Keelamandel
De keelamandelen of tonsillen (Tonsillae palatinae) zijn gepaarde klieren die zich direct aan het begin van de farynx bevinden, links en rechts naast de tong in de amandelnis, die zich bevindt tussen de beide tonsilbogen en de uitloper van het zachte gehemelte ofwel huig.
Inhoud |
[bewerken] Beschrijving
De amandelen zijn groot bij kinderen in de leeftijd van 3 en 10 jaar en worden nog groter tijdens de puberteit, en nemen daarna in omvang af. Bij de meeste volwassenen zijn ze klein en onopvallend, en soms niet eens meer te zien. Ze zijn grotendeels gevuld met lymfoïd weefsel en bevatten daarnaast diepe inhammen (crypten). Ze maken deel uit van het lymfevatenstelsel en van de ring van Waldeyer, een verzameling van afweercellen bevattende structuren die als een soort ring rondom de ingang tot het darmkanaal liggen.
[bewerken] Functie
De keelamandelen hebben net als de neusamandelen en de tongamandelen een functie bij de afweer. Ze helpen met name bij het voorkomen van keelaandoeningen en aandoeningen van de bovenste luchtwegen.
[bewerken] Afwijkingen
Vooral in de jeugd, maar soms ook later kunnen de tonsillen opzetten en ontstoken raken: tonsillitis. Indien dit erg vaak gebeurt of wanneer sprake is van hyperplasie, dan zal de arts soms besluiten over te gaan tot tonsillectomie, het 'knippen' van de amandelen. Dit was vroeger een zeer populaire ingreep; wetenschappelijk onderzoek heeft hier echter de laatste decennia grote vraagtekens bij gezet[1]. Desalniettemin worden in Nederland nog steeds tweemaal zoveel amandelen geknipt per duizend inwoners als in de omringende westerse landen.
Bij oudere patiënten is soms sprake van asymmetrische amandelen, hetgeen kan wijzen op aandoeningen als maligne lymfoom of plaveiselcelcarcinoom.
Op de amandelen kan zich soms een witte of crèmekleurige substantie ter grootte van popcorn afzetten welke een onwelriekende geur uit de mond veroorzaakt, tonsilloliet of amandelsteen geheten.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ (en) Le TM, Rovers MM, van Staaij BK, et al. Alterations of the oropharyngeal microbial flora after adenotonsillectomy in children: a randomized controlled trial. (2007) Arch Otolaryngol Head Neck Surg 133:969-972. PMID 17938318 gratis volledige artikel. Besproken in Amandelen knippen duur en onnodig, NRC Handelsblad 20 november 2007.
