Tourniquet (geneeskunde)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Stuwband in de EHBO-koffer die ook als tourniquet kan worden gebruikt.

Een Tourniquet is een knelverband dat om een arm of been wordt aangelegd om zeer ernstige bloedingen te stoppen. Het is een noodmaatregel die moet worden gebruikt om een leven te redden, maar het gebruik van een tourniquet kan wel schade veroorzaken. De in de arm of been lopende zenuwen worden afgekneld en het weefsel krijgt geen bloed meer toegevoerd. Het knelverband wordt vaak op de plaats van een ongeluk met ter plaatse aanwezige materialen in elkaar gezet.

Helderrood bloed dat in grote hoeveelheden uit een wond stroomt duidt op een slagaderlijke bloeding. Het slachtoffer verliest in korte tijd veel bloed. Als het niet lukt om de ernstige bloeding te stelpen bestaat er een kans dat het slachtoffer overlijdt door verbloeding. Dan moet worden overgegaan tot het aanbrengen van een tourniquet. De gewonde moet bovendien zo snel mogelijk naar het ziekenhuis worden vervoerd.

Tourniquet aanbrengen[bewerken]

Nodig is een reep stof, riem of iets anders dat plat en flexibel is, ten minste 5 centimeter breed en lang genoeg om twee maal om het lidmaat gewikkeld te worden. Dit wordt de tourniquet of het knevelverband. De tourniquet wordt iets boven de wond geplaatst en tweemaal om het ledemaat gewikkeld. Er wordt een halve knoop in de tourniquet gelegd. Een tak of iets anders stevigs wordt op de halve knoop geplaatst en er wordt een hele knoop van gemaakt met de tak erin.

Vervolgens wordt aan de tak gedraaid, zodat de tourniquet strakker om het ledemaat komt te zitten. Er wordt net zolang aan de tak gedraaid tot de bloeding stopt, dan wordt de tak vastgebonden. Het tijdstip waarop de tourniquet is aangebracht moet worden genoteerd, zodat duidelijk is hoelang het al op zijn plaats zit. De tourniquet wordt niet bedekt. Op het voorhoofd van het slachtoffer wordt een letter "T" geschreven (dat kan zo nodig ook met het bloed van de patiënt). In afwachting van professionele hulp blijft de verzorger bij het slachtoffer en let op dat hij niet in shock raakt en geen hartstilstand krijgt. Een tourniquet die te lang op zijn plaats blijft zitten leidt tot beschadiging van het ledemaat, omdat het weefsel afsterft, wat zodanig ernstige vormen kan aannemen dat het lidmaat in zijn geheel kan afsterven.

Een tourniquet moet niet worden verward met een stuwband die wel de veneuze terugvoer, maar niet de arteriële aanvoer van bloed belemmert. De stuwband wordt o.a. gebruikt om de aderen op te laten zwellen, waardoor ze beter aan te prikken zijn bij het afnemen van bloed.