Tinnitus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Oorsuizen
Tinnitus
Coderingen
ICD-10 H93.1
ICD-9 388.3
DiseasesDB 27662
MedlinePlus 003043
eMedicine ent/235
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde

Tinnitus of fantoomgeluid, soms ook oorsuizen genoemd, is een aandoening van het akoestische systeem, gepaard gaande met het horen van sis-, fluit-, brom- of pieptonen in één of beide oren. Deze waarneming wordt door de lijder gedaan maar niet door anderen (95%). Het geluid wordt vooral waargenomen wanneer er geen of minder omgevingsgeluid is en kan zo luid zijn dat het horen wordt belemmerd.

De naam komt van het Latijnse tinnitus aurium, wat 'gerinkel in de oren' betekent. Een in de uitgaanswereld gebruikte term is piepstress.

Tinnitus komt soms voor in combinatie met hyperacusis.

Oorzaken[bewerken]

Oorspronkelijk werd aangenomen dat de oorzaak van tinnitus lag in het gehoororgaan. De oorzaak van tinnitus ligt echter waarschijnlijk in de hersenen. Overactieve delen van de hersenen in het gehoorgebied geven continu signalen, terwijl het geluid er niet meer is ("fantoomgeluid"). Om deze reden wordt tinnitus ook wel vergeleken met fantoompijn. De overactiviteit van de hersenen kan worden aangetoond met positronemissietomografie of functionele MRI-technieken.[1]

Lijst van mogelijke oorzaken[bewerken]

  • gehoorschade door zeer harde geluiden geldt als belangrijkste oorzaak. Tinnitus is dan een teken van beginnende gehoorschade en kan al direct na een bezoek aan een discotheek optreden. Tinnitus of "piepstress" komt veel voor bij jongeren die een avond zijn gaan stappen. Op poppodia, festivals en in discotheken wordt vaak gedraaid op een volume rond de 100 dB; een volume dat na tien minuten al acute gehoorschade kan veroorzaken. Ruim 15% van de jongeren tussen 16 en 30 jaar lijdt hierdoor al aan een vorm van blijvende gehoorschade. Ook het op een hoog volume beluisteren van muziek via draagbare persoonlijke geluidsapparatuur (zoals mp3-spelers) is in dit opzicht verdacht. Het is belangrijk om zo snel mogelijk naar een kno-arts te gaan in het geval van een audiotrauma. Als de tinnitus langer duurt dan enkele dagen dient men onderzocht te worden.
  • grote emotionele spanningen: traumatisch geluid (geluid gekoppeld aan een trauma), burn-out, stress en oververmoeidheid, posttraumatische stressstoornis, paniekstoornis en angststoornis en depressiviteit
  • gehoorverlies door leeftijd
  • trauma: aan het hoofd (schedelfractuur), de nek, of een barotrauma
  • triggerpoints: Uit onderzoek in 2007 bleek dat in 56% van de patiënten met oorsuizen en Myofasciale Triggerpoints, het oorsuizen kan worden gemoduleerd door de toepassing van digitale compressie van deze punten, vooral die van de kauwspieren. De onderzoekers vonden een sterke correlatie tussen tinnitus en de aanwezigheid van triggerpoints in hoofd, nek en schoudergordel. Uit:Prog Brain Res. 2007.
  • sommige ototoxische medicijnen: met name acetylsalicylzuurhoudende pijnstillers (aspirine) worden in verband gebracht met tinnitus. Tinnitus is ook een bekend bijverschijnsel van het antibioticum kanamycine. Het vermindert de stijfheid van de haartjes op de haarcellen (stereocilia) en bevordert zo tinnitus. Ook diuretica, aminoglycosiden, kinine, calciumantagonisten, antihistaminica, anti-epileptica en statinen kunnen leiden tot beschadigingen van het oor.
  • na langdurig gebruik van benzodiazepinen (vooral na het staken van het gebruik, kan dit voorkomen als ontwenningsverschijnsel)[2]
  • cerebrovasculaire oorzaak: hoge bloeddruk, diabetes en atherosclerose
  • neurodegeneratieve oorzaak: ziekte van Alzheimer
  • chronische middenoorontsteking met vocht achter het trommelvlies
  • otosclerose
  • afsluiting van de gehoorgang door bijvoorbeeld een oorsmeerprop, water of een watje
  • de ziekte van Menière
  • de ziekte van Lyme
  • een ontsteking van een verstandskies
  • een brughoektumor
  • een operatie aan het oor
  • de ziekte van Von Hippel-Lindau

