Tongbeen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken


Tongbeen
Os hyoides
Bot
Tongbeen
Tongbeen
Synoniemen
Latijn Os hyodes[1][2]

Os hyoideum[3][4][5]
Os hypsiloides[6]
Os ypsiloides[6][7]
Os υ (ypsilon) referens[7]
Yodes[7]
Os bicorne[3][8][7]
Os linguale[3][2][9]
Os linguae[8][7]
Os gutturale[1]
Os gutturis[1][8][7]
Os gulae[7]
Os lambdoides[8]
Os lambdae[7]
Os laude[7]
Lambda[7]
Fulcrum linguae[7]
Morsus Adami[7]
Pharyngethron[7]
Alfaich[7]
Alfaie[7]
Alphacum[7]
Alsaich[7]
Assistens[7]

Oudgrieks Ὑοειδής ὀστοῦν[10]

Λαμβδοειδἐς ὀστοῦν[7]

Naslagwerken
Gray's Anatomy 45,177
MeSH A02.835.232.409
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het tongbeen[11][12][13] of os hyoides[14][15][16][17] is een botje gelegen in het gebied van de hals. Het botje heeft de vorm van een hoefijzer. Het tongbeen bestaat uit drie delen: het corpus, cornu majus en cornu minus.[5]

Spieren van het tongbeen[bewerken]

Twee soorten spieren hechten aan het tongbeen, de bovenste (musculi hyperhyoidici) en onderste tongspieren (musculi hyphyoidici).

De bovenste tongspieren, aangehecht aan het tongbeen en de onderkaak, hebben de volgende vier functies:

Dit zijn de musculus geniohyoidicus, de musculus mylohyoidicus, de musculus stylohyoidicus en de musculus digastrius.

De onderste tongspieren liggen tussen het tongbeen en het sleutelbeen en ribbenkast. Hierbij horen de volgende twee functies:

  • openen van de mond,
  • slikken.

De namen van de onderste tongspieren zijn: musculus thyreohyoidicus, musculus sternohyoidicus en musculus omohyoidicus.

Naamgeving[bewerken]

De Latijnse naam voor tongbeen, os hyoides is een vertaling van Grieks ὑοειδής ὀστοῦν huoeidés óstoun, een benaming die voorkomt bij onder andere de Griekse arts Galenus.[10] Daarbij is het Latijnse woord os, bot/been[18] een vertaling van het Griekse woord ὀστοῦν met dezelfde betekenis[10]. Het Griekse woord ὑοειδές kan overeenkomstig een varken,[1] varkenssnuit[19][10] of de Griekse letter Υ/υ (upsilon)[1][19] betekenen. Daarbij heeft de Griekse letter upsilon (Υ/υ) een overeenkomst met een varkenssnuit.[1] Hierbij is ὑοειδής afgeleid van ὗς hus, varken[18][19].

De naam kan verklaard worden uit het feit dat de hoefijzervorm van het tongbeen overeen komt met de vorm van de Griekse Υ/υ.[11] De Latijnse naam os bicorne[3] van bicorne, tweehoornig[18] komt ook overeen met de vorm van het tongbeen, waarvan de uiteinden bestaat uit hoornen.

In het Latijn draagt het tongbeen ook de naam os linguale[3] of os linguae, wat meer overeenkomst met de Nederlandse naam (Latijn lingua, tong[18]).

Naast os hyoides bestaat ook de schrijfwijze os hyoideum.[3][4][5] Daarbij is hyoideum een verkeerde omzetting[20] van ὑοειδές naar het Latijn.

Literatuurverwijzingen[bewerken]

  1. a b c d e f Kraus, L.A. (1844). Kritisch-etymologisches medicinisches Lexikon (3e druk). Göttingen: Verlag der Deuerlich- und Dieterichschen Buchhandlung.
  2. a b Siebenhaar, F.J. (1850). Terminologisches Wörterbuch der medicinischen Wissenschaften. (Zweite Auflage). Leipzig: Arnoldische Buchhandlung.
  3. a b c d e f Schreger, C.H.Th.(1805). Synonymia anatomica. Synonymik der anatomischen Nomenclatur. Fürth: im Bureau für Literatur.
  4. a b His, W. (1895). Die anatomische Nomenclatur. Nomina Anatomica. Der von der Anatomischen Gesellschaft auf ihrer IX. Versammlung in Basel angenommenen Namen. Leipzig: Veit & Comp.
  5. a b c Federative Committee on Anatomical Terminology (1998). Terminologia Anatomica. Stuttgart: Thieme
  6. a b Foster, F.D. (1891-1893). An illustrated medical dictionary. Being a dictionary of the technical terms used by writers on medicine and the collateral sciences, in the Latin, English, French, and German languages. New York: D. Appleton and Company.
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Fonahn, A. (1922). Arabic and Latin anatomical terminology. Chiefly from the Middle Ages. Kristiania: Jacob Dybwad.
  8. a b c d Dunglison, R. (1856). ‘’Medical lexicon. A dictionary of medical science.’’ (13th edition).Philadelphia: Blanchard and Lea.
  9. Probstmayr, W. (1863). Etymologisches Wörterbuch der Veterinär-Medicin und ihrer Hilfswissenschaften. München: Verlag Jul. Grubert.
  10. a b c d Liddell, H.G. & Scott, R. (1940). A Greek-English Lexicon. revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones. with the assistance of. Roderick McKenzie. Oxford: Clarendon Press.
  11. a b Pinkhof, H. (1923). Vertalend en verklarend woordenboek van uitheemsche geneeskundige termen. Haarlem: De Erven F. Bohn.
  12. Jochems, A.A.F. & Joosten, F.W.M.G. (2003). Coëlho Zakwoordenboek der geneeskunde (27ste druk). Doetinchem: ElsevierGezondheidszorg.
  13. Everdingen, J.J.E. van, Eerenbeemt, A.M.M. van den (2012). Pinkhof Geneeskundig woordenboek (12de druk). Bohn Stafleu Van Loghum, Houten.
  14. Kopsch, F. (1941). Die Nomina anatomica des Jahres 1895 (B.N.A.) nach der Buchstabenreihe geordnet und gegenübergestellt den Nomina anatomica des Jahres 1935 (I.N.A.) (3e druk). Leipzig: Georg Thieme Verlag.
  15. Hafferl, A. (1953). Lehrbuch der topographischen Anatomie. Berlin/Göttingen/Heidelberg: Springer Verlag.
  16. Broek, A.J.P. van den, Boeke, J & Barge, J.A.J (1954). Leerboek der beschrijvende ontleedkunde van de mens. Deel I. Geschiedenis der ontleedkunde, bewegingsorganen, vaatstelsel (8ste druk). Utrecht: N.V. A. Oosthoek’s Uitgeverij Mij.
  17. Sliosberg, A. (1975). Elsevier’s medical dictionary in five languages. English/American / French / Italian / Spanish and German. (2de uitgave). Amsterdam/Oxford/New York: Elsevier’s Scientific Publishing Company.
  18. a b c d Lewis, C.T. & Short, C. (1879). A Latin dictionary founded on Andrews' edition of Freund's Latin dictionary. Oxford: Clarendon Press.
  19. a b c Triepel, H. (1927). Die anatomischen Namen. Ihre Ableitung und Aussprache. Anhang: Biographische Notizen.(11e druk). München: J.F. Bergmann.
  20. Triepel, H. (1908). Memorial on the anatomical nomenclature of the anatomical society. In A. Rose (Ed.), Medical Greek. Collection of papers on medical onomatology and a grammatical guide to learn modern Greek (pp. 176-193). New York: Peri Hellados publication office.