Trafigura

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Trafigura is een wereldwijd opererende handelsonderneming, gespecialiseerd in olie, mineralen en metalen. De onderneming heeft 55 kantoren in 36 landen en hoofdkantoren in Amsterdam, Londen en Luzern.

Trafigura’s belangrijkste handelsactiviteiten bestaan uit levering en transport van ruwe olie, olieproducten, metalen (waaronder koper, lood, zink en aluminium), metaalertsen en concentraten.

Trafigura, dat in 1993 is opgericht, is eigendom van haar werknemers en is opgezet door Claude Dauphin en Eric de Turkheim die daarvoor als oliehandelaren werkten bij Glencore, het bedrijf van Marc Rich.[1] Het bedrijf kende in de eerste helft van de jaren 1990 een flinke groei en had in 2010 een jaaromzet behaald van 58,5 miljard euro en een winst van 508,3 miljoen euro.[2]

Olie-voor-voedselprogramma[bewerken]

Na een onderzoek door de Verenigde Naties werd Trafigura beschuldigd van omkoping in het Olie-voor-voedselprogramma.[3] In 1996 is het olie-voor-voedsel-programma ingesteld om de Irakese bevolking van voedsel te voorzien. Een groot deel van het geld verdween echter in de zakken van Iraakse machthebbers en controlerende VN-medewerkers. Meer dan de helft van de 4500 bedrijven uit 66 landen, die betrokken waren bij het Iraakse olie-voor-voedsel-programma heeft smeergeld betaald aan het regime van Saddam Hoessein.

Uit een boek over het misbruik in het olie-voor-voedsel-programma, blijkt dat met een door Trafigura Beheer BV gecharterde tanker – de in Liberia geregistreerde Essex die van de VN toestemming had om Iraakse olie te laden in de grootse Iraakse olieterminal in Mina al-Bakr – olie uit Irak zou zijn gesmokkeld. Volgens een brief van kapitein Theofanis Chiladakis zou de Essex op 13 mei en 27 augustus 2001 zijn 'afgetopt' met een extra 272.000 vaten olie nadat VN controleurs de lading hadden vrijgegeven. In oktober 2001 werd de Essex door Amerikaanse marineschepen voor de kust van Curaçao onderschept voordat het zijn illegale lading kon lossen. In een latere rechtszaak kwam in een verklaring aan het licht dat Trafigura het plan had bedacht om eerdere verliezen in de oliehandel met Irak te compenseren.[1]

Probo Koala en Torm Thyra[bewerken]

Het bedrijf kwam in 2006 in het nieuws door de ramp met de lading van de Probo Koala. De lading werd gedumpt in Abidjan, waarna vijftien mensen om het leven kwamen en velen in het ziekenhuis moesten worden opgenomen. Het bedrijf stelt echter dat het afval van het schip door een plaatselijk bedrijf dat beschikt over de benodigde papieren afgevoerd zou worden. De Probo Koala was op 2 juli 2006 de Amsterdamse haven binnengelopen. Men wilde daar de sloptank legen bij de installatie van Amsterdam Port Services BV (APS). Er was ruim 550 kubieke meter slops aan boord. Toen de APS op een bepaald moment van mening was dat het geen gewone slops was (het stonk naar rotte eieren) en de afgifteprijs omhoog ging van 20 naar 900 euro per kubieke meter is de reeds afgegeven hoeveelheid teruggepompt en is het schip weer vertrokken. Uiteindelijk heeft het schip in augustus in de havenstad Abidjan (Ivoorkust) de slops gelost. Het bedrijf waar de multinationals normaliter mee werken, Ivoirienne de Technique d’Energie (ITE) dat een speciale fabriek heeft voor het verwerken van scheepsafval, nam het werk echter niet aan. Volgens de directeur van ITE kan gevaarlijk afval in Ivoorkust overigens überhaupt niet verwerkt worden, zelfs niet door ITE, iets wat volgens hem algemeen bekend is. Een ander bedrijf genaamd Société Tommy, dat pas op 12 juli 2006 een vergunning had gekregen voor "het leeghalen, het onderhouden en het bijtanken” van schepen, neemt de opdracht aan, voor 18.500 dollar (15.500 euro).[4]

