Tongeren (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tongeren
Stad in België Flag of Belgium (civil).svg
Wapen van Tongeren
Tongeren (stad)
Tongeren (stad)
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Vlaams-limburg.png Limburg
Arrondissement Tongeren
Coördinaten 50°46′N, 5°27′E
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere		 87,56 km² (2009)
81,54%
8,36%
10,1%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid		 30.042 (01/01/2010)
49,09%
50,91%
343 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder		 (01/01/2008)
17,80%
63,10%
19,09%
Buitenlanders 3,87% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester Patrick Dewael (Open Vld)
Bestuur Open Vld, sp.a
Zetels
Open Vld
sp.a
CD&V
Vlaams Belang
 29
10
9
8
2
Economie
Gemiddeld inkomen 14.853 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad 7,15% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700		 Deelgemeente
Tongeren
Berg
Diets-Heur
Henis
's Herenelderen
Koninksem
Lauw
Mal
Neerrepen
Nerem
Overrepen
Piringen
Riksingen
Rutten
Sluizen
Vreren
Widooie
Zonenummer 012
NIS-code 73083
Politiezone Tongeren - Herstappe
Website www.tongeren.be
Detailkaart
Tongeren Limburg Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Portaal  Portaalicoon   België

Tongeren (Frans: Tongres) is een stad in de Belgische provincie Limburg. De stad is gelegen in het zuiden van deze provincie en is de hoofdplaats van het bestuurlijk en het gerechtelijk arrondissement Tongeren. Anno 2010 telt deze gemeente een kleine 30.000 inwoners, waarvan iets meer dan de helft in Tongeren zelf woont. De overige bevolking woont verspreid over de 16 deelgemeenten. Door de aanwezigheid van verschillende onderwijs- en zorginstellingen is de stad een regionaal centrum voor Zuidoost-Limburg. Het is tevens de oudste stad (15 v.Chr.) van België, haar Romeinse verleden is dan ook een vaste toeristische troef.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Tongeren op de Ferrariskaart

Tongeren ontwikkelde zich van een Romeins legerkamp tot een Gallo-Romeinse nederzetting. Voordat de Romeinen er in de eerste eeuw v. Chr. binnenvielen, werd het gebied rond deze stad bewoond door de Eburonen. Nadat deze stam bijna helemaal werd uitgeroeid door de Romeinen, kregen de Tungri de toestemming zich in deze streek te vestigen. Aan deze stam heeft Tongeren zijn naam te danken.

Tijdens de Romeinse aanwezigheid groeide Tongeren uit tot een belangrijke stad, zo verwierf Atuatuca Tungrorum de status van municipium en werd de stad zelfs de hoofdplaats van de Civitas Tungrorum. De sporen uit de Romeinse tijd beslaan een aaneengesloten terrein van ongeveer 2 km². Ze vormen daarmee het grootste aaneengesloten archeologisch complex van de Lage landen.

1rightarrow.png Zie Geschiedenis van Tongeren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Geografisch

Tongeren ligt in de landelijke regio Haspengouw op de scheiding tussen Droog en Vochtig Haspengouw. De zuidelijke deelgemeenten van Tongeren bevinden zich in de Jekervallei en behoren tot Droog Haspengouw, de overige deelgemeenten behoren tot Vochtig Haspengouw. Dwars door de gemeente loopt eveneens de scheidingslijn tussen tussen het Maas- en Scheldebekken aangezien de Jeker rechtstreeks uitmondt in de Maas en de Demer via de Dijle en de Rupel in de Schelde stroomt. De Demerbron bevindt zich in Ketsingen, een gehucht ten oosten van Tongeren. Het centrum van de stad is gelegen op een heuvel zo'n 105 m boven de zeespiegel. De Galgeberg nabij Berg vormt het hoogste punt van de gemeente en bevindt zich op 123m boven de zeespiegel.

