Ticino (kanton)

Ticino

Kanton in Zwitserland
(Details)
Algemeen
Oppervlakte	2812 km²
Inwoners (31-12-2009)	335.720 (114 inw/km²)
Hoofdplaats	Bellinzona
Politiek
Lid Zwitsers Eedgenootschap sinds	1803
Overig
Afkorting/kenteken	TI
Talen	Italiaans
Website	Kanton Ticino
Portaal    Zwitserland

Ticino (Nederlands soms ook: Tessino) is het zuidelijkste kanton van Zwitserland en bijna volledig Italiaanstalig, op de Duitstalige gemeente van Bosco/Gurin na. Ticino is genoemd naar de gelijknamige rivier.

Duits: Tessin; Frans: Tessin; Reto-Romaans: Tessin; Italiaans: Ticino.

Geografie

Het kanton ligt aan de zuidkant van de Alpen. Het grenst aan Italië en de kantons van Graubünden, Uri en Wallis.

Aan het Lago di Lugano ligt de Italiaanse enclave Campione d'Italia, dat geheel door Zwitsers gebied is omgeven.

Het hoogste punt van kanton Ticino is de 3402 meter hoge Rheinwaldhorn (Adula).

Het grootste deel van het Lago di Lugano en het noordelijkste gedeelte van het Lago Maggiore liggen in dit kanton.

Economie

Het overgrote deel van de bewoners van Ticino werkt in de tertiaire sector. Bekendere producten die uit de primaire sector komen, zijn verschillende kaassoorten en wijnen.

Talen

-- HET ZWITSERS TAALLANDSCHAP --
Taalgebieden in Zwitserland (2000)

Moedertaal (2002) :

• Italiaans: 83,1%
• Duits: 8,3%
• Servo-Kroatisch: 1,7%
• andere talen: 6,9%

30% van de bevolking van Ticino heeft geen Zwitsers paspoort (2002).

Plaatsen en gebieden

De oppervlakte van Ticino bedraagt 2811 km² en de hoofdstad van Ticino is Bellinzona.

De grootste stad is Lugano. Andere steden in Ticino zijn: Locarno, Mendrisio en Chiasso.

Districten

Topografische kaart van het kanton Ticino

Kanton Ticino (Repubblica e Cantone Ticino) is verdeeld in 8 districten (distretti), en deze weer in 38 cirkels (circoli):

• District van Bellinzona (Distretto di Bellinzona)
• Blenio (Distretto di Blenio)
• Leventina (Distretto di Leventina)
• District van Locarno (Distretto di Locarno)
• District van Lugano (Distretto di Lugano)
• District van Mendrisio (Distretto di Mendrisio)
• District van Riviera (Distretto di Riviera)
• District van Vallemaggia (Distretto di Vallemaggia)

Bestuurlijke herindeling

Fusies van gemeenten

• 6 juni 2000 Tesserete, Cagiallo, Sala Capriasca, Lopagno, Roveredo Capriasca en Vaglio → Capriasca

• 13 april 2001: Auressio, Berzona en Loco → Isorno

• 8 oktober 2003 Breganzona, Cureggia, Davesco-Soragno, Gandria, Pambio-Noranco, Pazzallo, Pregassona en Viganello → Lugano
• 8 oktober 2003 Aurigeno, Moghegno, Maggia, Lodano, Coglio, Giumaglio en Someo → Maggia
• 8 oktober 2003 Brontallo, Menzonio, Broglio, Prato-Sornico, Peccia en Fusio → Lavizzara
• 3 november 2003 Agra, Gentilino en Montagnola → Collina d'Oro
• 3 november 2003 Bioggio, Bosco Luganese en Cimo → Bioggio

• 4 april 2004: Castro, Corzoneso, Dongio, Largario, Leontica, Lottigna, Marolta, Ponto Valentino en Prugiasco → Acquarossa
• 4 april 2004: Mendrisio en Salorino → Mendrisio
• 4 april 2004: Casima, Castel San Pietro, en Monte → Castel San Pietro

• 13 maart 2005: Cadenazzo en Robasacco → Cadenazzo
• 13 maart 2005 Arosio, Breno, Fescoggia, Mugena en Vezio → Alto Malcantone