Volgens een onderzoekscommissie ingesteld door de Ivoriaanse regering na de giframp, wist Trafigura dat Ivoorkust niet over de vereiste faciliteiten beschikte om met gevaarlijk afval om te gaan. In een brief van Tommy, gedateerd 18 augustus, wordt alleen over 'storten' gesproken, nergens over 'behandelen'. Volgens de onderzoekscommissie heeft Trafigura de internationale conventies voor de verwerking van gevaarlijk afval geschonden. De commissie noemt het verder opmerkelijk dat Société Tommy pas werd opgericht nadat duidelijk was geworden dat de Probo Koala zijn giftige lading niet in Amsterdam kon laten verwerken.[5] In februari 2007 schikte Trafigura de zaak met de Ivoriaanse regering voor een bedrag van 152 miljoen euro.[6]

In juni 2007 werd bekend dat Trafigura begin 2007 wederom probeerde een lading sterk vervuild afval als 'olieresten' te lossen. Op 10 maart arriveerde het door Trafigura gecharterde schip met de naam Torm Thyra in de haven van Amsterdam om bij afvalinzamelaar Amsterdam Port Services (APS) olieresten te lossen. Toen bij het afvoeren hiervan hevige stankoverlast ontstond, waarschuwde de APS de Inspectie Verkeer en Waterstaat, die twee dagen later vaststelde dat het een zwaar vervuilde lading betrof. Op kosten van Trafigura werd het afval daarna verwerkt bij Afvalstoffen Terminal Moerdijk.

Omkoopschandaal[bewerken]

Trafigura heeft een bedrag van 460.000 dollar betaald aan de regerende politieke partij in Jamaica. De minister-president van dat land heeft opdracht gegeven om het bedrag terug te betalen. Hoewel er geen wederdiensten verkregen zijn (voor zover bekend) vond de regering het onethisch om deze gift aan te nemen omdat Trafigura al heel lang zaken doet met het staatsoliebedrijf.[7]

Strafvervolging[bewerken]

Op 19 februari 2008 werd bekend dat het Openbaar Ministerie voornemens was Trafigura alsmede enige andere betrokkenen te vervolgen; de zitting is gepland op 26 en 27 juni 2008.[8]

Uit het Nederlandse justitiële dossier zou blijken dat het Trafigura de productiemethode bewust heeft verzwegen. Uit e-mails die op het hoofdkantoor in Amstelveen in beslag zijn genomen, zou blijken dat de Oekraïense kapitein van de Probo Koala opdracht kreeg te liegen over de manier waarop zijn scheepsafval was ontstaan. Ook zou de kapitein zelfs toestemming hebben gekregen om het afval illegaal te lozen in zee, zij het pas ‘na Dover op weg naar Lomé (Nigeria)’. Dat lijkt uiteindelijk niet te zijn gebeurd.[9] Hoewel de directeur Claude Dauphin in de nog lopende rechtszaak in Nederland in juni 2008 buiten vervolging werd gesteld, zou uit interne correspondentie blijken dat hij betrokken was bij het plan het giftig afval kwijt te raken. Uit de interne documenten zou ook blijken dat het bedrijf al in december 2005 een eigen analyse maakte waaruit bleek dat de bewerking van de nafta op zee giftig afval zou opleveren.[10]

Deze rechtszaak ging NIET om het dumpen van het afval in Ivoorkust zelf, maar ging over de misdrijven die begaan waren in Nederland: de gebeurtenissen rond het aanbieden en vervolgens terugpompen van de slops.

De rechtbank deed op 23 juli 2010 uitspraak.

