Toen was geluk heel gewoon

Toen was geluk heel gewoon
De drie hoofdrolspelers van Toen was geluk heel gewoon in 1994
Genre	Komedie
Bedenker(s)	Frank Jansen
Hoofdrollen	Gerard Cox Joke Bruijs Sjoerd Pleijsier Mouna Goeman Borgesius
Regie	Zdeněk Kraus
Land	Nederland
Productie
Producent(en)	John de Mol (tot 1995) Frank Jansen
Uitzendingen
Start	2 januari 1994
Einde	3 juni 2009
Afleveringen	227
Seizoen(en)	11
Zender(s)	KRO Nederland 1 Nederland 2
Website
(en) IMDb-profiel
Portaal    Televisie

Toen was geluk heel gewoon was een Nederlandse televisieserie die werd uitgezonden door de KRO tussen 2 januari 1994 en 3 juni 2009. De serie won in 1999 de Gouden Televizier-Ring.

Geschiedenis

Op 2 januari 1994 begon de KRO met een komische televisieserie, gebaseerd op de Amerikaanse sitcom The Honeymooners. KRO-producent Frank Jansen kwam met het idee en kocht in New York de rechten bij CBS en de erven Jackie Gleason in Los Angeles. Aanvankelijk werd de productie gedaan door Vincent van der Vliet voor John de Mol Produkties met Frank Jansen als coproducent en eindredacteur. Na twee seizoenen beëindigde de KRO uit efficiencyoverwegingen de productieopdracht aan De Mol en nam Frank Jansen de productie zelf ter hand. De eerste afleveringen zijn bewerkingen van de originele scenario's van Gleason, vertaald door Gerard Cox en Sjoerd Pleijsier.

Aanvankelijk speelde de serie zich af in het Rotterdam-Zuid van eind jaren vijftig. De eerste aflevering speelt in het jaar 1959. In de beginjaren was de serie duidelijk trager van karakter dan in de latere jaren omdat deze aflevering vertalingen waren van de Honeymooners. Vanaf 1996 schreven Cox en Pleijsier de afleveringen zelf en werd het tempo hoger en sommige karakters excentrieker. Zo was Simon in het begin nogal een sullig type terwijl hij later geslepen was. Harmsen was in het begin een vrij kleurloze directeur. Uiteindelijk speelt de laatste aflevering in 1974.

De titel van de serie refereert aan het refrein van het lied '1948' dat door Kees van Kooten en Wim de Bie werd geschreven en gezongen in het VARA-programma Hadimassa en dat later een bescheiden hit was voor Gerard Cox.

In 1999 won de serie zowel de Gouden Televizier-Ring (voor beste tv-programma) als Het Gouden Beeld (voor beste comedyproductie). Gerard Cox ontving tevens een Gouden Beeld, voor beste comedyacteur.

Op 12 april 2008 maakte Joke Bruijs in een vraaggesprek met De Telegraaf bekend dat de serie zou gaan stoppen.. Op 7 november 2008 werd de laatste aflevering opgenomen op het Mediapark in Hilversum. De laatste afleveringen zijn uitgezonden in 2009. Op 3 juni 2009 werd de slotaflevering De rek is er uit uitgezonden, voorafgegaan door een documentaire over de reeks, waarin naast de drie vaste hoofdrolspelers ook Mouna Goeman Borgesius aan het woord komt.