[bewerken] Kernen

De fusiegemeente telt naast de stadskern nog 16 deelgemeenten: Berg, Diets-Heur, Henis, 's Herenelderen, Koninksem, Lauw, Mal, Neerrepen, Nerem, Overrepen, Piringen, Riksingen, Rutten, Sluizen, Vreren en Widooie. Op het grondgebied van Tongeren liggen de gehuchten Blaar, Mulken en Offelken. Van deze drie gehuchten is Mulken het enige gehucht dat nog niet met de stadskern vergroeid is, Mulken wordt van de stadskern gescheiden door Beukenberg en de recreatiezone rond de oude Pliniusbron. Ook sommige deelgemeenten hebben een gehucht binnen hun grondgebied, zoals het gehucht Ketsingen in Berg, Kolmont in Overrepen, Klein-Mal in Mal en Hamal in Rutten.

# Naam Oppervlakte
(km²)		 Bevolking
(2008)		 Dichtheid
(inw./km²)
I Tongeren 13,19 16.922 1.283
II Koninksem 5,08 1.284 253
III Neerrepen 3,69 227 62
IV Riksingen 2,41 928 385
V Henis 3,64 808 222
VI Berg 5,66 593 105
VII Mal 3,99 1.008 253
VIII Sluizen 2,92 639 219
IX Nerem 4,00 949 237
X Vreren 6,93 1.979 286
XI Diets-Heur 3,96 185 47
XII Rutten 10,52 801 76
XIII Lauw 6,48 1.009 156
XIV Widooie 3,47 393 113
XV Piringen 4,56 901 198
XVI Overrepen 3,64 665 183
XVII 's Herenelderen 3,42 568 166

Opmerking: de statistische sector Tongeren bevat 39 inwoners uit niet te lokaliseren statistische sectoren

Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie - Dienst Demografie (01.01.2008)

Verwerking: provincie Limburg - Directie Mens - Steunpunt Sociale Planning (Editie 2011)[1]

[bewerken] Aangrenzende gemeenten

De gemeente Tongeren grenst aan de volgende gemeenten:

   Aangrenzende gemeenten   
 Kortessem   Hoeselt   Bilzen 
 Borgloon en Heers  Brosen windrose nl.svg  Riemst 
 Crisnée en Oerle   Awans, Herstappe en Juprelle   Bitsingen 

Binnen een straal van ongeveer 20 km liggen de steden Hasselt en Genk (noordelijk), Maastricht (oostelijk), Luik (zuidelijk) en Sint-Truiden (westelijk).

[bewerken] Demografische evolutie

  • Bron:NIS via GOM (2000 jaar Tongeren) & Geogids Tongeren - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 2000= inwoneraantal per 1 januari; 1972: aanhechting Berg, Henis, Koninksem, Neerrepen en Riksingen; 1977: aanhechting overige kernen; 2010= stand bevolkingsregister op 01/01/2010 volgens Algemene Directie Instellingen en Bevolking

[bewerken] Bestuurlijk

Bestuurlijk (donkerrood) en gerechtelijk arrondissement Tongeren

Tongeren is zowel de hoofdplaats van een bestuurlijk als een gerechtelijk arrondissement. Daarnaast is Tongeren ook de hoofdplaats van een kieskanton en een gerechtelijk kanton.

Het bestuurlijk arrondissement Tongeren omvat 13 gemeenten met tezamen een totale oppervlakte van 631,56 km² en telde op 1 januari 2010 197.400 inwoners.

Het gerechtelijk arrondissement Tongeren omvat naast het bestuurlijk arrondissement Tongeren ook de gemeenten Bocholt, Bree, Dilsen-Stokkem, Kinrooi, Maaseik en Meeuwen-Gruitrode van het arrondissement Maaseik, de andere gemeenten van het arrondissement Maaseik behoren tot het gerechtelijk arrondissement Hasselt. De gemeenten As, Genk, Opglabbeek en Zutendaal van het bestuurlijk arrondissement Hasselt behoren eveneens tot het gerechtelijk arrondissement Tongeren.

Als hoofdplaats van een gerechtelijk arrondissement bevinden zich in Tongeren een arbeidsrechtbank, een rechtbank van eerste aanleg en een rechtbank van koophandel. Het is echter opmerkelijk dat in Tongeren en niet in de provinciehoofdplaats Hasselt de zetelplaats van het Limburgse hof van assisen en, na Antwerpen, de tweede zetel van het hof van beroep van Antwerpen zetelt.

