Tongeren (stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Tongeren
Stad in België
Wapen van Tongeren

ligging binnen het arrondissement Tongeren
in de provincie Limburg
Geografie
Gewest Vlaanderen
Provincie Limburg
Arrondissement Tongeren
Coördinaten 50°46′N, 5°27′E
Oppervlakte
– Landbouwgronden
– Bossen
– Bebouwde gronden
– Andere		 87,56 km² (2005)
77,40%
3,47%
17,68%
1,45%
Bevolking (Bron: NIS)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid		 29.859 (01/01/2008)
48,95%
51,05%
341 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder		 (01/01/2008)
17,80%
63,10%
19,09%
Buitenlanders 3,87% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester Patrick Dewael (Open VLD)
wnd.:Carmen Dupain-Willems
Bestuur Open VLD, sp.a
Zetels
Open VLD
sp.a
CD&V
Vlaams Belang
 29
10
9
8
2
Economie
Gemiddeld inkomen 13.875 euro/inw. (2005)
Werkloosheidsgraad 7,15% ( jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700
3700		 Deelgemeente
Tongeren
Berg
Diets-Heur
Henis
's Herenelderen
Koninksem
Lauw
Mal
Neerrepen
Nerem
Overrepen
Piringen
Riksingen
Rutten
Sluizen
Vreren
Widooie
Zonenummer 012
NIS-code 73083
Politiezone Tongeren - Herstappe
Website www.tongeren.be
Portaalicoon   België

Tongeren (Limburgs: Tóngere, Frans: Tongres, Latijn: Atuatuca Tungrorum) is een stad in het zuiden van de Belgische provincie Limburg, met een kleine 30.000 inwoners. Het is de oudste stad (15 v.Chr.) van België.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Tongeren ontwikkelde zich van een Romeins legerkamp tot een Gallo-Romeinse nederzetting. Voordat de Romeinen er in de eerste eeuw v. Chr. binnenvielen, werd het gebied waarin deze stad zich bevindt, bewoond door de Eburonen. Tongeren groeide uit tot een belangrijke stad onder de naam Atuatuca Tungrorum. De sporen uit de Romeinse tijd beslaan een aaneengesloten terrein van ongeveer 2 km². Zij vormen daarmee het grootste aaneengesloten archeologisch complex van de Lage landen.

Zie Geschiedenis van Tongeren voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

[bewerken] Geografisch

Tongeren ligt in Haspengouw. Haar zuidelijke deelgemeenten behoren tot Droog Haspengouw; de noordelijke deelgemeenten liggen in Vochtig Haspengouw. In Haspengouw liggen de valleien van de Jeker en de Demer, waarbij Tongeren in de eerste ligt. Omdat de Jeker een zijrivier van de Maas is en de Demer een zijrivier van de Schelde, loopt dwars door Tongeren de scheidingslijn tussen het Maas- en Scheldebekken. Het centrum van de stad is gelegen op zo'n 105 m boven de zeespiegel. Het hoogste punt van de gemeente bevindt zich op 123m (Galgeberg) boven de zeespiegel.

[bewerken] Kernen

De fusiegemeente telt naast de stadskern nog 16 deelgemeenten: Berg, Diets-Heur, Henis, 's Herenelderen, Koninksem, Lauw, Mal, Neerrepen, Nerem, Overrepen, Piringen, Riksingen, Rutten, Sluizen, Vreren en Widooie. Op het grondgebied van Tongeren liggen de gehuchten Mulken, Blaar en Offelken. Van deze drie gehuchten is Mulken het enige dat nog niet met de stadskern vergroeid is, Mulken wordt van de stadskern gescheiden door Beukenberg en de recreatiezone rond de oude Pliniusbron. Ook sommige deelgemeenten hebben een gehucht binnen hun grondgebied, zoals het gehucht Ketsingen in Berg, Kolmont in Overrepen, Kleinmal (Kakmal in de volksmond geheten) in Mal en Hamal in Rutten.