De Gemeente Amsterdam alsmede de DMB vonden dat zij niet vervolgd konden worden omdat haar activiteiten voortkwamen uit exclusieve uitoefening van een publieke taak, en in die hoedanigheid zijn de bestuursorganen niet vervolgbaar. Deze immuniteit is een gevolg van een uitspraak van de Hoge Raad in 1998 in het Pikmeerarrest.[11] Daarnaast is het bedrijf APS vrijgesproken van het misdrijf dat gepleegd zou zijn door het terugpompen van de reeds ontvangen vervuilde slops omdat zij daarvoor toestemming had gekregen van Dienst Milieubeheer en derhalve ervan mocht uitgaan dat dit niet strafbaar was.[12] APS heeft hierbij dan wel de wet overtreden maar wordt vrijgesproken wegens afwezigheid van alle schuld: AVAS. Zie ook het Motorpapieren-arrest.

De kapitein,[13] de medewerker van Trafigura [14] en het bedrijf Trafigura Beheer zelf[15] worden wel schuldig bevonden. De drie partijen worden veroordeeld voor een aantal zaken: de kapitein onder andere voor het opzettelijk foutief invullen van de formulieren met betrekking tot de schadelijkheid van de af te geven slops en voor het overtreden van het EVOA verdrag welke de uitvoer van schadelijke stoffen vanuit Europa naar ontwikkelingslanden verbied; Trafigura en haar medewerker zijn veroordeeld voor het opdracht geven hiertoe. De straffen die de rechtbank geeft zijn uiteindelijk:[16]

de kapitein S.C.: 5 maanden voorwaardelijke celstraf, proeftijd twee jaar, wegens valsheid in geschrifte en medeplegen voor de afgifte van waren waarvan hij wist dat ze schadelijk voor de gezondheid waren.
de medewerker van Trafigura N.A.: een geldboete van 25.000 euro en een voorwaardelijke gevangenisstraf van 6 maanden wegens het medeplegen voor de afgifte van waren waarvan hij wist dat ze schadelijk voor de gezondheid waren.
de rechtspersoon Trafigura Beheer bv: een boete van 1 miljoen euro wegens medeplegen voor de afgifte van waren waarvan hij wist dat ze schadelijk voor de gezondheid waren en overtreding van artikel 10.60 van de wet Milieubeheer.[17]

Op 23 december 2011 bevestigde het Gerechtshof Amsterdam de opgelegde straffen.[18][19]

Noorwegen[bewerken]

Nadat het afval van de Probo Koala tot problemen leidde in Amsterdam en Ivoorkust, verplaatste Trafigura de activiteiten naar een installatie aan de wal in Noorwegen. Volgens een uitzending van het programma Brennpunkt van het Noorse televisiestation NRK werden bij het ingehuurde bedrijf Vest Tank in Slovag minstens zes scheepsladingen coker gasoline opgewaardeerd door bewerking met natronloog en andere chemicaliën. De opslagtank waarin een deel van het afval was verzameld, ontplofte op 24 mei 2007 toen het afval ondeskundig werd bewerkt met zuur, in een poging het te neutraliseren om het als zout afvalwater in zee te kunnen lozen.[20]

Poging tot beletten verslaggeving omtrent vragen in Britse parlement[bewerken]

Op 14 oktober 2009 kwam aan het licht dat Trafigura getracht had te verhinderen dat de Britse krant The Guardian zou berichten omtrent vragen[21] die in het Britse parlement gesteld waren door MP Paul Farrelly. Tegen The Guardian was een verbod van die strekking uitgevaardigd door de rechter, bekend als een "super-injunction" (waarbij ook over het bestaan van dat verbod niet mag worden gepubliceerd door de gedaagde partij), maar via Twitter en een aantal weblogs lekte dit uit. Enkele uren voor de behandeling van het hoger beroep van The Guardian trokken de advocaten van Trafigura het verbod in, stellende dat het niet de bedoeling van Trafigura was geweest de pers te muilkorven ten aanzien van het berichten omtrent in het parlement verhandelde. ("There is no question of Trafigura seeking to gag the media from reporting parliamentary proceedings [...].")[22]