Toch kan een onderliggende oorzaak voor het ontstaan van de tinnitus in 40% van de gevallen niet worden gevonden.[3]

Preventie[bewerken]

Gehoorschade, mogelijk leidend tot tinnitus, kan voorkomen worden door grofweg drie maatregelen:

  • Door op een passende afstand (minimaal twee meter) van de speakers vandaan te blijven.
  • Door de tijd dat de oren aan het te harde geluid worden blootgesteld zo kort mogelijk te houden, bijvoorbeeld door regelmatig een oorpauze te nemen.
  • Het effectiefst: door gehoorbescherming te gebruiken. Er zijn universele oordopjes met muziekfilter, en op maat gemaakte otoplastieken die het oor en het gehoor beschermen.

Behandelingen[bewerken]

Tot op heden bestaat er geen behandeling die voor de grote groep tinnituspatiënten doeltreffend is.[4] De behandelopties hebben een medische, audiologische of psychologische basis.

  • Neuromodulatie. Noninvasieve neuromodulatieve technieken zoals Transcranial Magnetic Stimulation (TMS) en Transcranial Direct Current Stimulation (TDCS) lijken een veelbelovende manier voor vermindering van tinnitus. Deze technieken kunnen de activiteit van hersencellen moduleren waardoor overactieve gebieden, die de tinnitus veroorzaken, kunnen worden afgeremd. Deze technieken zijn veilig.[5][6]
  • Tinnitus retraining therapy. Bij deze therapie wordt geprobeerd de hersenen zodanig te trainen dat ze het oorsuizen negeren. Hierbij wordt gebruikgemaakt van geluidsverrijking en een inzicht in het neurofysiologisch model van Jastreboff om gewenning aan de tinnitus in de hand te werken. Bij alle soorten tinnitus kan maskering en habituatie een positieve bijdrage geven.
  • Infuustherapie. In Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland is het reeds sinds decennia gebruikelijk bij acute tinnitus een infuusbehandeling toe te passen. De werkzame bestanddelen van het infuus zijn een ontstekingsremmer (prednisolon) en een middel om het bloed beter te kunnen laten stromen door de kleine bloedvaatjes in het gehoororgaan (pentoxifylline). Deze behandeling moet zo snel mogelijk na het ontstaan van oorsuizen worden toegepast, het liefst binnen 14 dagen. De kans op verbetering is dan het grootst en kan oplopen tot 80%. Het oorsuizen kan door deze behandeling verdwijnen of verminderen. Rust is belangrijk tijdens deze infuustherapie. Is het oorsuizen langer dan 2 à 3 maanden geleden begonnen dan noemt men het oorsuizen chronisch en is de infuusbehandeling niet meer zinvol.
  • Hyperbare zuurstoftherapie.
  • Geluidstherapie. Hierbij wordt geluid van buitenaf gebruikt om de aandacht af te leiden van het oorsuizen. Enkele vormen van tinnitus kunnen behandeld worden terwijl andere vormen onbehandelbaar en permanent zijn. Om in te kunnen slapen kan het in die gevallen soms noodzakelijk zijn om stilte te voorkomen en in slaap te vallen met muziek. Ook kan een tinnitusmaskeerapparaat gedragen worden; dit is een soort van gehoorapparaat dat een maskerend geluid produceert dat de aandacht afleidt van het gesuis of gepiep.
  • Bij auditieve destimulatie-therapie (ook wel "notched music" therapie genoemd) worden uit de favoriete muziek van de patiënt de frequenties weggefilterd in een octaaf rondom de toon die als gevolg van de tinnitus wordt waargenomen. De veronderstelling is dat tinnitusveroorzakende neuronen die tijdens het afspelen van de bewerkte muziek geen signaal krijgen, worden gedempt door naburige neuronen die wel worden gestimuleerd.[7]
