Tram van Île-de-France

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De tram van Île-de-France is de tram die in de agglomeratie van Parijs en in de rest van Île-de-France rijdt. Naast de metro en buslijnen kent Île-de-France ook zeven tramlijnen, waarvan een lijn als treindienst gereden wordt. Ook zijn er nog diverse lijnen in ontwikkeling.

Geschiedenis[bewerken]

Tramnet in de binnenstad in 1923.
Tramnet in de voorstad in 1921.

Parijs kende enige decennia voor de aanleg van de metro al tramlijnen uitgebaat door zes verschillende maatschappijen. Deze maatschappijen werden overgenomen door de STCRP (Société des Transports en Commun de la Région Parisienne) in 1921. Dit netwerk functioneerde vanaf 1855 tot 1938 in Parijs, waarna tot 1957 het lokaal tramnet van Versailles bleef rijden. Naast de Parijs zelf hadden grote voorsteden zoals Versailles hun eigen tramnetten en waren er lokale trams die dorpen met het spoor verbonden. Er was een 32 kilometer lange regionale tramlijn, de "Arpajonnais" die de binnenstad van Parijs bevoorraadde met voedsel uit de landbouwstreek ten zuiden van Parijs. In de loop van de jaren werd op dit netwerk gebruikgemaakt van diverse technieken. Na de paardentram en de stoomtram werd overgegaan op elektrische trams. Daarnaast hebben ook accutrams en gastrams (met gecomprimeerde lucht) gereden. Dubbeldeks trams waren heel gewoon. Het tramnet raakte, onder invloed van de opkomst van andere vervoermiddelen (zoals de auto, bus en de metro) in de verdrukking, en werd uiteindelijk opgeheven.

Een nieuw trambedrijf is vanaf 1992 in gebruik genomen. Dit netwerk wordt nog steeds uitgebreid.

Huidige tramlijnen[bewerken]

Île-de-France - plan des tramways.png

Op het ogenblik zijn vijf tramlijnen in gebruik. Drie zijn er gesitueerd in de voorsteden van Parijs. De tramlijnen zijn niet tot nauwelijks verbonden met elkaar, hebben elk hun eigen specifiek materieel en vervoer en lijnkarakteristieken. Daarom is er geen sprake van een tramnetwerk.

T1[bewerken]

Tram op lijn T1 in Bobigny.
Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 1 (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De T1 lijn verbindt Saint-Denis en Noisy-le-Sec in het departement Seine-Saint-Denis, ten noorden van Parijs. De lijn opende in 1992 tussen Saint-Denis en Bobigny en markeert de terugkeer van de tram in de regio na vijfendertig jaar afwezigheid. De lijn wordt oostelijk uitgebreid naar Noisy-le-Sec in december 2003 en sindsdien zijn er zesentwintig stations. De lijn werd een snel succes heeft gemiddeld 115.000 reizigers per dag. Werkzaamheden voor een uitbreiding naar het westen, naar het metrostation Asnières - Gennevilliers - Les Courtilles startten begin 2009, dit stuk van de lijn opende op 15 november 2012. Een andere uitbreiding, naar Montreuil in het oosten van Parijs was gepland, maar bleef een aantal jaren geblokkeerd vanwege het verzet van de stad Noisy-le-Sec, waar er gesloopt moest worden in het centrum van de stad. Deze uitbreiding wordt nu verwacht voor 2015. De lijn wordt bereden met vijfendertig trams type Tramway Français Standard (TFS)

T2[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 2 (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Lijn T2, ook wel Trans Val-de-Seine genoemd, ligt in het zuidwesten van Parijs en verbindt de wijk La Défense met Issy-les-Moulineaux. Deze lijn is in 1997 in gebruik genomen en loopt over een omgebouwd spoorwegtracé. Dat was de met derde rail geëlektrificeerde voorstadspoorlijn Puteaux / Issy - Val de Seine die tot 21 mei 1993 heeft gereden. In het spoorstation van La Défense was een extra middenperron met twee treinsporen gebouwd en in gebruik genomen voor treinen. Dit perron is later op de goede (tram)hoogte gebracht door de sporen te verhogen. Tussen La Défense en Puteaux zijn naast de bestaande spoorlijn twee tramsporen aangelegd gedeeltelijk in een tunnel. In tegenstelling tot andere tramlijnen liep deze lijn over een van het wegverkeer afgezonderd tracé, waardoor deze meer deed neigen naar lightrail. Door het afgezonderde tracé kunnen er hogere snelheden behaald worden. Sedert de verlenging in 2010 naar de Porte de Versailles heeft een gedeelte van de lijn gelijkvloerse kruisingen met het wegverkeer. De verlenging geeft een aansluiting met metrolijn 12 en met de tramlijn over de Boulevards des Marechaux, de T3. Er is geen spooraansluiting met deze tramlijn. Op 19 november 2012 is er in de noordelijke richting een verlenging geopend richting Bezons. Daar zal later een aansluiting gemaakt worden op de sporen van tramlijn 1, die daarheen verlengd gaat worden.