Aangifte tegen Trafigura door Greenpeace[bewerken]

Op 17 mei 2010 werd bekend dat Greenpeace bij het functioneel parket te Rotterdam aangifte had gedaan tegen Trafigura wegens het beïnvloeden van getuigen: Trafigura zou Ivoriaanse chauffeurs hebben betaald om onjuiste verklaringen af te leggen over de aard van door hen vervoerd afval en de invloed daarvan op hun gezondheid. Trafigura ontkende de beschuldigingen, doch erkende de getuigen te hebben betaald voor het opgeven van hun anonimiteit. Deze betaling zou, aldus Trafigura, "op een open en legale manier tot stand zijn gekomen".[23]

November 2012: schikking tussen OM en Trafigura[bewerken]

Op 16 november 2012 werd bekend dat tussen het OM en Trafigura een schikking was getroffen, waarmee een einde kwam aan alle nog lopende strafzaken in Nederland. Trafigura diende € 1 miljoen boete te betalen, alsmede € 300.000 wegens de winst op de illegale export. Topfunctionaris Claude D. diende € 67.000 te betalen wegens het leiding geven aan de gewraakte afvalstoffenexport.[24]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Timmerman, K. (2004) The French Betrayal of America. Crown Forum (New York)

  1. a b (en) http://www.acepilots.com/unscam/archives/000926.html
  2. Jaarverslag 2010, gecontroleerd door Ernst & Young
  3. (en) http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4383474.stm
  4. NRC 23-11-2006 'Voor 15.500 euro wilde Tommy de klus wel klaren'
  5. Het Parool 23-02-2007 Trafigura wist van gifstort
  6. http://www.volkskrant.nl/binnenland/article397248.ece/Trafigura_schikt_in_gifschip-zaak_met_Ivoorkust De Volkskrant 14-02-2007 'Medewerkers Trafigura vrij na schikking'
  7. (en) http://www.bbc.co.uk/caribbean/news/story/2007/02/070227_trafigura.shtml
  8. Het Financieele Dagblad, 19 februari 2008, p. 1.
  9. http://www.volkskrant.nl/binnenland/article1036189.ece/Gifschandaal_Trafigura_geen_incident De Volkskrant 28-06-2007 'Gifschandaal Trafigura geen incident'
  10. "'Top van Trafigura wist van gifafval"
  11. Uitspraak Rechtbank Amsterdam: LJN: BN2052
  12. Uitspraak Rechtbank Amsterdam inzake Amsterdam Port Services
  13. Uitspraak Rechtbank Amsterdam inzake Kapitein Probo Koala
  14. Uitspraak Rechtbank Amsterdam inzake
  15. Uitspraak Rechtbank Amsterdam inzake
  16. Samenvatting uitspraken Probo Koala, bezocht op 1 augustus 2010
  17. Trafigura krijgt boete van 1 miljoen euro
  18. Gerechtshof Amsterdam veroordeelt Trafigura tot boete van één miljoen euro
  19. Trafigura in hoger beroep veroordeeld tot boete miljoen euro
  20. (en) http://www.nrk.no/programmer/tv/brennpunkt/1.6104693
  21. De vraag luidde als volgt: "Paul Farrelly (Newcastle-under-Lyme): To ask the Secretary of State for Justice, what assessment he has made of the effectiveness of legislation to protect (a) whistleblowers and (b) press freedom following the injunctions obtained in the High Court by (i) Barclays and Freshfields solicitors on 19 March 2009 on the publication of internal Barclays reports documenting alleged tax avoidance schemes and (ii) Trafigura and Carter-Ruck solicitors on 11 September 2009 on the publication of the Minton report on the alleged dumping of toxic waste in the Ivory Coast, commissioned by Trafigura." [1]
  22. (en) Trafigura drops bid to gag Guardian over MP's question
  23. Aangifte tegen Trafigura om chauffeurs
  24. Schikking Trafigura in Probo-Koalazaak geen schuldbekentenis