[bewerken] Bezienswaardigheden

Moerenpoort
Onze-Lieve-Vrouwebasiliek
Romeinse muur
Stadhuis
Standbeeld van Ambiorix

[bewerken] Musea

[bewerken] Religieuze bouwwerken

[bewerken] Onze-Lieve-Vrouwebasiliek

[bewerken] Sint-Catharina Begijnhof

  • Sint-Catharinakerk, vroeggotische kerk uit 1294
  • Sint-Ursulakapel, voormalige kloosterkapel uit 1701
  • Agnetenklooster, klooster uit 1438
  • Brouwhuis, voormalige begijnhofbrouwerij uit 1644
  • Infirmerie, ziekenverblijf uit 1659
  • Overige begijnhofhuisjes uit de 17e en 18e eeuw

[bewerken] Overige religieuze bouwwerken

Parochiekerken van de federatie Tongeren-Centrum

Parochiekerken van de federatie Jekervallei

Parochiekerken van de federatie Tongeren-Noord

Parochiekerken van de federatie Tongeren-West

Kapelletjes

[bewerken] Romeinse overblijfselen

[bewerken] Stadsomwallingen

[bewerken] Romeinse omwallingen

  • Eerste Romeinse muur
    Deze omwalling werd gebouwd in de tweede eeuw na Chr. en had een totale een lengte van 4544 meter waarvan nog 1500 meter zichtbaar is langs de Cesarlaan, Legioenenlaan, Cottalaan & Sabinuslaan.
  • Tweede Romeinse muur
    Deze omwalling dateert uit de vierde eeuw na Chr. en werd gebouwd ter verdediging tegen de Franken. De omwalling werd kleiner en had een totale lengte van 2680m. Van deze muur zijn geen bovengrondse overblijfselen meer bewaard. De basis van een van de torens van deze muur is nog zichtbaar achter de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek aan het Vrijthof.

[bewerken] Middeleeuwse omwalling

  • Middeleeuwse muur
    Deze omwalling werd gebouwd tussen 1257 en 1264 en is opgetrokken op de funderingen van de Romeinse omwallingen. Deze muur ligt langs de ring rondom het centrum van Tongeren.
    • Deze stadsmuur telde zes poorten waarvan enkel de Moerenpoort nog bestaat.
      1. Moerenpoort, naar Wezet
      2. Trichterpoort, naar Maastricht (afgebroken in 1863 voor aanleg van Veemarkt)
      3. Hemelingenpoort, naar Hasselt (afgebroken in 1846)
      4. Kruispoort, naar Sint-Truiden (afgebroken in 1873 wegens te bouwvallig)
      5. Steenderpoort, naar Amay (afgebroken in 1873 wegens te bouwvallig)
      6. Luikerpoort, naar Luik (afgebroken in 1825)
    • De middeleeuwse muur had ook verschillende versterkte torens waarvan er nu nog enkele bestaan. De torens worden opgesomd naargelang hun volgorde, vertrekkende vanaf de Moerenpoort in tegenwijzerzin:
      1. Smeetoren (aan de Leopoldwal)
      2. Cremertoren (aan de Leopoldwal)
      3. de Schaetzentoren (aan de Elfde Novemberwal)
      4. Poeiertoren (aan de Elfde Novemberwal)
      5. Goeswijn- of Kledersnijderstoren aan de Bilzerpoort (afgebroken in 1841 voor aanleg Bilzersteenweg)
      6. Vleeshouwerstoren, gelegen tussen de Kruispoort en de Hemelingenpoort (afgebroken in 1880)
      7. Velinxtoren (ruïne aan het einde van de Albertwal)
      8. Lakemakerstoren (aan de Kastanjewal langs het Begijnhof)

[bewerken] Overige bezienswaardigheden

1rightarrow.png Zie ook de lijst van onroerend erfgoed in Tongeren.

