
Ga naar: navigatie, zoeken
Tibetanen
Twee Tibetaanse vrouwen bij het Potala-paleis
Twee Tibetaanse vrouwen bij het Potala-paleis
Tibetaans བོད་པ།
Tibetaans pinyin bod pa
Wylie Bodpa / Gtsang
Traditioneel Chinees 藏族
Vereenvoudigd Chinees 藏族
Hanyu pinyin Zàngzú
Portaal  Portaalicoon   Tibet
Tibetanen
Tibetaanse man
Tibetaanse man
Totale bevolking Tussen de 5 en 6 miljoen
Verspreiding China/Tibet, Nepal, Bhutan, Noord-India, VS
Taal Tibetaans
Geloof Tibetaans boeddhisme,
bön,
minderheid islam en
katholicisme
Verwante groepen Mogelijk andere Tibeto-Burmaanssprekende volken, Oeigoers
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

De Tibetanen zijn een volk in China die leven in het gebied van het voormalige Tibet, dat de huidige regio's Tibetaanse Autonome Regio en delen van Qinghai, Sichuan en Gansu omvat. Er zijn naar schatting vijf tot zes miljoen Tibetanen. Men leeft op de hooggelegen woestijn, die wordt begrensd door ijskoude kale vlakten en het hoogste gebergte ter wereld: de Himalaya.

In cultureel opzicht is Tibet veel groter dan de Tibetaanse Autonome Regio in China. Dit 'Groot-Tibet' omvat Bhutan, de Indiase deelstaat Sikkim, het noorden van Nepal en delen van Kasjmir in het noorden van India. Ook aanzienlijke delen van de Chinese provincies Gansu, Sichuan en Yunnan zijn etnisch Tibetaans. Daarnaast zijn er volken die sterk door de Tibetaanse cultuur zijn beïnvloed, zoals de Sherpa's in Nepal, de Drukpa's in Bhutan en de Ladakhi's in Noord-India. De complexiteit van het Tibetaanse cultuurgebied wordt nog vergroot door de tientallen dialecten van kleinere etnische groepen.

De grote natuurlijke barrières en het politieke isolement leidden ertoe dat de Tibetanen tot halverwege de 20e eeuw nog een nagenoeg middeleeuws bestaan leidden. In het uitgestrekte noorden leidden de Tibetanen een nomadisch bestaan: ze woonden in zwarte tenten en hoedden vee, voornamelijk de jak. In de 7e eeuw werd vanuit China het boeddhisme geïntroduceerd, korte tijd later gevolgd door de komst van boeddhistische missionarissen uit India. De geestelijke en wereldlijke instituties raakten verweven, wat alle aspecten van het leven beïnvloedde.

Hoewel het Tibetaans boeddhisme meerdere stromingen kent, voert de gelug sinds de 17e eeuw de boventoon. In die eeuw bereikte de Tibetaanse theocratie onder de vijfde dalai lama, Ngawang Lobsang Gyatso, haar hoogtepunt. Het boeddhisme stimuleerde een hoogontwikkelde beschaving waarin veel aandacht werd geschonken aan het geestelijk leven en filosofie. Tot op zekere hoogte bestaat deze cultuur nog steeds, zij het in beperkte vorm. Vanaf 1912 was het Tibet de facto onafhankelijk, totdat China het land in 1950 bezette. In 1959 ging de dalai lama samen met tachtigduizend volgelingen in India in ballingschap. Sindsdien wordt religie onderdrukt en zijn tal van kloosters verwoest. Door de gestage immigratie van etnische Chinezen wordt het percentage inheemse Tibetanen steeds kleiner.

Zie ook[bewerken]

Een oude Tibetaanse vrouw houdt een gebedsmolen vast op de pelgrimsroute in het Lhasische stadsdeel Barkhor rond de Jokhangtempel