Timpaan
Het timpaan (van het Griekse tympanon) is het - dikwijls rijk met beeldhouwwerk versierde - muurpaneel boven de ingang van een kathedraal of ander voornaam gebouw. In de middeleeuwse bouwkunst is een timpaan rond (romaans) of spits (gotiek) en gewoonlijk van reliëfwerk voorzien. In latere bouwstijlen is het in de vorm van een driehoek toegepast en kan het boven portalen aan de voorkant van een gebouw zitten. Voor de beeldhouwers de plek om zich uit te leven.
Timpaan wordt ook wel als synoniem gebruikt voor fronton.
De starre vormgeving die zo kenmerkend is voor de Nederlandse beeldhouwkunst, geldt ook voor het merendeel van de timpanen die nog tot de romaanse stijlperiode mogen worden gerekend.
Een aantal timpanen werd uit trapeziumvormige sarcofaagdekels vervaardigd, zoals bij de kerken van Doorn en Velsen. Ook de kerken van Werkhoven en Wierum bezaten zo'n klein boogveld, maar deze zijn in de negentiende eeuw verdwenen. Verder komen er in Kimswerd, de Sint-Michaelskerk in Zwolle en de kerk van Rheden timpanen voor. Het hoogtepunt van de Romaanse timpaankunst in Nederland is zonder enige twijfel de Majestas Domini in de Sint-Servaasbasiliek te Maastricht.
Het timpaan kan bestaan uit een heel groot beeldhouwwerk, echter het kan ook zijn opgedeeld in meerdere registers, zoals bij het timpaan van de Notre-Dame in Parijs waar het timpaan is opgedeeld in drie registers.
| Architectonische aspecten kruiskerk | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