Bron: www.geheugenvantongeren.be en www.dekenaattongeren.be

[bewerken] Evenementen

[bewerken] Groen in en rond de stad

[bewerken] Middeleeuwse omwalling

Langs de restanten van de middeleeuwse stadsmuur zijn op verschillende plaatsen wandelzones aangelegd:

  • Ter hoogte van de Elfde Novemberwal loopt er een wandelpad langs en bovenop de omwalling, de weg bovenop de omwalling wordt de 'Hooggraaf' genoemd.
  • Ter hoogte van de Leopoldwal loopt eveneens een wandelpad op en langs de omwalling.
  • Vanaf de Moerenpoort loopt er via de Kastanjewal een wandelweg in de richting van het stadspark De Motten, langs deze groene dreef liggen ook de Oude Jeker en het Sint-Catharina Begijnhof.

[bewerken] De Motten

De Motten is een wijk ten zuiden van het stadscentrum, vroeger was dit een moerassig gebied nabij de oevers van de Jeker. Tegenwoordig is het grootste deel van de wijk een onderdeel van het stadspark 'De Motten'. Het ganse park ligt grofweg tussen de Velinxtoren en de Moerenpoort en is bijna 800m lang. 'De Motten' omvat onder andere;

  • CC De Velinx met aangrenzend de kleine visvijver
  • Het Boothuis met aangrenzend de grote vis- en roeivijver
  • Dierenpark
  • Verkeerspark
  • Minigolf
  • Speeltuin
  • Finse piste
  • Atletiekpiste
  • Materiaal voor verschillende atletiekdisciplines zoals hoogspringen, verspringen...
  • Voetbal-, tennis- en basketbalvelden
  • Skatepark

[bewerken] Natuurgebieden

  • De spoorwegzate van de oude spoorlijn 23 tussen Drieslinter en Tongeren, omgeven door dassenburchten, hoogstamboomgaarden en de weilanden aan de oevers van de Fonteinbeek.
  • Beukenberg, gelegen ten noordwesten van het centrum op de uitlopers van een Romeins aquaduct
  • Natuurreservaat De Oostelijke Jeker, beter gekend als De Kevie, is een landschapspark van 200 ha onderverdeeld in vier reservaten:
    • De Beemden: gebied tussen de Jeker en de Oude Jeker dat gekenmerkt wordt door vochtige hooi- en weilanden.
    • Het Hardel: gebied ten noordoosten van De Beemden, dit moerassig bosgebied herbergt een unieke flora en fauna.
    • De Meersen: gebied in het oostelijke deel van het landschapspark met een grote variatie aan vegetatie, zo zijn er onder andere; rietvelden, elzenbosjes en een venige depressie.
    • De Kevie: deze naam wordt meestal gebruikt voor het ganse natuurgebied, maar omvat eigenlijk alleen het centrale gedeelte. Dit deel van het landschapspark vormt het overgangsgebied tussen de verschillende reservaten, de vegetatie is daarom zeer divers, er zijn zowel hooilanden, moerassen als venige gebieden.
    • Doorheen het natuurgebied lopen ook 4 wandelpaden; het keviepad (1,5 km), het molenpad (4,5 km), het dierenpad (7 km) en het plantenpad (11km).

[bewerken] Sport

Hoewel Tongeren slechts een kleine provinciestad is, kent het toch enkele sportclubs die op nationaal en internationaal niveau kunnen meedraaien.

[bewerken] Voetbal

Zowat elke deelgemeente van Tongeren heeft wel één of meerdere voetbalclubs, de volgende ploegen komen uit in de nationale of provinciale reeksen:

  • KSK Tongeren (4de Nat. C)
  • KVVV 's Herenelderen (2ste Prov. A)
  • Eendracht Henis (3de Prov. D)
  • KV Heur VV (3de Prov. D)
  • Union FC Rutten (4de Prov. D)
  • Valencia VC Piringen (4de Prov. D)

[bewerken] Zaalsporten

  • Basketbal: BasKet Tongeren (3de Nat. B)
  • Handbal: United HC Tongeren (Heren: 1ste Nat. en Beneluxliga, Dames: 2de Nat.)
  • Volleybal: Datovoc (Dames: 1ste Nat.)
  • Zaalvoetbal: ZVC Pibo Tongeren (2de Nat. B), ZVC Onbetong Tongeren (3de Nat. B), ZVC United Tongeren (3de Nat. B)...