Belangrijkste personages

• Jaap Kooiman (Gerard Cox) is een eigenwijze en conservatieve buschauffeur van de RET. Hij rijdt op bus 52 ("De lastigste met die aanhangwagen", zoals hij zelf altijd zegt) maar sinds 1968 op een andere lijn omdat lijn 52 werd opgeheven door de komst van de metro. Kooiman is samen met zijn vrouw Nel woonachtig in de Oranjeboomstraat in Rotterdam-Zuid. Ze hebben geen kinderen. Het is zijn grootste ambitie hogerop te komen, promotie te maken, groepschef te worden (en dus een "hoge ome") en dan te verhuizen naar een villa in Hillegersberg waar hij dan elke dag biefstuk zou kunnen eten en Nel in een bontjas zou rondlopen.
• Nel Kooiman (Joke Bruijs), geboren Van Vliet, is de verstandige, progressieve vrouw van Jaap Kooiman. Aanvankelijk runt ze het huishouden, maar later wordt ze werknemer in Wasserette De Wringer, die door haar bovenbuurvrouw Zus Stokvis wordt begonnen. Ze heeft een zus Agnes die in één van de beginafleveringen trouwt met kegelvriend Jan van Klaveren van Jaap en daarna nog in één aflevering voorkomt waar ze met de neef van meneer Harmsen naar Parijs gaat.
• Simon Stokvis (Sjoerd Pleijsier) geboren in Vlaardingen is de bovenbuurman van Jaap en Nel Kooiman en de beste vriend van Jaap. Hij is getrouwd met Zus (die later bij hem weg gaat). Stokvis die altijd een hoedje op heeft, zelfs in bed, is rioolwerker en later de oprichter (en een tijdlang de enige medewerker) van De Bruine Rotterdammer (een parodie op De Groene Amsterdammer en noemt zich als journalist vaak Simon O. Stokvis (parodie op Willem O. Duys). In de kantine van de RET staat hij regelmatig een maaltijd te bereiden alhoewel hij daar niet werkt.
• Zus Stokvis (Mouna Goeman Borgesius), geboren Mollema, is de vrouw (en later ex-vrouw) van Simon Stokvis. Ze is afkomstig uit Emmer-Compascuum. Ze heeft een zus Ans waar Simon aanvankelijk op viel, maar kwam niet in beeld. Aanvankelijk is Zus huisvrouw, maar uiteindelijk begint ze met het geld uit een erfenis een eigen wasserette, die ze samen met haar benedenbuurvrouw Nel gaat runnen, al blijft Zus nadrukkelijk de baas. Uiteindelijk gaat Zus ervandoor met schrijver Jan Cremer en gaat ze weer in Emmer-Compascuum wonen.
• Meneer (Anton) Harmsen (Huib Rooymans) is de kinderlijke en op een aantal terreinen volkomen wereldvreemde baas van de RET. Hij woont samen met zijn moeder en butler Hopjes aan de Avenue Concordia 331. Meneer Harmsen is goed bevriend met prins Bernhard en heeft uitstekende contacten met de burgemeester van Rotterdam. Over zijn seksuele geaardheid bestaan twijfels maar vermoedelijk is hij homoseksueel maar komt er nooit openlijk voor uit. Wel wordt hij uiteindelijk voorzitter van de afdeling Rotterdam-Zuid van het COC. Hij kan het ook goed vinden met Simon, die hij met 'vriendje Stokvis' aanspreekt. Ook lijkt hij op Bas te vallen maar dat is niet wederzijds.
• Karel van Dam (Koos van der Knaap) woonachtig in het Westland is buschauffeur bij de RET, een collega en kegelvriend van Jaap. Hij is lid van de CPN en heeft zeven kinderen, iets waar in de serie vaak aan gerefereerd wordt ("Greet loopt op alledag"). Na het zevende kind laat hij zich steriliseren wat echter mislukt. Hij is samen met zijn vrouw nudist. In de aflevering Dag Sinterklaasje speelt hij voor Sinterklaas waar hij door zijn lengte bijzonder geschikt voor is. Karel luncht steevast met een sinaasappel die hij behendig tussen zijn handen draait
• Henk van de Berg (Paul van Soest) is ook buschauffeur bij de RET en een collega en kegelvriend van Jaap. Hij is woonachtig bij een hospita. De rol van Henk van de Berg werd in de eerste seizoenen gespeeld door Fred Velle, daarna eenmalig door Fred Florusse in de aflevering Dag Sinterklaasje waar hij naast Henk van de Berg ook voor zwarte piet speelde, en daarna door Paul van Soest.