  • Medicatie: bij bijna alle vormen kunnen sommige antidepressiva, zoals nortriptyline (Pamelor) en amitriptyline (Elavil), bepaalde kalmeermiddelen zoals alprazolam (Xanax) en lichte bètablokkers als propranolol (Inderal) rust en uitkomst geven.
  • Psychotherapie: bij tinnitus veroorzaakt door traumatisch geluid, stress, paniek, uitputting, angst en depressie kan het oplossen van de emotionele oorzaken door middel van effectieve psychotherapie werken. Bij schade aan de cochlea door ototoxische medicatie (is te herkennen doordat deze tijdelijk stopt bij inname van aspirine) is het effect van therapie het minst.
  • Corticale implantatie: in verschillende klinieken onder andere in Detroit[8] en in België wordt corticale implantatie als nieuwe behandeling uitgevoerd. Hierbij wordt onder de schedel een elektrode geïmplanteerd. Deze geeft elektrische schokjes aan het overactieve deel van de hersenen dat een belangrijke rol speelt bij het ontstaan van tinnitus. De bedoeling is dat hierdoor de hyperactiviteit in de hersenen wordt onderdrukt, zodat de tinnitus kan verminderen of verdwijnen. Deze vorm van behandeling is voorlopig alleen geschikt voor mensen met ernstige tinnitus die niet op een andere manier behandeld kunnen worden, maar lijkt vooral effectief als de tinnitus nog niet lang bestaat.
  • Pulsgenerator: experimenteel onderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen rond 2003 heeft laten zien dat behandeling van de betrokken hersendelen met behulp van een pulsgenerator (een soort pacemaker) succesvol kan zijn.[9][1]
  • Voedingssupplementen:
    • Zink: uit vier van vijf kleinschalige studies die op dit gebied zijn uitgevoerd blijkt dat een aantal tinnituspatiënten baat heeft bij een voedingssupplement met zink.[10][11][12]
    • Ginkgo biloba: het gestandaardiseerde Ginkgo biloba extract EGb 761 (gestandaardiseerd op 24% ginkgoflavonglycosiden en 6% terpeenlactonen) is effectief in de behandeling van tinnitus.[13]
    • Magnesium: blootstelling aan lawaai veroorzaakt een magnesiumtekort in het lichaam.[14] Een voedingssupplement met magnesium kan gehoorverlies na blootstelling aan lawaai voorkomen, maar kan in onderzoek ook het gehoor van mensen met gehoorschade verbeteren.[15] Magnesium is een antagonist van de neurotransmitter glutamaat, welke mogelijk een rol speelt bij het ontstaan van tinnitus.[16]
  • Zenuwstimulatie: in februari 2011 slaagden Navzer Engineer van de University of Texas in de VS en zijn collega’s erin om ratten te genezen van hun tinnitus. Al na tien dagen therapie, zenuwstimulatie onder het afspelen van bepaalde tonen, vertoonden de proefdieren geen tekenen meer van tinnitus. De effecten lijken langdurig of zelfs permanent te zijn. Vanwege deze positieve resultaten zijn de onderzoekers nu al begonnen met het testen van de behandeling op mensen. Deze resultaten zijn gepubliceerd in een artikel in het gezaghebbende blad Nature.[17] In een eerste klinische test met 10 patiënten in Antwerpen bleek deze therapie voor 4 personen een significante verbetering op te leveren.[18][19].

De gevolgen van tinnitus lijken een patiënt in sommige gevallen uiteindelijk tot zelfmoord te kunnen drijven; deels doordat het gevoel van onmacht over het continue suizen een verlammend en sterk deprimerende invloed heeft. Bewijs voor een relatie tussen zelfmoord en tinnitus is echter nooit geleverd; andere (psychische) aandoeningen lijken eerder ten grondslag te liggen aan de geregistreerde zelfmoord(poging)en van tinnituspatiënten.[3]

Zie ook[bewerken]

