Tramlijn 11 (Haaglanden)

Lijn 11
Aangelegd door	HIJSM
Geopend Scheveningen - Hollands Spoor: 1 juli 1879
Huidige status	In gebruik
Aantal sporen	2
Tramdienst door	HTM
Lijn 11
Strandweg Vuurbaakstraat Duinstraat Doornstraat Statenlaan tram 17 Frankenslag Willem de Zwijgerlaan Frederik Hendriklaan Boreelstraat Statenplein tram 17 Houtrust Gemeentemuseum/Museon Groot Hertoginnelaan RandstadRail  3  Laan van Meerdervoort Van Speijkstraat Weimarstraat Elandstraat Loosduinseweg RandstadRail  3  RandstadRail  2  en  4  en tram 6 Monstersestraat RandstadRail  2  en  4  en tram 6 ↑ Delftselaan tram 6 en 12 Delftselaan Hobbemaplein Hoefkade tram 9 Wouwermanstraat Jacob Catsstraat tram 1, 16 en 17 Station Hollands Spoor (NS) tram 1, 9, 16 en 17 Rijswijkseplein tram 12 en 15

Tramlijn 11 van HTM is een tramlijn in de regio Haaglanden, in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.

Route

De lijn verbindt de wijk Scheveningen Haven (Strand) in stadsdeel Scheveningen via de wijken Statenkwartier, Duinoord, Regentessekwartier, Transvaal en de Schildersbuurt met het NS-stations Hollands Spoor.

Van 1943 t/m 1944 werd een gedeelte van het traject ook bereden met de lijnnummers "11H" en "11S".

Geschiedenis

1904-1923

• 1904: In het Tramplan 1904 werd de nummering geregeld van het HTM-tramnetwerk na elektrificatie. De nummers 1 t/m 10 werden toebedeeld aan de voormalige paardentramlijnen en enkele nieuwe lijnen. Het nummer 11 werd gereserveerd voor de eveneens door de HTM geëxploiteerde stoomtramlijn naar Rijswijk en Delft. Dit lijnnummer werd overigens niet op de trams zelf gevoerd, in tegenstelling tot het gebruik op de lijnen 1 t/m 10.
• 1923: Na de elektrificatie van de stoomtramlijn werd de exploitatie verder voortgezet onder de lijnnummers I¹ (Delft) en I³ (Rijswijk).

1927-heden

• 1927: Op 31 december 1925 verliep de concessie van de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij (HIJSM) voor de stoomtramlijn Hollands Spoor - Scheveningen. De stoomtramlijn werd opgeheven en het tracé kwam in handen van de HTM, die hierop vanaf 15 juli 1927 een elektrische tramlijn ging exploiteren. Wel hield NS, de rechtsopvolger van de HIJSM na een fusie, mede het recht op goederenvervoer op het traject Duinstraat – Hollands Spoor (hiervoor werden twee elektrische HTM-locomotieven ingezet). Door de oorsprong van de lijn als stoomtramlijn had deze een breder profiel dan de meeste Haagse tramlijnen. Het tracé ligt grotendeels op een vrije baan en lijn 11 kan dan ook worden beschouwd als de eerste echte stadssneltramlijn in Nederland.
• 3 mei 1942: Lijn 11 mocht in verband met de bouw van de Atlantikwall de keerlus aan de Strandweg (Scheveningen) niet meer berijden. Het eindpunt werd verlegd naar de Jacob Pronkstraat/Vuurbaakstraat.
• 1 december 1943: Door de bouw van de Atlantikwall werd lijn 11 gesplitst in lijn 11H op het traject Hollands Spoor – Conradkade/Groot Hertoginnelaan en lijn 11S op het traject Stadhoudersplein – Jacob Pronkstraat.
• 10 december 1943: De koppeling 11H + 11S reed alleen tijdens de spits; daarbuiten reed lijn 11 weer als één lijn.
• 27 maart 1944: De lijnen 11H + 11S werden opgeheven. Lijn 11 reed weer de volledige route.
• 10 juni 1944: Lijn 11 werd wederom gesplitst in de lijnen 11H en 11S.
• 17 november 1944: De dienst op alle Haagse tramlijnen werd gestaakt vanwege energieschaarste.
• 3 april 1947: De dienst van lijn 11 werd hervat op het traject Hollands Spoor – Jacob Pronkstraat.
• 4 juni 1947: Het eindpunt werd weer verlegd naar de Strandweg.
• 31 oktober 1965: De inzet van PCC-trams op lijn 11 had tot gevolg dat het kopeindpunt onder de kap van Station Hollands Spoor moest worden vervangen door de keerdriehoek Jan Blankenstraat. Tot de komst van de PCC-cars op lijn 11 werd deze altijd geëxploiteerd als een afzonderlijke lijn, die nergens samenreed met andere lijnen. Hij had ook een apart kopeindpunt onder de kap van station Hollands Spoor. De motorwagens van de serie 800 met de bijpassende bijwagens van de series 750 en 900 hebben gedurende (bijna) hun hele levensduur op lijn 11 gereden. Alleen in de periode van 1963 tot begin 1965 werd de hegemonie van de serie 800 doorbroken door de naoorlogse motorwagens van de serie 200.
• 1974: Het goederenvervoer werd gestaakt.
• 3 november 1975: De keerdriehoek werd vervangen door een keerlus via de Oranjelaan.
• 1981: De gelede trams van het type GTL kwamen op lijn 11 te rijden.
• 30 juni 1993: De laatste PCC-car(s) van de Haagse tram reden op lijn 11. Zij werden vervangen door GTL-trams.
• 2002: Vanwege het bredere profiel van de lijn konden de Hannoverse TW6000 Stadtbahn-trams die de HTM enkele jaren inzette - met slechts kleine aanpassingen - op deze lijn rijden (tot 2005).
• 4 januari 2011: Lijn 11 reed in verband met de werkzaamheden aan de Conradkade (dit door een scheur in de damwand op 20 december 2010) in de richting van Station HS vanaf de Statenlaan via de route van tram 17, RandstadRail 3 en vanaf de Monstersestraat reed lijn 11 de normale route. In de richting van Scheveningen reed lijn 11 de normale route.
• 14 mei 2012: De werkzaamheden zijn klaar, dus tram 11 reed weer in beide richtingen de normale route.
• 17 juni 2013: Lijn 11 rijdt in de richting van Station HS een omleidingsroute. Vanaf de Statenlaan rijdt lijn 11 via de Stadhouderslaan, Koningin Emmakade en de Loosduinseweg naar de halte Delftselaan. Dit vanwege werkzaamheden aan de Conradkade en halte werkzaamheden op de gehele route van lijn 11 voor de nieuwe trams. Deze omleiding duurt t/m juni 2014.