Overige rollen

• Huib Scholten is de voorman in 'de riool'. Hij is getrouwd met Amy. Huib Scholten verscheen tweemaal in beeld; in de aflevering De ring werd hij gespeeld door Bart Poulissen (Poulissen speelde in de aflevering Fokke de ex van Zus uit Emmer-Compascuum) en in Geen haar op m'n hoofd werd de rol gespeeld door Paul van Soest, die later de rol van Henk van de Berg ging spelen. Huib Scholten is daarna altijd buiten beeld gebleven. In de aflevering Onder hypnose speelde Van Soest de rol van een van de leden van de kegelclub. Fred Velle was in die aflevering te zien als Henk van de Berg, dus mogelijk was het tóch een derde optreden als Huib Scholten. Overigens verscheen Paul van Soest later in het seizoen nog als Hannes de papierhandelaar.
• Moeder Harmsen (Manon Alving) is de moeder van meneer Harmsen die haar zoon nog altijd Tonnie noemt. Mevrouw Harmsen lijdt aan een ernstige vorm van (nat) eczeem.
• Lea van Vliet (Elisabeth Versluys) is de moeder van Nel en is woonachtig in Schiedam, aan de Koemarkt 21 (afl. 'bandenpech'). Ze leeft consequent op voet van oorlog met haar schoonzoon die haar voortdurend Eucalypta noemt, haar leeftijd tot wel honderd jaar hoger schat dan in werkelijkheid en suggereert dat ze op een bezemsteel vliegt. In werkelijkheid komt ze altijd met de DAF en maakt altijd opmerkingen over de buikomvang van Jaap en noemt hem Holle Bolle Gijs of Dikkertje Dap. Haar man, die ze steevast aanduidt als Pa, heeft iets aan zijn been ("heel vies") waardoor die eigenlijk altijd buiten beeld blijft. Behalve in de aflevering Oud en Nieuw 1960-61 toen deze rol gespeeld werd door Jaap Maarleveld. Ook had ze een zuster, die echter overleed en als tante aan Jaap en Nel een vorken en messenset naliet.
• Bas (Edo Brunner) is de vriend van Adri en na het vertrek van Zus is hij Nels steun en toeverlaat in de wasserette. De rol van Bas wordt in de eerste twee afleveringen dat zijn personage voorkomt gespeeld door Brunner. Daarna wordt Bas twee seizoenen lang gespeeld door Marcel Jonker en vervolgens weer door Brunner. Bas werkte in de bouw toen hij Adri leerde kennen voordat hij in de wasserette ging werken.
• Japie Stokvis (Davey Jay Geernaert) is het hyperintelligente (geadopteerde) zoontje van Simon en Zus. Hij is als vondeling aan komen drijven in een mozesmandje in het riool. Zijn ouders waren, naar later bleek, trapezeartiesten in een circus (Zarazani) en zijn doodgevallen tijdens hun act. Voordat hij de naam Japie kreeg werd hij Mozes genoemd.