# Naam Oppervlakte
(km²)		 Bevolking
2006		 Dichtheid
(inw./km²)
I Tongeren* 13,19 16.863 1278
II Koninksem 5,08 1.273 251
III Neerrepen 3,69 213 58
IV Riksingen 2,41 925 384
V Henis 3,64 799 332
VI Berg 5,66 588 104
VII Mal 3,99 984 247
VIII Sluizen 2,92 638 218
IX Nerem 4,00 938 235
X Vreren 6,93 1.952 282
XI Diets-Heur 3,96 189 48
XII Rutten 10,52 799 76
XIII Lauw 6,48 991 153
XIV Widooie 3,47 390 112
XV Piringen 4,56 913 200
XVI Overrepen 3,64 660 181
XVII 's Herenelderen 3,42 572 167

*Opmerking: de statistische sector Tongeren bevat 112 inwoners uit niet te lokaliseren statistische sectoren

Bron: FOD Economie - Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie - Dienst Demografie (01.01.2006)

Verwerking: provincie Limburg - 2de Directie Welzijn - stafdienst Strategie en Planning - Studiecel (Editie 2009)

[bewerken] Demografische evolutie


  • Bron:NIS via GOM (2000 jaar Tongeren) & Geogids Tongeren - Opm:1831 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 2000= inwoneraantal per 1 januari; 1972: aanhechting Neerrepen, Riksingen, Henis en Berg; 1977: aanhechting overige kernen; 2009= stand bevolkingsregister op 31/12/2008 (nog enige correctie mogelijk)

[bewerken] Bestuurlijk

Tongeren is de hoofdplaats van een gerechtelijk en bestuurlijk arrondissement. Het gerechtelijk arrondissement Tongeren omvat naast het bestuurlijk arrondissement Tongeren ook de gemeenten Bocholt, Bree, Kinrooi, Meeuwen-Gruitrode, Dilsen-Stokkem en Maaseik van het arrondissement Maaseik, de andere gemeenten van het arrondissement Maaseik behoren tot het gerechtelijk arrondissement Hasselt. Tevens is het de zetelplaats van het Limburgse assisenhof en, na Antwerpen, de tweede zetel van het hof van beroep van Antwerpen.

[bewerken] Politiek

Zie: Lijst van burgemeesters van Tongeren

[bewerken] Verkeer en vervoer

Tongeren grenst aan de volgende gemeenten:

Binnen een straal van ongeveer 20 km liggen Hasselt (noordelijk), Maastricht (oostelijk), Luik (zuidelijk) en Sint-Truiden (westelijk).

[bewerken] Wegen

Dankzij de R72 en een uitgebreid wegennet is Tongeren makkelijk bereikbaar en goed aangesloten op verschillende autosnelwegen. De autosnelwegen, waarop de N-wegen aangesloten zijn, worden ook vermeld.

[bewerken] Openbaar vervoer

Tongeren heeft een station langs de spoorlijn van Hasselt naar Luik en is goed te bereiken via 12 buslijnen die geëxploiteerd worden door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn. Verder zijn er nog 3 stadslijnen.

[bewerken] Bezienswaardigheden

[bewerken] Musea

[bewerken] Sint-Catharina Begijnhof

[bewerken] Oudheidkundige bezienswaardigheden

  • Eerste Romeinse muur
    Gebouwd in de tweede eeuw na Chr. en heeft een lengte van 4544 meter waarvan nog 1500 meter zichtbaar is aan de Cesarlaan, Legioenenlaan, Cottalaan & Sabinuslaan.
  • Tweede Romeinse muur
    Dateert uit de vierde eeuw na Chr. en werd gebouwd ter verdediging tegen de Franken. De omwalling werd kleiner, 2680m. Van deze muur zijn geen bovengrondse overblijfselen meer bewaard. De basis van een van de torens van deze muur is nog zichtbaar achter de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek aan het Vrijthof.
  • Middeleeuwse muur
    Rondom de ring van Tongeren centrum. Dateert van omstreeks 1257-1264 en is gebouwd op Romeinse funderingen.
    • Deze muur telde zes poorten waarvan enkel de Moerenpoort (gerestaureerd) nog bestaat.
      • Trichterpoort, naar Maastricht (afgebroken in 1863 voor aanleg van Veemarkt)
      • Moerenpoort, naar Wezet (Visé)
      • Luikerpoort, naar Luik (afgebroken in 1825)
      • Steenderpoort, naar Amay (afgebroken in 1873 wegens te bouwvallig)
      • Kruispoort, naar Sint-Truiden (afgebroken in 1873 wegens te bouwvallig)
      • Hemelingenpoort, naar Hasselt
    • De middeleeuwse muur had ook verschillende versterkte torens waarvan er nu nog enkele bestaan. De torens worden opgesomd naargelang hun volgorde, vertrekkende vanaf de Moerenpoort in tegenwijzerzin
      1. Smeetoren (aan de Leopoldwal)
      2. Cremertoren (aan de Leopoldwal)
      3. de Schaetzentoren (aan de Elfde Novemberwal)
      4. Poeiertoren (aan de Elfde Novemberwal)
      5. Goeswijn- of Kledersnijderstoren aan de Bilzerpoort (afgebroken in 1841 voor aanleg Bilzersteenweg)
      6. Vleeshouwerstoren, gelegen tussen de Kruispoort en de Hemelingenpoort (afgebroken in 1880)
      7. Velinxtoren (ruïne aan het einde van de Albertwal)
      8. Lakemakerstoren (aan de Kastanjewal langs het Begijnhof)
  • Romeins aquaduct (aarden wal van 6km tot aan Beukenberg)

