Tiende Penning
Er zijn in de 16e eeuw twee soorten belastingen geheven in de Nederlanden die Tiende Penning heetten:
Inhoud |
Tiende Penning van Maria van Hongarije[bewerken]
Maria van Hongarije was landvoogdes van de Nederlanden namens haar broer keizer Karel V. Op 21 maart 1543 werd door haar de Tiende Penning ingesteld, een belasting van 10% op inkomsten uit vermogen. De belasting werd geheven in 1543, 1544, 1553, 1556, 1561 en 1564.
Tiende Penning van Alva[bewerken]
De Tiende Penning was een beruchte belastingmaatregel ingevoerd door Fernando Álvarez de Toledo, de hertog van Alva, in 1569. De belasting leidde tot grote woede in de Nederlanden en kan als een belangrijk element gezien worden voor de Nederlandse Opstand, die later de Tachtigjarige Oorlog zou heten.
Na zijn aankomst in de Nederlanden voerde Alva drie belastingen in:
- De Honderdste Penning: Een eenmalige belasting van 1% op alle bezittingen van roerende en onroerende aard (tegenwoordig: onroerendgoedbelasting oftewel WOZ - waardering onroerende zaken)
- De Twintigste Penning: Een omzetbelasting van 5% op de verkoopprijs van onroerende goederen (huizen, landgoederen, enz.), geïnspireerd door een soortgelijke belasting die was ingevoerd door de Romeinse keizer Augustus (tegenwoordig: overdrachtsbelasting)
- De Tiende Penning: Een omzetbelasting van 10% op de verkoop van roerende goederen (eten en drinken, kleding enz.), identiek aan de in de Spaanse landen gebruikelijke Alcabala-belasting (tegenwoordig: btw)
Vooral tegen de Tiende Penning van Alva rees veel verzet. In de Nederlanden was het bovendien een verworvenheid dat de landsheer slechts een nieuwe belasting hief via een bede of verzoek. Alva negeerde de instellingen en gebood zijn hervorming voor de gehele Nederlanden. Bovendien dreigden de Nederlanden als handelsnatie door de Tiende Penning in zijn concurrentiepositie te worden aangetast. Hierdoor dreigde Alva de bevolking niet alleen zwaarder te belasten, maar ook in zijn competitiviteit te treffen.
In werkelijkheid is de Tiende Penning van Alva nooit geheven, maar werd gedurende twee jaar afgekocht voor een bedrag van 2 miljoen gulden. In de tegenwoordige tijd zijn de penningen, en de percentuele verhogingen ervan, volledig geaccepteerd door de bevolking.
In populaire cultuur[bewerken]
- Rond de tiende penning werd in de 16de eeuw een lied geschreven dat in 1848 via Jan Frans Willems voor het eerst in druk verscheen op blz. 78-80 van het boek "Oude Vlaemsche liederen". [1]
Zie ook[bewerken]
- Tiende Penning mag niet verward worden met de tiende (een van oorsprong kerkelijke belasting op de oogst)
- Geuzen- en aanverwante penningen
| Bronnen, noten en/of referenties |
