Tramadol

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tramadol
Tramadol.svg
(1R,2R)-rel-2-(dimethylaminomethyl)-1-(3-methoxyfenyl)-1-cyclohexanol
Farmaceutische gegevens
F 68-72%
Metabolisatie Lever
t1/2 5-7 uur
Uitscheiding Nieren
Gebruik
Geneesmiddelengroep Pijn en ontsteking
Subklasse Narcotische analgetica
Merknamen Contramal (Grünenthal), Doctramado (Docpharma), Dolzam (Zambon), Tradonal (Meda), Tramal (Bexal, EG, Teva), Tramium (SMB)
Indicaties Pijn en ontsteking
Voorschrift/recept Ja
Toediening Capsule, tablet, tablet met gereguleerde afgifte, dispergeerbaar tablet, smelttablet, bruistablet, zetpil, druppels, ampul voor IM, IV of SC toediening.
Risico met betrekking tot
Zwangerschapscat. C
Lactatie (borstvoeding) Niet bekend of het in de moedermelk terechtkomt
Rijvaardigheid Eerste twee weken geen autorijden
Alcohol Versterkt het versuffende effect
Databanken
CAS-nummer 27203-92-5
ATC-code N02AX02
PubChem 175579
DrugBank APRD00028
Chemische gegevens
Formule C16H25NO2
Molaire massa 263,375 g/mol
Portaal  Portaalicoon   Geneeskunde
Esculaap     Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Tramadol is een morfine-achtige pijnstiller die tot de opioïden gerekend wordt. Tramadol valt niet onder de opiumwet in tegenstelling tot de iets zwaardere opiaten/opioïden als onder andere morfine en methadon.

Tramadol wordt gebruikt als pijnstiller (analgeticum) bij matige tot ernstige pijn en als hoestprikkel-onderdrukker (antitussivum). Het is uitsluitend op recept verkrijgbaar.

Inleiding[bewerken]

Tramadol behoort tot de synthetische opioïden, en is een zwakke agonist voor alle opioïdreceptoren met een voorkeur voor μ-receptoren. Daarnaast remt Tramadol de heropname van noradrenaline en serotonine, hetgeen dit middel bijzonder geschikt maakt voor de behandeling van neuropathische pijn, waar het overigens niet geregistreerd voor is. Voor de behandeling van acute pijn verdienen allereerst paracetamol gevolgd door eventueel NSAID's de voorkeur. Een voordeel van Tramadol ten opzichte van andere opioïden is dat het in lage doseringen nauwelijks een remmend effect heeft op de ademhaling.

Het wordt verkocht als bruistablet, (retard)tablet, suppo (zetpil), capsules, druppels, injectie-/infuusvloeistof, en als kant-en-klare 100mg injectie. Tramadol is een relatief goedkoop geneesmiddel.

Tolerantie en verslaving[bewerken]

Na langdurig gebruik van elk opioïd treedt tolerantie op; na verloop van tijd is een hogere dosis nodig om het gewenste effect (meestal pijnstilling) te bereiken dan in het begin. Bij het staken van het gebruik van elk opioïd treden ontwenningsverschijnselen op. Nadat iemand eenmaal is 'afgekickt' is de tolerantie weer verdwenen, dus bij een eventueel volgende keer kan weer met de normale startdosis worden begonnen. Tramadol is trager en minder sterk werkzaam dan morfine waardoor het niet zo interessant is voor drugsgebruikers. Psychische verslaving aan een opioïd bij pijnpatiënten komt überhaupt slechts zeer zelden voor. Desondanks wordt ex-drugsverslaafden afgeraden dit middel te gebruiken.

Tramadol is niet geschikt om zwaardere opiaten, zoals heröine, te vervangen en/of af te bouwen, zoals met methadon.

Plaats van Tramadol in de kliniek[bewerken]

Veelal wordt bij pijnbestrijding gewerkt volgens de WHO-pijnladder.

  • De eerste stap is paracetamol of een NSAID, zoals ibuprofen.
  • De volgende stap is het combineren van het middel van stap 1 met een zwak opioïd als codeïne of Tramadol. Een bekend product is ParaCod (paracetamol en codeïne in één tablet).
  • De derde stap is het gebruik van sterkwerkende opioïden als morfine en fentanyl ("morfine-pleisters").
  • In uitzichtsloze situaties bij mensen met zeer veel pijn (terminale kankerpatiënten) is de laatste stap continue, intraveneuze toediening van sterke opïoiden, meestal morfine, met behulp van een morfinepomp.

Bij chronische pijnklachten worden pijnstillers vaak gecombineerd met een adjuvans als amitriptyline (een TCA) of carbamazepine (een anti-epilepticum); stoffen die sterk werken op het centrale zenuwstelsel.

Tramadol wordt in de huisartsenpraktijk dikwijls gebruikt bij chronische neuropathische pijn, die met NSAID's niet erg goed te bestrijden is.

Bij het uitvallen van Contador in de Tour de France van 2014 kwam tramadol om de hoek kijken als een pijnstiller die ook de geest berooft van een gezonde kijk op de lichamelijke conditie.[1][2]

Dosering en bijwerkingen[bewerken]

Deze opioïden als Tramadol kennen veel bijwerkingen. De meeste bijwerkingen bij opioïdgebruik zijn het sterkst in de eerste week en verdwijnen geleidelijk in de loop van de tijd. Misselijkheid, obstipatie, draaiduizeligheid (vertigo), overmatig zweten en sufheid (sedatie) komen vaak voor. Soms kunnen wanen of hallucinaties voorkomen. Het is de kunst om zo te doseren dat een goede balans wordt bereikt tussen pijnstilling en bijwerkingen, met in het achterhoofd de te verwachten opbouw van tolerantie. Ter indicatie: de startdosering ligt afhankelijk van de ernst van de pijn en het lichaamsgewicht meestal tussen de 50 en 100 milligram.