Toekomst

In het kader van OV in de toekomst worden er in 2014 nieuwe trams ingezet op lijn 11. Ook vinden er in 2013 en 2014 werkzaamheden plaats tussen het Strandweg en Jacob Catsstraat. De haltes en de rails worden aangepast voor de nieuwe trams. Op Station Hollands Spoor en op het Rijswijkseplein worden er andere projecten uitgevoerd. Lijn 11 blijft zijn eigen route rijden.

Het is de bedoeling lijn 11 op termijn te verleggen naar het oude Norfolkterrein bij de Scheveningse binnenhaven. Deze investering komt voort uit de deal naar aanleiding van de overname van 49% van de aandelen HTM door de NS. De route zou vanaf de Houtrustbrug over de Kranenburgweg kunnen lopen maar een lijnvoering over een gedeelte van de Willem de Zwijgerlaan is ook mogelijk. De verlegging moet in 2017 in dienst komen. Het lijngedeelte van lijn 11 naar de Strandweg wordt dan overgenomen door de tramlijn (16 of 17) die dan vanuit het centrum over de Statenlaan rijdt.

Dienstregeling

Tramlijn 11 rijdt op werkdagen overdag iedere 12 minuten. 's Avonds en in het weekend is de frequentie lager, met een minimum van eens per 15 minuten.

Foto's

• 

  PCC-cars van de serie 1300 en 2100 (1327+2124) op lijn 11 bij het eindpunt Scheveningen Haven in 1982.

• 

  Een GTL-rijtuig op lijn 11 bij het eindpunt Scheveningen Haven.

• 

  Kaart van de (bijna ongewijzigde) route van lijn 11 door de jaren heen.

• 

  GTL 3040 heeft bij de Conradkade een aanrijding met een Ford Capri gehad, ong. 1990.

Trivia

Een aardige bijzonderheid is dat tramlijn 11 zijn eindpunt vlak aan het strand van Scheveningen heeft en daarmee een van de tramlijnen is met zicht op zee. Dit is ook het geval bij de tramlijn bij de Kusttram langs de Belgische kust en nog enkele tramlijnen in het Verenigd Koninkrijk (Blackpool, Eiland Man), Portugal (Porto, Sintra) en in Australië (Glenelg en Melbourne).

Externe links

• Website van HTM
• Informatie routes lijn 11
• http://www.ns.nl/over-ns/nieuwscentrum/persberichten/2013/03/den-haag-en-ns-eens-over-samenwerking-in-stadsvervoerder-htm.html

Bronnen, noten en/of referenties

	Haagse tramlijnen
Huidige tramlijnen: 1 · 5 · 6 · 9 · 11 · 12 · 15 · 16 · 17 · 19 Huidige sneltramlijnen: RandstadRail · 2 · 3 · 4 Voormalige tramlijnen: paardentram · stoomtram · A · 2 · 3 · 4 · 7 · 8 · 10 · 13 · 14 · 18 · 20 · 21 · 36 · 37 Voormalige interlokale tramlijnen: HTM Gele tram · I¹ · I² · I³ · NZH blauwe tram