T3a en T3b[bewerken]

Lijn T3, de terugkeer van de tram in Het Parijse centrum.

Lijn T3 is op 16 december 2006 geopend. Deze lijn, die geheel binnen de stad ligt, loopt over de ring van boulevards net binnen de Périphérique, die veelal naar maarschalken uit het Eerste Keizerrijk vernoemd zijn. De lijn wordt derhalve ook wel Tramway des Maréchaux genoemd.

Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 3a (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het deel van de lijn liep van het metrostation Porte d'Ivry (metrolijn 7) naar Boulevard Victor (RER C). Op dit eerste traject rijden gemiddeld 146.000 reizigers per dag, waarmee de lijn drukker is dan oorspronkelijk gedacht. Er wordt gereden met extra brede Citadis trams type 402. Deze trams hebben veel staanplaatsen en weinig zitplaatsen omdat de meeste reizigers maar korte afstanden afleggen.

Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 3b (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 15 december 2012 is de lijn T3 van Porte d'Ivry verlengd naar Porte de Vincennes en hernoemd naar lijn T3a. Van Porte de Vincennes tot Porte de la Chapelle is een nieuwe lijn T3b aangelegd. Beide lijnen hebben hun eigen kopeindpunt, gescheiden door een drukke verkeersweg, en geven aansluiting op elkaar in Porte de Vincennes.

T4[bewerken]

Lijn T4 te Bondy.
Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 4 (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Deze Tram-Train-lijn is geopend op 18 november 2006 en is een project van de Franse spoorwegen. De lijn loopt over een oude spoorlijn tussen Bondy en Aulnay-sous-Bois en biedt een verbinding tussen de lijnen B en E van de RER.

In de oorspronkelijke plannen zou de lijn 40.000 passagiers per dag moeten gaan trekken, maar deze doelstellingen zijn nog niet gehaald: er waren slechts 29.000 reizigers per dag in oktober 2007, en 30.000 in 2009. Mede daarom zijn er plannen om de lijn door te trekken naar Clichy-Montfermeil. Deze verlenging zou dan in 2015 moeten worden geopend.

Voor de dienstregeling op de lijn wordt er gebruikgemaakt van Siemens Avanto-trams. De trams rijden hun maximumsnelheid van 100 km/h niet in reizigersdienst, doordat de maximumsnelheid van de lijn op 70 km/h ligt. De snelheid van 100 wordt wel gehaald tussen het opstelterrein in Noisy-le-Sec en het station van Bondy.

T5[bewerken]

Lijn T5 in de testfase
Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 5 (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 29 juli 2013 is tramlijn 5 geopend. De lijn loopt tussen Saint-Denis, Pierrefitte-sur-Seine, Sarcelles en Garges-lès-Gonesse. Het tracé is 6,6 km lang en telt 16 stations. Werkzaamheden voor de lijn begonnen in 2005. De lijn is een bandentram, en maakt gebruik van het Translohr-systeem.

T7[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Tramlijn 7 (Île-de-France) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 16 november 2013 is tramlijn 7 geopend tussen Villejuif en Athis-Mons. De 11,2 km lange lijn heeft 18 haltes, en een gemiddelde snelheid van ruim 21 km/h. De lijn kan gezien worden als verlenging van Lijn 7 van de Parijse metro, en komt verder ook bij het handelscentrum van Thiais en bij de luchthaven Orly, waar het voorlopig zelfs de enige railverbinding naartoe is[1]. Bouwtoestemming voor de lijn werd op 1 februari 2005 gegeven, de bouwwerkzaamheden begonnen in 2009.