Bron: www.geheugenvantongeren.be

[bewerken] Overige bezienswaardigheden

Standbeeld van Ambiorix

[bewerken] Groen in en rond de stad

[bewerken] Evenementen

  • De zevenjaarlijkse Kroningsfeesten (Eerstvolgende feesten in 2009)
  • De wekelijkse antiekmarkt (Zondag 06:00 - 13:00).
  • Het jaarlijks terugkerende stadsmuzikantenfestival

[bewerken] Bekende Tongenaren

[bewerken] Partnersteden

[bewerken] Romeinse zustersteden

Ter gelegenheid van het 2000-jarig bestaan van Tongeren heeft de stad een kunstwerk geschonken aan tien steden, die net als Tongeren een Romeins verleden hebben:

[bewerken] Andere zustersteden

[bewerken] Afbeeldingen

Púmpkëskal

Onze-Lieve-Vrouwebasiliek

De Lakenmakerstoren

Antiek- en brocantemarkt (Veemarkt)

Foto vanaf de middeleeuwse stadswal (Leopoldwal)

luchtfoto van Tongeren (Nieuw-Tongeren)

luchtfoto van Tongeren (Nieuw-Tongeren)

Onze-Lieve-Vrouwebasiliek (14 okt 2004)

De basiliek en Ambiorix

De dodecaëder (Nieuwstraat)

Romeinse muur van Tongeren (Caesarlaan)

Zicht van op de Moerenpoort in de richting van de Kielenstraat

[bewerken] Literatuur

  • R. Nouwen, Het Municipium Tungrorum en de cohors II Tungrorum milliaria equitata c.L., in Limburg - Het Oude Land van Loon 76 (1997), pp. 299–348.
  • Ibid., Atuatuca Tungrorum. The First Known Municipium of Gallia Belgica?, in ZPE 115 (1997), pp. 278–280.
  • D.Baillien, Tongeren en zijn straten door de eeuwen heen,VZW Tungrensia (1995),pp.13–95
  • P.Mannaerts (red.), Cantus Tungrensis: inventaris van het middeleeuws muzikaal erfgoed uit Tongeren en omgeving, Alamire, 2006.

[bewerken] Externe links

Stad Tongeren

Deelgemeenten: Berg · Diets-Heur · Henis · 's Herenelderen · Koninksem · Lauw · Mal · Neerrepen · Nerem · Overrepen · Piringen · Riksingen · Rutten · Sluizen · Tongeren · Vreren · Widooie
Overige kernen: Ketsingen · Mulken

Lijst van Belgische gemeenten · Arrondissement Tongeren · Limburg · Vlaanderen
Gemeenten in de provincie Limburg Vlag van de provincie Limburg

Alken · As · Beringen · Bilzen · Bocholt · Borgloon · Bree · Diepenbeek · Dilsen-Stokkem · Genk · Gingelom · Halen · Ham · Hamont-Achel · Hasselt · Hechtel-Eksel · Heers · Herk-de-Stad · Herstappe · Heusden-Zolder · Hoeselt · Houthalen-Helchteren · Kinrooi · Kortessem · Lanaken · Leopoldsburg · Lommel · Lummen · Maaseik · Maasmechelen · Meeuwen-Gruitrode · Neerpelt · Nieuwerkerken · Opglabbeek · Overpelt · Peer · Riemst · Sint-Truiden · Tessenderlo · Tongeren · Voeren · Wellen · Zonhoven · Zutendaal

België - Provincies - Gemeenten
Goede Steden van het Prinsbisdom Luik

Dietse steden: Beringen · Bilzen · Loon · Bree · Hamont · Hasselt · Herk-de-Stad · Maaseik · Peer · Sint-Truiden · Stokkem · Tongeren
Romaanse steden: Borgworm · Châtelet · Ciney · Couvin · Dinant · Fosses-la-Ville · Hoei · Luik · Thuin · Verviers · Wezet
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken