Tramlijn 10 (Amsterdam)

Lijn 10
Spoorwijdte	normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door	Gemeentetram Amsterdam (GTA)
Geopend 14 augustus 1900: Leidseplein – Haarlemmerplein
Aantal sporen	2
Tramdienst door	GVB
Lijn 10
Van Hallstraat Van Limburg Stirumstraat De Wittenkade Kattenslootbrug over de Kattensloot Nassaukade tram 3 Marnixplein tram 3 Marnixplein Bloemgracht Marnixstraat/Rozengracht tram 13, 14 en 17 Marnixstraat/Rozengracht Elandsgracht tram 7 en 17 Elandsgracht Raamplein tram 1, 2 en 5 Leidseplein Spiegelgracht tram 16, 24 en 25 Weteringcircuit/Weteringschans Frederiksplein tram 4 en 25 Oosteinde Hogesluis over de Amstel Weesperplein metro  51 ,  53 ,  54  Weesperplein Korte 's-Gravesandestraat tram 7 Korte 's-Gravesandestraat Alexanderplein tram 9 en 14 Alexanderplein Hoogte Kadijk Eerste Coehoornstraat Eerste Leeghwaterstraat spoorlijn Utrecht - Amsterdam spoorlijn Amersfoort - Amsterdam Rietlandpark tram 26 C van Eesterenlaan Verbindingsdam over de IJhaven Azartplein

Tramlijn 10 is een tramlijn in Amsterdam op de route Van Hallstraat – Leidseplein – Weesperplein – Azartplein.

Beknopte geschiedenis

De Amsterdamse tramlijn 10 is de oudste elektrische Amsterdamse tramlijn. Op 14 augustus 1900 reden de eerste elektrische trams op een deel van de latere lijn 10 tussen Leidseplein en Haarlemmerplein, via de Marnixstraat. Kort daarna werd de lijn verlengd naar de Planciusstraat en in 1907 naar het Kringspoor (Zoutkeetsgracht).

Lijn 10 reed vroeger via de Roetersstraat.

Vanaf 1903 zijn de trams van lijnnummers voorzien. De tot dan toe nummerloze lijn voerde voortaan het nummer 10. In 1904 werd lijn 10 verlengd vanaf het Leidseplein via Weteringschans – Sarphatistraat – Roetersstraat – Plantage Middenlaan – Alexanderplein – Linnaeusstraat – Van Swindenstraat.

In 1925 werd de route via de Roetersstraat verlaten. Voortaan reed lijn 10 de gehele Sarphatistraat rechtuit tussen Weesperplein en Alexanderplein.

Vanaf 1940 werd de route naar de Van Swindenstraat verlaten en kreeg lijn 10 vanaf de Mauritskade de route via Zeeburgerdijk – Borneostraat – Molukkenstraat.

In 1942 werd lijn 10 aan de westzijde gewijzigd: als gevolg van de opheffing van lijn 14 nam lijn 10 de route van deze lijn over vanaf de Marnixstraat via Frederik Hendrikplantsoen – Van Limburg Stirumstraat – Van Hallstraat.

In 1961 keerde lijn 10 terug op de route Roetersstraat – Plantage Middenlaan, nadat lijn 7 was verlegd naar het Amstelstation. In de zomer van 1962 werd lijn 10 in verband met personeelsgebrek (evenals lijn 3) ingekort tot het Frederik Hendrikplantsoen en vervangen door een tijdelijke buslijn 6. In later jaren werd de lijn nog enkele malen ingekort tot dit punt (onder meer eind 1980) door werkzaamheden aan de brug over de Kattesloot.

In 1972 verdween lijn 10 uit de Roetersstraat en reed als gevolg van de metrobouwwerkzaamheden bij het Weesperplein voortaan om via Rhijnspoorplein – Mauritskade – Spinozastraat – Sarphatistraat – Alexanderplein. Deze route kreeg de bijnaam Ponsebaan naar de bedenker hiervan, WOVAA-lid Jan Ponse. In tegenstelling tot het GVB achtte hij het wel mogelijk deze baan aan te leggen die onder meer voerde over een voormalige spoorbrug, en tevens van 1906 tot 1940 de route van tramlijn 3 was geweest.

In 1976 werd deze route weer verlaten tijdens renovatie van de Hogesluis over de Amstel. Lijn 10 reed tijdelijk om via de Ceintuurbaanbrug. In 1977 keerde lijn 10 terug op de Hogesluis en bereed voortaan de Sarphatistraat weer over de gehele lengte, net als voor 1961. Van april tot en met oktober 1978 werd lijn 10 ingekort tot het Tropenmuseum in verband met rioolwerkzaamheden op de Zeeburgerdijk.

Tram 10 in de Marnixstraat.

In 1980 werd lijn 10 vanaf de Molukkenstraat verlengd via de Insulindeweg naar het Flevopark. In 1986 ging lijn 10 samen met lijn 6 een grote lus door de Indische Buurt berijden. Tot 1989 gingen beide lijnen op het Javaplein in elkaar over. Daarna werden zij weer losgekoppeld en ging lijn 10 een grote lus met de klok mee door de Indische Buurt berijden. Lijn 6 bereed toen deze lus tegen de klok in. In 1998 nam lijn 7 deze route van lijn 6 over. Deze situatie bleef bestaan tot 2004, toen lijn 10 vanaf het Alexanderplein de nieuwe route ging berijden via Sarphatistraat – Czaar Peterstraat – Rietlandpark – Oostelijk Havengebied – Azartplein.

Trivia

Jarenlang had lijn 10 alleen op maandagmorgen een versterkte dienst ten behoeve van de Lapjesmarkt in de Westerstraat.

Externe links

• Tramlijn 10 op arcam.nl
• Geschiedenis GVB tramlijn 10
• Het lijnkleurensysteem van Amsterdam

Amsterdamse tramlijnen
Huidige tramlijnen: 1 · 2 · 3 · 4 · 5 · 7 · 9 · 10 · 12 · 13 · 14 · 16 · 17 · 24 · 25 · 26 Huidige sneltramlijnen: 51 Voormalige tramlijnen: 6 · 8 · 11 · 15 · 18 · 19 · 20 · 21 · 22 · 23 · 27 · S Voormalige interlokale tramlijnen: Gooische Tram · Haarlemse Tram · Waterlandse Tram Museumtramlijn: Electrische Museumtramlijn Amsterdam