Treinramp bij Harmelen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Treinramp bij Harmelen | |
|---|---|
| Overzicht | |
| Datum | 8 januari 1962 |
| Tijdstip | 9:19 |
| Type ramp | Frontale botsing |
| Oorzaak | Fout van de machinist door dichte mist; vertraging |
| Locatie |  Harmelen, Nederland |
| Aantal treinen | 2 |
| Doden | 93 |
| Gewonden | 54 |
| Betrokken treinen | |
| Treintype | Sneltrein 164 |
| Route | Leeuwarden — Rotterdam |
| Passagiers | ca. 900 |
| Treintype | Stoptrein 464 |
| Route | Rotterdam—Amsterdam |
| Spoorwegongeval | |
| Portaal Verkeer & Vervoer | |
De treinramp bij Harmelen vond plaats op 8 januari 1962 om 9:19 nabij het Utrechtse dorpje Harmelen gelegen aan de spoorlijn Utrecht - Rotterdam. Bij de botsing tussen twee reizigerstreinen vielen 91 doden en 54 gewonden, waarmee dit de grootste treinramp uit de geschiedenis van de Nederlandse spoorwegen is.
Inhoud |
[bewerken] Omstandigheden
Er hing op het moment van de ramp een dichte mist in de polder waar de spoorlijn van Breukelen naar Woerden gelijkvloers aansloot op de lijn van Utrecht naar Gouda.
[bewerken] Betrokken treinen
Twee treinen waren betrokken bij het ongeluk. Ten eerste stoptrein 464 Rotterdam - Gouda - Woerden - Breukelen - Amsterdam. Deze trein bestond uit de twee treinstellen ElD4 700 en ElD2 297, in totaal zes rijtuigen, alle uit de serie Mat '46:
- BDk 700 + Br 700 + A 700 + Bk 700 + ABDk 297 + Bk 297[1]
Deze trein werd gereden door machinist Fictoor en vertrok om ± 9.15 uit Woerden.
De andere betrokken trein was de sneltrein 164 Leeuwarden - Zwolle - Amersfoort - Utrecht - Rotterdam. Deze trein werd tot Utrecht getrokken door elektrische locomotief 1104 uit de 1100-serie. Te Utrecht werd kopgemaakt, waarbij locomotief 1104 werd afgekoppeld. Aan de andere zijde werd locomotief 1131 uit dezelfde serie aan de trein vastgemaakt. Trein 164 bestond hierna uit de volgende locomotief en rijtuigen, gezien in de richting Rotterdam:
- Eloc 1131 + B 5710 + A 6544 + RD 6969 + B 6614 + B 6691 + B 6604 + B 5238 + B 6695 + AB 7361 + B 5830 + B 5237
Deze trein bestond vooral uit rijtuigen Plan E, geleverd vanaf 1955 en dus nog vrij nieuw. Verder was rijtuig AB7361 een Plan K en waren de rijtuigen B 5710, B 5830 en B 5237 tot getrokken rijtuig verbouwde rijtuigen Mat '24.
In de stoptrein waren naar schatting 180 reizigers aanwezig; de sneltrein had ongeveer 900 reizigers aan boord.
[bewerken] Tijdslijn
9.14:
- De sneltrein komt niet voorbij in Harmelen Aansluiting wegens 6 minuten vertraging.
- De treindienstleider stelt voor de stoptrein een rijweg in van Woerden richting Breukelen, want de sneltrein heeft zich nog niet gemeld.
9.18:
- De stoptrein rijdt het laatste sein voor Harmelen Aansluiting voorbij om daar gelijkvloers de aftakking naar Breukelen te berijden.
- De sneltrein komt in de buurt van Harmelen Aansluiting en meldt zich automatisch bij de treindienstleider.
- De sneltrein rijdt met 125 km/h het gele sein voorbij dat op remwegafstand vooraf gaat aan het rode sein voor de splitsing. De machinist merkt dit gele sein niet op.
9.19:
- De machinist van de sneltrein ziet het rode sein, zet een remming in, maar kan niet voorkomen dat hij met 107 km/h vrijwel frontaal in botsing komt met de stoptrein.
[bewerken] Gevolgen
[bewerken] Sneltrein 164
De locomotief wordt bij de botsing naar rechts geworpen en het eerste rijtuig van de stoptrein en de sneltrein schuiven in elkaar. De volgende 4 rijtuigen van de sneltrein ontsporen en schampen de stoptrein. De overige zes rijtuigen van de sneltrein blijven in het spoor.
[bewerken] Stoptrein 464
Het eerste rijtuig van het vierdelige treinstel wordt volkomen vernield door het naar binnen schuiven van het sneltreinrijtuig. Het tweede rijtuig wordt aan de zijkant opengereten, het derde rijtuig wordt gemangeld tussen het eerste rijtuig en de rijtuigen van de schampende sneltrein. Het laatste rijtuig van het vierwagenstel en het gehele tweewagenstel blijven (hoewel beschadigd door de snelle stop) in het spoor.
[bewerken] Slachtoffers
91 mensen, waaronder de beide machinisten, kwamen om bij de botsing, 54 anderen raakten zwaargewond. Later overleden nog twee zwaargewonden in ziekenhuizen.
[bewerken] Nasleep
[bewerken] Onderzoek
Zoals gebruikelijk bij ongevallen, werd een groot onderzoek begonnen. Ook de nieuwe NX-installatie van de treindienstleiderspost in Woerden werd onderzocht op technische storingen. Men heeft ter plaatse vastgesteld dat het "gemiste" gele sein daadwerkelijk geel licht uitstraalde en het laatste sein voor Harmelen vanaf Utrecht rood licht. De snelheidsmeterband van de locomotief van de sneltrein toonde aan dat de machinist niet is begonnen met remmen na het gele sein. Wel is hij begonnen met remmen bij waarneming van het rode sein, maar vanaf 125 km/h was de afstand tot het wissel waarover de stoptrein reed, onvoldoende.
[bewerken] Proces
De Rechtbank die onder grote publiciteit deze zaak behandelde werd uitgebreid met lekendeskundigen op het gebied van de spoorwegtechniek.
[bewerken] Maatregelen
Naar aanleiding van dit ongeluk is invoering van de automatische treinbeïnvloeding (ATB) in Nederland versneld: 25 jaar later was het grootste deel van het spoorwegnet voorzien van ATB. Een tweede veiligheidsverhogende maatregel die men sindsdien toepast is dat seinen die op remwegafstand voor splitsingen, bruggen en andere gevaarpunten buiten stations staan, worden voorafgegaan door reflecterende gele bakens.
In de jaren '90 is bij Harmelen een fly-over gebouwd, waardoor het gelijkvloers kruisen tot het verleden behoort.
[bewerken] Literatuur
- Spoorwegongevallen in Nederland 1839-1993, geschreven door R.T. Jongerius. Uitgave: Schuyt & Co, Haarlem, 1993. Deel 22 in de boekenreeks van de NVBS, ISBN 90 6097 341 0.
- Ter nagedachtenis Treinramp Harmelen, 8 januari 1962, geschreven door Hans Fictoor, zoon van de omgekomen machinist Piet Fictoor. Purmerend, 2008. ISBN 978-90-8834-519-7
[bewerken] Externe links
- Meer informatie over de Spoorwegramp Harmelen
- Spoorwegongeval Harmelen 1962 - op nicospilt.com met diverse foto’s, knipsels en verhalen]
- Treinramp bij Harmelen (8 januari 1962) op nationaalarchief.nl
- Treinramp Harmelen 1962, inclusief audio- en videofragmenten, op /geschiedenis.vpro.nl
Referenties
|