[bewerken] Andere

[bewerken] Politiek

[bewerken] College van burgemeester en schepenen

Het college van burgemeester en schepenen van Tongeren voor de periode 2006-2012 wordt gevormd door een coalitie tussen Open Vld en sp.a. Deze twee partijen bezitten samen 19 van de 29 zetels in de gemeenteraad. De overige 10 zetels worden ingenomen door CD&V met 8 zetels en Vlaams Belang met 2 zetels. Het schepencollege van Tongeren telt 1 burgemeester en 7 schepenen.[3]

College van burgemeester en schepenen
Functie Naam Partij Bevoegdheden
Burgemeester Patrick Dewael Open Vld
Schepen Hugo Biets Open Vld Financiën en Milieu
Julien Boulet Sp.a Bevolking en Wijken
Johnny Noirhomme Sp.a Sociale Zaken en OCMW-voorzitter
Guy Schiepers Open Vld Openbare Werken en Industrie
Gerard Stassen Sp.a Sport en Jeugd
Christiane Thys Open Vld Toerisme en Onderwijs
Johnny Vrancken Sp.a Ruimtelijke Ordening en Economie
Stadssecretaris Luc Houbrechts Hoofd van de bestuurlijke organisatie van de Stad

[bewerken] Gemeenteraad

De huidige gemeenteraad werd verkozen bij de gemeenteraadsverkiezingen van 8 oktober 2006. De Tongerse gemeenteraad bestaat uit 29 zetels.[4] De onderstaande tabel toont de resultaten van de meest recente gemeenteraadsverkiezingen in detail.[5]

Gemeenteraadsverkiezingen 2006
Partij Stemmen  % Zetels
VLD
6.959
31,99
sp.a
6.339
29,14
CD&V
6.202
28,51
Vlaams Belang
2.257
10,37
Deelnemende kiezers
22.758
 96,13 29
geldig
21.757
95,60
ongeldig
1.001
4,40
Ingescheven kiezers
23.675
100

[bewerken] Lijst van voormalige burgemeesters

1rightarrow.png Zie de lijst van burgemeesters van Tongeren.

[bewerken] Verkeer en vervoer

[bewerken] Wegen

Dankzij de R72 en een uitgebreid wegennet is Tongeren makkelijk bereikbaar en goed aangesloten op verschillende autosnelwegen. De autosnelwegen, waarop de N-wegen aangesloten zijn, worden ook vermeld.

[bewerken] Openbaar vervoer

Tongeren heeft een station langs de spoorlijn van Hasselt naar Luik en is goed te bereiken via 12 buslijnen die geëxploiteerd worden door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn. Verder zijn er nog 3 stadslijnen.

Ter bevordering van het openbaar vervoer in de provincie Limburg hebben De Lijn en de NMBS het Spartacusplan opgesteld. Samen met Beringen, Hasselt en Neerpelt zal Tongeren één van de vier belangrijke knooppunten vormen. Concreet betekent dit voor Tongeren:

  • Frequentere IC- en L-treinen op de lijn Tongeren - Hasselt - Aarschot - Leuven - Brussel
  • Snelbus Sint-Truiden - Tongeren, met stopplaats te Borgloon
  • Snelbus Tongeren - Maastricht, met stopplaats te Riemst

[bewerken] Trivia

[bewerken] Bekende Tongenaren

[bewerken] Clerici

[bewerken] Media en cultuur

[bewerken] Politiek

[bewerken] Sport

[bewerken] Wetenschap

[bewerken] Anderen

  • Ambiorix, koning van de Eburonen
  • Henry Baillien, voormalige stadsarchivaris van Tongeren, schrijver van verscheidene geschiedkundige boeken over Tongeren en haar omliggende dorpen en oud-medewerker aan het geschiedkundig tijdschrift "Het Oude land van Loon".