• 29 januari 2006: Calonico, Chiggiogna, Faido en Rossura → Faido
• 22 oktober 2006: Aquila, Campo (Blenio), Ghirone, Olivone en Torre → Blenio
• 22 oktober 2006: Cevio, Bignasco en Cavergno → Cevio

• 20 april 2008: Cugnasco en Gerra (Verzasca) → Cugnasco-Gerra
• 20 april 2008: Bidogno, Corticiasca en Lugaggia → Capriasca
• 20 april 2008: Iseo → Bioggio
• 20 april 2008: Barbengo, Carabbia en Villa Luganese → Lugano
• 20 april 2008: Gordevio en Avegno → Avegno-Gordevio

• 4 april 2009: Arzo, Capolago, Genestrerio, Mendrisio, Rancate en Tremona → Mendrisio
• 25 oktober 2009: Borgnone, Intragna en Palagnedra → Centovalli
• 25 oktober 2009: Bruzella, Cabbio, Caneggio, Morbio Superiore, Muggio en Sagno → Breggia

• 25 april 2010: Caviano, Contone, Gerra (Gambarogno), Indemini, Magadino, Piazzogna, San Nazzaro, Sant’Abbondio, en Vira (Gambarogno) → Gambarogno
• 21 november 2010 Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera, en Sigirino → Monteceneri

Toerisme

De meeste toeristen zijn te vinden rondom de meren Lago Maggiore en Meer van Lugano, vooral nabij de plaatsen Ascona, Locarno en Lugano. De bergdalen Valle Maggia, Valle Verzasca en Valle Blenio zijn erg geliefd bij bergwandelaars en klifduikers, deze laatste sport wordt vooral beoefend vanaf de rotswanden bij Ponte Brolla. Op enkele plaatsen in de Tessiner bergwereld kan op bescheiden schaal gewintersport worden. De volgende bezienswaardigheden mogen niet onvermeld blijven: de hoofdstad Bellinzona, met zijn karakteristieke (drie kastelen), Locarno, het authentieke bergdorp Corippo in het Valle Veszasca en Morcote aan het Meer van Lugano, alsmede Lugano zelf met verschillende (goed bereikbare) bergtoppen met prachtig uitzicht.

Gemeentehuis van Cevio

Politiek

De uitvoerende macht van het kanton Ticino ligt in handen van de Consiglio di Stato (Staatsraad) die uit vijf direct door de bevolking gekozen leden. De Consiglio di Stato wordt om de vier jaar gekozen. De voorzitter en de vicevoorzitter van de Consiglio di Stato worden uit het midden van de Staatsraadleden gekozen voor de duur van een jaar. De Consiglio di Stato is als volgt samengesteld: 2 liberale-radicalen (Partito Liberale Radicale Ticinese, 1 volksdemocraat (Partito Popolare Democratico; Christendemocratisch), 1 socialist (Partito Socialista Ticinese) en 1 Leghista (Lega dei Ticinesi).

De wetgevende macht ligt in handen van het kantonnale parlement, Gran Consiglio genaamd. De Gran Consiglio bestaat uit 90 leden. De Gran Consiglio wordt via algemeen, enkelvoudig stemrecht, voor een termijn van vier jaar gekozen. De bevolking van Ticino kiest ook twee afgevaardigden voor de Kantonsraad (eerste kamer federaal parlement) en 8 afgevaardigden voor de Nationale Raad (tweede kamer federaal parlement).

De verkiezing van de kantonnale regering en het kantonnale parlement gebeurt op dezelfde dag.

• Leden van de Consiglio di Stato (2007-2011): Luigi Pedrazzini (PPD, president 2010-2011), Patrizia Pesenti (PS), Laura Sadis (PLR, vicepesident 2010-2011), Gabriele Gendotti (PLR) en Marco Borradori (LEGA).
• Voorzitter van de Gran Consiglio (2010-2011): Dario Ghisletta (PS)

Uitslagen verkiezingen Gran Consiglio 1991-heden

	1991	1995	1999	2003	2007
PLRT	29	30	29	30	27
PPD	27	25	23	23	21
PST	9	15	15	16	18
LEGA	12	16	16	11	15
UDC	2	1	3	6	5
I Verdi	1	1	2	2	5
PdL		1	0	1	0
Overigen	10	1	2	1	0

Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Ticino voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Externe links

• Hike in Ticino Hike in Valle Levantina en Valle di Blenio Ticino

Bronnen, noten en/of referenties