In 2018 wordt de lijn uiteindelijk verlengd tot station Juvisy-sur-Orge, waardoor de tramlijn de belangrijkste schakel wordt in de verbinding tussen zuidelijk Île-de-France en de luchthaven Orly. De verlenging van de metrolijn 14 naar Orly zal een meer westelijke route hebben en twee overstapstations hebben met de tram: M.I.N. Porte de Thiais en de luchthaven Orly.

Tram-Train Esbly - Crécy-la-Chapelle[bewerken]

Avanto-tram op het station van Crécy-la-Chapelle
Nuvola single chevron right.svg Zie Spoorlijn Esbly - Crécy-la-Chapelle voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op de spoorlijn Esbly - Crécy-la-Chapelle wordt de treindienst sinds 2011 uitgevoerd met dezelfde Tram-trein voertuigen als bij tramlijn 4. De spoorlijn is echter, in tegenstelling tot tramlijn 4, niet gemoderniseerd bij de komst van de trams. Ook wordt er op de spoorlijn Esbly - Crécy-la-Chapelle met gewone Franse spoorwegseinen gereden, in tegenstelling tot tramlijn 4. Deze spoorlijn wordt daarom niet als tramlijn beschouwd, maar als deel van Transilien-lijn P.

Toekomst[bewerken]

Het Parijse tramnet is nog volop in ontwikkeling. Op verschillende plaatsen bestaan er plannen om treinen op bepaalde trajecten te vervangen door trams. Veel van deze plannen zijn echter nog niet uitgewerkt. Wel zullen er op een aantal stukken spoor, nu nog deel van de RER C, trams gaan rijden. Ook worden er veel nieuwe lijnen gebouwd om buslijnen te vervangen.

T6[bewerken]

Lijn T6 wordt een bandentramlijn van 14 km lang (waarvan 1,6 km in een tunnel) met 21 stations, en gaat lopen van Châtillon naar Viroflay. Plannen om de lijn aan te leggen werden op 9 februari goedgekeurd, waarna in 2008 de werkzaamheden begonnen. Opening van de lijn is gepland voor 2014. De lijn zal net zoals lijn T5 gebruikmaken van het Translohr-systeem. Dit is gekozen na protesten van omwonenden die bang waren voor lawaai van de wielen van de tram (een bandentram is aanzienlijk stiller dan een tram op stalen wielen). De kosten voor dit project zijn geraamd op 392 miljoen euro. De eerste delen openen eind 2014, de hele lijn gaat in 2015 in exploitatie.

T8[bewerken]

Lijn T8 (ook wel bekend als Tram'Y vanwege het Y-vormige tracé) zal Saint Denis (metrolijn 13) gaan verbinden met Villetaneuse (Tangentielle Nord) en Épinay-sur-Seine. De opening is voorzien voor eind 2014/begin 2015. Er is sprake van een verlenging naar het toekomstige Gare d'Evangile in het 18e arrondissement van Parijs.

Tangentielle Nord[bewerken]

Hoewel dit tramtrein project als een spoorwegproject wordt beschouwd, zal deze lijn zijn eigen sporen hebben naast de goederenringspoorlijn en bereden worden door hoog frequente tramtreinen zoals bij tramlijn T4. Op 13 december 2010 zijn de bouwwerkzaamheden begonnen. Deze lijn wordt aangelegd langs het noordelijke goederen ringspoorlijn en zal aansluiting geven op de trein voorstadslijnen en ander spoorvervoer. De lijn wordt in een eerste fase aangelegd tussen Bourget en Épinay-sur-Seine en een latere fase naar Sartrouville en Noisy-le-Sec.[2] De eerste delen openen in 2016.

Tramway des Gares[bewerken]

Een ander project dat regelmatig genoemd wordt is de Tramway des Gares die de zes Parijse kopstations met elkaar zou moeten verbinden, ongeveer via de route van de huidige stadsbuslijn 91. De RATP heeft in 2005 drie studies hiernaar laten uitvoeren, en het plan steekt nog regelmatig de kop op.[3]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Referentie[bewerken]

  1. De Orlyval is op luchtbanden.
  2. Rail passion, nr 160, februari 2011
  3. Artikel over de Tramway des Gares in Le Parisien