[bewerken] Partnersteden

[bewerken] Romeinse zustersteden

Ter gelegenheid van het 2000-jarig bestaan van Tongeren heeft de stad een kunstwerk geschonken aan tien steden, die net als Tongeren een Romeins verleden hebben:

[bewerken] Andere zustersteden

[bewerken] Afbeeldingen

  • Púmpkëskal

  • Onze-Lieve-Vrouwebasiliek

  • De Lakenmakerstoren

  • Antiek- en brocantemarkt (Veemarkt)

  • Foto vanaf de middeleeuwse stadswal (Leopoldwal)

  • Sint-Catharina Begijnhof

  • Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (Vrijthof)

  • Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (14 okt 2004)

  • De basiliek en Ambiorix

  • De dodecaëder (Nieuwstraat)

  • Romeinse muur van Tongeren (Caesarlaan)

  • Zicht vanop de Moerenpoort in de richting van de Kielenstraat

  • Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in de 19de eeuw

  • Oude Jeker (Kastanjewal)

  • Sint-Lutgardiskerk

  • Sint-Jan Baptistkerk

  • Hof van Assisen

[bewerken] Literatuur

  • R. Nouwen, Het Municipium Tungrorum en de cohors II Tungrorum milliaria equitata c.L., in Limburg - Het Oude Land van Loon 76 (1997), pp. 299–348.
  • Ibid., Atuatuca Tungrorum. The First Known Municipium of Gallia Belgica?, in ZPE 115 (1997), pp. 278–280.
  • D. Baillien, Tongeren en zijn straten door de eeuwen heen,VZW Tungrensia (1995), pp.13–95.
  • P. Mannaerts (red.), Cantus Tungrensis: inventaris van het middeleeuws muzikaal erfgoed uit Tongeren en omgeving, Alamire, 2006.

[bewerken] Externe links

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

  1. ↑ Gemeentelijke fiches demografie (Editie 2011) - Gemeente Tongeren
  2. ↑ Antiekmarkt Tongeren
  3. ↑ Het schepencollege van Tongeren (2006-2012)
  4. ↑ Lijst van Tongerse gemeenteraadsleden (2006-2012)
  5. ↑ Uitslagen gemeenteraadsverkiezingen 2006
Wikimedia Commons
Plaatsen in de gemeente Tongeren Tongeren.jpg

Deelgemeenten: Berg · Diets-Heur · Henis · 's Herenelderen · Koninksem · Lauw · Mal · Neerrepen · Nerem · Overrepen · Piringen · Riksingen · Rutten · Sluizen · Tongeren · Vreren · Widooie
Overige kernen: Blaar · Hamal · Ketsingen · Klein-Mal · Kolmont · Mulken · Offelken
Belgische gemeenten · Arrondissement Tongeren · Limburg · Vlaanderen
Vlag van België Gemeenten in de provincie Limburg Vlag van de provincie Limburg

Alken · As · Beringen · Bilzen · Bocholt · Borgloon · Bree · Diepenbeek · Dilsen-Stokkem · Genk · Gingelom · Halen · Ham · Hamont-Achel · Hasselt · Hechtel-Eksel · Heers · Herk-de-Stad · Herstappe · Heusden-Zolder · Hoeselt · Houthalen-Helchteren · Kinrooi · Kortessem · Lanaken · Leopoldsburg · Lommel · Lummen · Maaseik · Maasmechelen · Meeuwen-Gruitrode · Neerpelt · Nieuwerkerken · Opglabbeek · Overpelt · Peer · Riemst · Sint-Truiden · Tessenderlo · Tongeren · Voeren · Wellen · Zonhoven · Zutendaal
België: Provincies · Gemeenten
Goede Steden van het Prinsbisdom Luik Wapen Prinsbisdom Luik.png
Dietse steden: Beringen · Bilzen · Loon · Bree · Hamont · Hasselt · Herk-de-Stad · Maaseik · Peer · Sint-Truiden · Stokkem · Tongeren
Romaanse steden: Borgworm · Châtelet · Ciney · Couvin · Dinant · Fosses-la-Ville · Hoei · Luik · Thuin · Verviers · Wezet
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tongeren_(stad)&oldid=29614448"
Persoonlijke instellingen
Naamruimten
Varianten
Handelingen
Navigatie
Informatie
Hulpmiddelen
Afdrukken/exporteren
In andere talen