De registratietekst waarschuwt expliciet inzake de beïnvloeding van de rijvaardigheid en het vermogen om machines te bedienen.[3]

Minder vaak optredende bijwerkingen zijn onder andere: stemmingsverandering (meestal vrolijk (euforie), soms neerslachtig (dysforie), vermoeidheid, hypotensie, plasproblemen, anorexie (gebrek aan eetlust), convulsies, ademdepressie, allergische reacties en slapeloosheid. Ook komt soms een combinatie van slapeloosheid en vermoeidheid voor, men is erg moe maar onrustig en kan niet inslapen. Soms spelen andere sederende middelen hierbij een rol.

Mensen met epilepsie hebben kans op een toename van het aantal aanvallen.

Metabolisme, interacties en contra-indicaties[bewerken]

Tramadol wordt afgebroken in de lever; de afbraakproducten verlaten het lichaam met de urine (dus via de nieren). De halveringstijd is ongeveer 6 uur; deze kan bij ouderen en leverpatiënten tot 40% verlengd zijn - dan moet de dosis navenant worden verlaagd.

Tramadol heeft een gemiddelde werking van 12 tot 24 uur bij capsules of tabletten met gereguleerde afgifte (time-released/retard). De bruistabletten en de capsules zonder gereguleerde afgifte werken 4 tot 7 uur. Gelijktijdig gebruik van MAO-remmers is gevaarlijk. In combinatie met andere op het centrale zenuwstelsel inwerkende middelen (zoals diazepam of ethanol) kunnen de sederende werking van Tramadol en het andere middel elkaar versterken. Het is zeker in het begin beter om geen auto te besturen of te werken met gevaarlijke machines tijdens het gebruik van opioïden.

Tramadol is niet geschikt voor patiënten met ernstige lever- of nierinsufficiëntie. Terughoudendheid is geboden bij COPD, astma, shock, hersenletsel, en in combinatie met middelen die de ademreserve verminderen (sedativa bijvoorbeeld). In doses > 200mg is de bruistablet (hulpstoffen) gevaarlijk voor PKU-patiënten.

Zwangerschap en borstvoeding[bewerken]

Over de effecten van gebruik tijdens de zwangerschap is onvoldoende bekend. Tramadol passeert de placenta, en komt dus ook in het bloed van de foetus terecht. Er zijn geen aanwijzingen voor schadelijkheid gezien bij dierproeven. Toch is voorzichtigheid geboden, vooral tegen het einde van de zwangerschap, vanwege het risico op ademdepressie bij de pasgeborene. Een geringe hoeveelheid Tramadol komt terecht in de moedermelk.

Merknamen[bewerken]

Tramadol is sinds 1977 internationaal onder tal van namen op de markt gebracht. In Europa gebruikte merknamen zijn Adolonta, Anodol, Boldol, Contramal, Crispin, Dolol, Dolzam, Dromadol, Ixprim, Lumidol, Mandolgin, Nobligan, Siverol, Tiparol, Topalgic, Tradolan, Tradonal, Tradnol, Tradolie, Tralgit, Tramacet, Tramadin, Tramake, Tramagetic, Tramal, Tramalgic, Tramundal, Trodon, Ultracet, Ultram, Zaldiar, Zamadol, Zydol, Zytram en Zytrim. In andere werelddelen worden vaak weer andere namen gebruikt. Deze wildgroei in handelsnamen komt doordat het door Grünenthal als Tramal gepatenteerde middel in licentie wordt geproduceerd door zeer veel verschillende fabrikanten die zich van elkaar willen onderscheiden. Let wel: de werkzame stof en de effectiviteit is steeds exact hetzelfde. In Nederland is de prijs van de generieke producten tramadol nog maar een fractie van die van het origineel.[4]

Overdosering[bewerken]

Ademhalingsdepressie bij een overdosis tramadol kan worden bestreden met een injectie naloxon. Diazepam kan worden aangewend bij convulsies na een overdosis.

Referenties[bewerken]

  • Rossi, S (Ed.) (2004). Australian Medicines Handbook 2004 (AMH). Adelaide: Australian Medicines Handbook. ISBN 0-9578521-4-2.
  • Rang HP, Dale MM, Ritter JM. Pharmacology, 4th ed. 1999, London: Churchill Livingstone. ISBN 0-443-05974-8
  • Puves D e.a. Neuroscience 3rd ed. 2004, Sunderland, MA, USA: Sinauer Associates, Inc. ISBN 0-87893-725-0
  • College voor Zorgverzekeringen. Farmacotherapeutisch Kompas 2009. 2009, College voor Zorgverzekeringen. Zie ook [1]


  1. http://www.volkskrant.nl/vk/nl/3184/opinie/article/detail/3690547/2014/07/17/Tramadol-helpt-mij-ook-achter-mijn-laptop.dhtml
  2. http://www.wielerflits.nl/nieuws/26603/michael-barry-pijnstiller-tramadol-gemeengoed-bij-team-sky.html
  3. [2]Registratietekst Nederland
  4. [3]GIP-databank