• Hopjes (aanvankelijk Walter Crommelin), later enige malen gespeeld door Carol van Herwijnen, maar uiteindelijk weer door Walter Crommelin) is de butler van meneer Harmsen. Zijn afkomst is in nevelen gehuld. Hijzelf zegt dat hij nooit is geboren, maar er altijd al is geweest. Zijn roots liggen in Transsylvanië en hij zou familie zijn van Graaf Dracula. In zijn jonge jaren was hij goed bevriend met André van der Louw, de latere burgemeester van Rotterdam.
• Kok van de Lande (Ton van der Velden) is poelier en voorzitter van de kegelclub De Brulboeien. Zijn vrouw Katja (die hem regelmatig naar huis roept voor een noodslacht) heeft ooit aan kickboksen gedaan en komt in ten minste een aflevering (De Vegakraakster) in beeld als ze Jaap probeert te verleiden. In de begintijd was er een andere voorzitter met de naam Niek. Ook was het aantal leden van de kegelclub die in beeld verschenen in de begintijd veel groter.
• Adri de Greef (aanvankelijk gespeeld door Daan Schuurmans, later door Lex Passchier) is de zoon van Joop en Henny de Greef, de benedenburen van Jaap en Nel, die in zijn jonge jaren scheepsjongen/koksmaat is geweest en zich later bij de acteurswissel in één klap ontwikkelt tot beeldend kunstenaar en homoseksueel blijkt te zijn. Hij verlaat zijn vriend Bas voor de Franse Alain tijdens een vakantie in Frankrijk.
• Paco dos Santos de Caragillio (Khaldoun Elmecky) is een collega en pas na lange acceptatie kegelvriend van Jaap. Paco geboren in Zaragoza is gevlucht uit zijn geboorteland Spanje vanwege dictator Franco. Hij veegt de garage bij de RET en burgert met behulp van Simon zeer snel in.
• Joop de Greef (Hans Zuijdveld) Onderbuurman van Jaap en Nel Kooiman, vader van Adri.
• Henny de Greef (Maeve van der Steen) Onderbuurvrouw van Jaap en Nel Kooiman, vrouw van Joop de Greef en moeder van Adri.
• de Moeder van Jaap (Truus Dekker) kwam één keer voor in de aflevering 'Ha die Ma' in 1995. Ze woont in Middelharnis en in tegenstelling tot tegen zijn schoonmoeder is Jaap poeslief tegen zijn eigen moeder.
• Rudi Koppenol (Nico van der Knaap) was wit- en bruingoedhandelaar maar werkte ook als loodgieter. Zijn vrouw heet Tanja en verzamelt muziekinstrumenten alleen maar om te hebben en niet om op de spelen wat ze ook niet kan.
• Nico van der Speld (Rients Gratama) was wijkagent Nico.
• Huisbaas Jansen was de verhuurder van Jaap, Simon en de Greef en kwam in de begintijd voor. Jaap weigerde een huurverhoging te betalen en dreigde zijn huis uit te worden gezet.
• Onderdirecteur Kieboom (Olaf Wijnants) ging in de begintijd over promotie en Jaap werd door Harmsen dan naar hem verwezen als hij over promotie begon. Later ging Harmsen er zelf over en kwam Kieboom niet meer in beeld.