Noten

  1. a b (en) Dissertatie Hilke Bartels - Tinnitus: new insights into pathophysiology, diagnosis and treatment. Besproken in: Perbericht Rijksuniversiteit Groningen - Oorsuizen: psychologische behandeling en neurostimulatie hoopgevend. 19 november 2008
  2. (en) benzodocs.com - Protracted Tinnitus after Discontinuation of Long-Term Therapeutic Use of Benzodiazepines
  3. a b (en) Jacobson GP, McCaslin DL. A search for evidence of a direct relationship between tinnitus and suicide. (2001) J Am Acad Audiol 12:493-496. PMID 11791935.
  4. Nieuwe effectieve behandeling tegen oorsuizen Gezondheidskrant, 30 mei 2012
  5. (en) Song J-J, Vanneste S, Van de Heyning P, De Ridder D. Transcranial direct current stimulation in tinnitus patients: a systemic review and meta-analysis. ScientificWorldJournal. 2012;2012:427941. DOI:10.1100/2012/427941. PMID 23133339. PubMed Central: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3483673/. Dit is een open access artikel, beschikbaar onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding (CC-BY).
  6. (en) Vanneste S, De Ridder D. Noninvasive and invasive neuromodulation for the treatment of tinnitus: an overview. Neuromodulation. 2012 Jul;15(4):350–60. DOI:10.1111/j.1525-1403.2012.00447.x. PMID 22494273. Gratis volledige artikel: http://www.brainm.com/software/pubs/brain/Vanneste%20Tinnitus.pdf.
  7. (en) Okamoto H, Stracke H, Stoll W, et al. Listening to tailor-made notched music reduces tinnitus loudness and tinnitus-related auditory cortex activity. (2010) Proc Natl Acad Sci U S A 107:1207-1210. PMID 20080545 gratis volledige artikel. Onder meer besproken in "Muziek helpt tegen hinderlijk oorsuizen" NRC*next 5 januari 2010.
  8. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18094653
  9. (en) Rijksuniversiteit Groningen > Department of Otorhinolaryngology > Head and Neck Surgery > Auditory Research - Tinnitus - New insights on mechanisms, diagnosis and treatment. 18 november 2009
  10. (en) Arda HN, Tuncel U, Akdogan O, et al. The role of zinc in the treatment of tinnitus. (2003) Otol Neurotol 24:86-89. PMID 12544035.
  11. (en) Yetiser S, Tosun F, Satar B, et al. The role of zinc in management of tinnitus. (2002) Auris Nasus Larynx 29:329-333. PMID 12393036.
  12. (en) Coelho CB, Tyler R, Hansen M. Zinc as a possible treatment for tinnitus. (2007) Prog Brain Res 166:279-285. PMID 17956792.
  13. (en) von Boetticher A. Ginkgo biloba extract in the treatment of tinnitus: a systematic review. (2011) Neuropsychiatr Dis Treat 7:441-447. PMID 21857784 gratis volledige artikel.
  14. (en) Mocci F, Canalis P, Tomasi PA, et al. The effect of noise on serum and urinary magnesium and catecholamines in humans. (2001) Occup Med (Lond) 51:56-61. PMID 11235829 gratis volledige artikel.
  15. (en) Nageris BI, Ulanovski D, Attias J. Magnesium treatment for sudden hearing loss. (2004) Ann Otol Rhinol Laryngol 113:672-675. PMID 15330150.
  16. (en) Ehrenberger K, Felix D. Receptor pharmacological models for inner ear therapies with emphasis on glutamate receptors: a survey. (1995) Acta Otolaryngol 115:236-240. PMID 7610812.
  17. (en) Reversing pathological neural activity using targeted plasticity., Engineer ND, Riley JR, Seale JD, et al. (2011) Nature 470:101-104. PMID 21228773.
  18. (en) Safety and Efficacy of Vagus Nerve Stimulation Paired With Tones for the Treatment of Tinnitus: A Case Series, Dirk De Ridder, Sven Vanneste, Navzer D. Engineer, Michael P. Kilgard, 20 nov 2013
  19. (en) Clinical Trial Brings Positive Results for Tinnitus Sufferers, Dr. Sven Vanneste, Dr. Michael Kilgard, Nov. 21, 2013

Externe links