Afleveringen

Zie ook: Lijst van afleveringen van Toen was geluk heel gewoon

Alle afleveringen zijn verschenen op dvd in elf boxen. Ook is er een boxset verschenen waarin de afzonderlijke boxen zijn ondergebracht. De serie is in 2013 compleet opnieuw uitgebracht op DVD, maar wel in andere uitvoeringen. Afleveringen van de serie worden nog regelmatig herhaald.

Trivia

• In het begin van de serie seizoen 1,2 en 3 kan Jaap heel goed kegelen, en daarna ineens niet meer.
• De tekenfilmreeks The Flintstones was ook gebaseerd op de Amerikaanse sitcom The Honeymooners.
• Het karakter Hennie de Greef heet in de eerste aflevering waarin ze voorkomt Ans de Greef.
• In het tweede seizoen wonen Jaap, Nel, Simon en Zus op Oranjeboomstraat 23, in de latere afleveringen is dat Oranjeboomstraat 51.
• In een van de vertaalde afleveringen is Henk van de Berg getrouwd. Zijn vrouw komt niet in beeld, maar in de kroeg wordt geroepen dat zijn vrouw aan de telefoon is voor hem. In de latere Nederlandse afleveringen is Van de Berg de eeuwige vrijgezel.
• De intro werd aanvankelijk ingesproken door Peter van Bruggen. Later werd dit gedaan door Stefan Stasse. De geluidstune is van Jackie Gleason, de bedenker en hoofdrolspeler van The Honeymooners. Ook alle andere muziek die in de serie te horen is, is van Gleason en afkomstig van zijn Capitol LP Riff Jazz (op cd uitgebracht door EMI).
• In seizoen 6 (1998/1999) werd er een special uitgezonden ter promotie van een cd. De special met de titel Toen was muziek heel gewoon maakt geen onderdeel uit van de reguliere dvd-boxen, maar is wel als extra toegevoegd op de speciale KRO-editie van box 11.
• In De verloren zoon (waarin Adri terugkeert van zee) uit seizoen 6, komt het personage Piet Maasbach voor, een broer van de evangelist Johan Maasbach. De familie Maasbach heeft juridisch afgedwongen dat de aflevering niet meer mag worden uitgezonden. Uiteindelijk is de aflevering wel op dvd verschenen (in de speciale KRO-editie van box 11), voorafgegaan door een mededeling waarin wordt gewezen op het fictieve karakter van Piet Maasbach en het ontbreken van iedere link met Johan Maasbach en zijn familie.
• Zowel in 2003 als in 2004 had de KRO plannen om de stekker uit de serie te trekken. Het idee was dat de serie niet meer van deze tijd was. Na protesten van zowel kijkers als de acteurs werden er vanaf 2005 weer nieuwe afleveringen gemaakt en uitgezonden.
• In de serie waren met enige regelmaat bekende Nederlanders te zien in gastrollen. Onder anderen Hans Boskamp, Jos Brink, Daphne Bunskoek, Jules Deelder, André van Duin (als arts), Paul van Gorcum, Willem van Hanegem, Koos Postema, Maarten Spanjer en Pleuni Touw hebben gastrollen gespeeld.
• Presentator Sipke Jan Bousema begon zijn carrière als productie-assistent bij Toen was geluk heel gewoon.
• In 2010 maakt de KRO bekend dat Sjoerd Pleijsier een opvolger voor de serie aan het schrijven is. Deze zal draaien om de redactie van De bruine rotterdammer. Pleijsier zal zelf de rol van Simon weer op zich nemen. Een ander prominent personage in deze serie wordt Huib Scholten. In Toen was geluk heel gewoon heeft Simon het vaak over hem, maar hij is nauwelijks te zien in de serie. Of er ook personages uit Toen was geluk heel gewoon te zien zijn is nog niet bekend.
• In de aflevering Waar rook is, is vuur vertelt Zus dat ze het recept voor de rozenbotteljam van Mientje Polderman uit Vlaardingen heeft. De moeder van acteur Sjoerd Pleijsier heette Mientje Polderman en trouwde met Jan Pleijsier. Sjoerd Pleijsier werd geboren in Vlaardingen.
• Meneer Harmsen woont aan de Avenue Concordia 331. Dit is een in werkelijkheid niet bestaand nummer.

Film

Er wordt gewerkt aan een filmversie, die Toen was geluk: De film moet gaan heten. Het is de bedoeling dat de film begin 2014 in de bioscoop komt.

Album

Op 21 april 2011 werd een album uitgebracht waar Sjoerd Pleijsier als zijn personage Simon Stokvis 13 liedjes ten gehore brengt. De titel van het album luidt: Toen was geluk heel gewoon - Simon Stokvis zingt 13 onvergetelijke sjansongs Op 18 juni 2011 kwam het album op nummer 79 binnen in de Nederlandse Album Top 100.

Nummers

1	Rotterdam wordt wakker
2	Pijn
3	Wat een schande voor de familie
4	Zo nu en dan
5	Mooie tijden waren dat
6	Ik zit op rozen in het riool
7	Doornroosje
8	Rotterdaham
9	Vlieg me naar de maan
10	Een liedje voor Patricia Paay
11	Ali cyaankali
12	Het ging voorbij
13	Toen was geluk heel gewoon

Hitnoteringen

Nederlandse Album Top 100

Hitnotering: 18-06-2011 t/m 25-06-2011
Week:	1	2
Positie:	79	89	uit

Bronnen, noten en/of referenties

Voorganger: Villa Felderhof (NCRV)

Winnaar Gouden Televizier-Ring 1999

Opvolger: Westenwind (RTL)